02/09/2026
Kế toán thuế là người giữ nhịp cho toàn bộ nghĩa vụ khai và nộp của doanh nghiệp. Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 hiệu lực từ 01/7/2026 giữ nguyên tắc tự khai tự nộp, đồng thời siết chặt phần khai bổ sung và chuyển việc kiểm tra sang hướng trực tuyến trên dữ liệu điện tử. Đây là ba trục chính của công việc.
- Doanh nghiệp tự khai, tự tính và tự chịu trách nhiệm về số liệu.
- Bất khả kháng được gia hạn nộp hồ sơ tối đa 30 ngày, riêng hồ sơ quyết toán tối đa 60 ngày.
- Khai bổ sung trong 5 năm kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ của kỳ có sai sót.
- Khai bổ sung làm tăng số thuế phải nộp thì phát sinh tiền chậm nộp.
- Cơ quan thuế ưu tiên kiểm tra trực tuyến, từ xa trên dữ liệu điện tử.
Trục thứ nhất: khai đúng và khai đủ
Điều 12 đặt nghĩa vụ lên vai người nộp thuế: khai chính xác, trung thực, đầy đủ các nội dung trong hồ sơ khai thuế đối với từng loại thuế và tự tính số tiền phải nộp. Ngoại lệ là những trường hợp việc tính thuế và thông báo thuế do cơ quan quản lý thuế thực hiện theo quy định của Chính phủ.
- Lập danh mục sắc thuế mà doanh nghiệp phải khai, gồm giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân, lệ phí môn bài và các khoản thu khác nếu có.
- Xác định kỳ khai theo tháng hay theo quý cho từng sắc thuế và giữ ổn định trong kỳ ổn định.
- Theo dõi phần khấu trừ, khai thay, nộp thay. Tổ chức thuộc trường hợp khấu trừ phải khấu trừ thuế của người nộp thuế và khai, nộp số đã khấu trừ; người nộp thuế không phải nộp lại phần đã được khấu trừ, khai thay, nộp thay.
- Đối chiếu số liệu khai thuế với sổ kế toán trước khi nộp, vì hai hệ thống này bị soi chéo khi kiểm tra.
Xem thêm: Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế
Trục thứ hai: sửa sai đúng cách
Khi phát hiện hồ sơ đã nộp có sai sót, doanh nghiệp được khai bổ sung trong thời hạn 05 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ tính thuế có sai sót. Quyền này gắn với ba điều kiện.
- Trước khi cơ quan thuế hoặc cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra.
- Hồ sơ không thuộc phạm vi, thời kỳ thanh tra, kiểm tra nêu tại quyết định thanh tra, kiểm tra.
- Hồ sơ không thuộc trường hợp cơ quan điều tra yêu cầu không được khai bổ sung để phục vụ điều tra vụ án.
Khi phát hiện sai sót liên quan đến phạm vi, thời kỳ đã thanh tra, kiểm tra mà làm tăng số thuế phải nộp, giảm số thuế được miễn, giảm, hoàn, giảm số thuế được khấu trừ hoặc giảm số thuế đã nộp thừa, doanh nghiệp nộp hồ sơ giải trình thay cho khai bổ sung.
Cơ quan thuế rà soát hồ sơ giải trình, khi chấp thuận thì ban hành thông báo cho phép điều chỉnh hồ sơ khai thuế.
Người nộp thuế bị xử lý như trường hợp cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra phát hiện, nên phần xử phạt vẫn đặt ra.
Khai bổ sung làm tăng số thuế phải nộp, hoặc làm giảm số thuế đã được miễn, giảm, hoàn, không thu, đều thuộc các trường hợp phải nộp tiền chậm nộp theo Điều 16. Kế toán thuế cần tính sẵn khoản này khi trình phương án điều chỉnh.
Trục thứ ba: sẵn sàng cho kiểm tra
Điều 22 đổi cách tiếp cận của cơ quan thuế. Nguyên tắc kiểm tra nay là áp dụng quản lý rủi ro và ứng dụng công nghệ thông tin, ưu tiên kiểm tra trực tuyến, từ xa trên dữ liệu điện tử. Việc kiểm tra tại trụ sở cơ quan quản lý thuế dựa trên hồ sơ thuế và cơ sở dữ liệu có trên Hệ thống thông tin quản lý thuế.
- Việc kiểm tra phải tuân thủ pháp luật và không cản trở hoạt động bình thường của người nộp thuế.
- Kiểm tra nhằm đánh giá tính đầy đủ, chính xác, trung thực của việc kê khai, nộp thuế và mức độ tuân thủ pháp luật thuế.
- Việc kiểm tra của cơ quan thuế không trùng lặp về nội dung, phạm vi, thời gian với cơ quan thanh tra, kiểm tra và Kiểm toán nhà nước, trừ khi có bằng chứng, căn cứ vi phạm cần kiểm tra lại.
- Với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, cơ quan thuế kiểm tra việc xác định giá theo nguyên tắc giao dịch độc lập và bản chất kinh tế của giao dịch.
Hệ quả thực tế là dữ liệu hóa đơn điện tử, tờ khai và báo cáo tài chính của doanh nghiệp bị đối chiếu tự động trước khi có ai gõ cửa. Kế toán thuế nên tự chạy các phép đối chiếu đó hằng quý, thay vì đợi đến kỳ quyết toán.
Xem thêm: Công việc của kế toán công nợ trong doanh nghiệp
Xem thêm: Công việc của kế toán tổng hợp trong doanh nghiệp
Lịch việc theo chu kỳ
| Chu kỳ | Việc chính |
|---|---|
| Hằng tháng hoặc hằng quý | khai và nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân khấu trừ; đối chiếu hóa đơn đầu vào, đầu ra với dữ liệu trên hệ thống hóa đơn điện tử |
| Hằng quý | tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định; rà soát chi phí không được trừ phát sinh trong quý |
| Đầu năm | nộp lệ phí môn bài theo quy định; rà soát thay đổi chính sách thuế áp dụng cho năm mới |
| Kết thúc năm tài chính | quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân; đối chiếu nghĩa vụ thuế với cơ quan thuế; lưu trữ hồ sơ theo thời hạn của Luật Kế toán |
Khi gặp thiên tai, hỏa hoạn hay sự kiện bất khả kháng khác, doanh nghiệp được gia hạn nộp hồ sơ khai thuế tối đa 30 ngày với hồ sơ theo tháng, quý, năm và từng lần phát sinh, tối đa 60 ngày với hồ sơ khai quyết toán, tính từ ngày hết thời hạn nộp.
Phát hiện sai tờ khai của ba năm trước thì còn sửa được không?
Được, khi còn trong thời hạn 05 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ tính thuế có sai sót và hồ sơ không rơi vào các trường hợp bị chặn khai bổ sung.
Đang bị thanh tra thì có được khai bổ sung không?
Hồ sơ thuộc phạm vi, thời kỳ ghi trong quyết định thanh tra, kiểm tra thì không khai bổ sung. Hồ sơ nằm ngoài phạm vi và thời kỳ đó vẫn khai bổ sung bình thường.
Khai bổ sung làm tăng thuế thì có bị tính chậm nộp không?
Có. Khai bổ sung làm tăng số tiền thuế phải nộp hoặc giảm số tiền thuế đã được miễn, giảm, hoàn, không thu là một trong các trường hợp phải nộp tiền chậm nộp theo Điều 16 Luật Quản lý thuế.
Bão lụt làm chậm nộp quyết toán thì được gia hạn bao lâu?
Tối đa 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai quyết toán. Với hồ sơ khai theo tháng, quý, năm hoặc từng lần phát sinh thì tối đa 30 ngày.
Cơ quan thuế kiểm tra từ xa thì doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
Dữ liệu hóa đơn điện tử, tờ khai và sổ kế toán phải khớp nhau, vì kiểm tra tại trụ sở cơ quan quản lý thuế dựa trên hồ sơ thuế và cơ sở dữ liệu trên Hệ thống thông tin quản lý thuế.
- Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, hiệu lực từ 01/07/2026, các Điều 12, 16 và 22
[…] Xem thêm: Công việc của kế toán thuế trong doanh nghiệp […]
[…] Xem thêm: Công việc của kế toán thuế trong doanh nghiệp […]