Bài viết theo Nghị định 312/2025/NĐ-CP và Luật PPP 64/2020/QH14
Phương án tài chính là bộ khung quyết định nhà đầu tư có thu hồi được vốn hay không trong một dự án đối tác công tư. Nghị định 312/2025/NĐ-CP quy định cách dựng phương án đó, từ nguyên tắc hạch toán độc lập tới cách tính lãi vay và tỷ lệ lợi nhuận.
- Doanh thu và chi phí dự án PPP phải hạch toán độc lập với hoạt động kinh doanh khác.
- Lãi vay chỉ tính cho phần vốn phải đi vay, không tính cho vốn chủ sở hữu.
- Lãi suất tham khảo từ ít nhất 03 ngân hàng thương mại.
- Chia sẻ tăng, giảm doanh thu phải qua kiểm toán của Kiểm toán nhà nước.
Bốn nguyên tắc dựng phương án tài chính
- Phản ánh đầy đủ các khoản chi phí và nguồn thu hợp pháp trong cả ba giai đoạn: chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và vận hành.
- Doanh thu, chi phí của dự án phải được quản lý, theo dõi, kê khai và hạch toán độc lập với hoạt động kinh doanh khác của nhà đầu tư, hoặc với hoạt động ngoài phạm vi hợp đồng của doanh nghiệp dự án.
- Phần vốn nhà nước theo điểm a và điểm c khoản 1 Điều 69 Luật PPP không tính vào phương án thu hồi vốn và lợi nhuận của nhà đầu tư. Tiền thuế giá trị gia tăng tương ứng phần vốn đó cũng vậy.
- Doanh thu để tính phương án là toàn bộ doanh thu từ cung cấp sản phẩm, dịch vụ công của dự án, cùng doanh thu khác quy định trong hợp đồng.
Các chỉ tiêu tài chính của phương án được tính trên cơ sở dòng tiền sau thuế.
Dòng tiền đó được chiết khấu theo tỷ suất chiết khấu bình quân gia quyền của lãi suất huy động.
Vốn chủ sở hữu và vốn vay
- Nhà đầu tư chịu trách nhiệm góp vốn chủ sở hữu theo Điều 77 Luật PPP, và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, hợp pháp của số liệu, tài liệu về phương án huy động vốn.
- Cơ cấu nguồn vốn thay đổi trong quá trình triển khai mà không làm thay đổi chủ trương đầu tư và mang lại hiệu quả cao hơn thì các bên được xem xét sửa đổi quy định về cơ cấu nguồn vốn trong hợp đồng.
- Vốn vay, vốn trái phiếu doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác tính đến thời điểm đàm phán hợp đồng được xác định trên cơ sở cam kết hoặc thỏa thuận bằng văn bản của bên cho vay, nhà đầu tư mua trái phiếu hoặc tổ chức bảo lãnh phát hành.
- Tổng vốn cam kết cung cấp tối thiểu bằng mức vốn mà nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án cần huy động.
Lãi vay tính thế nào
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Dự án có cấu phần xây dựng | Lãi vay trong thời gian xây dựng tính vào sơ bộ tổng mức đầu tư và tổng mức đầu tư; lãi vay trong thời gian vận hành, kinh doanh tính trong phương án tài chính |
| Dự án không có cấu phần xây dựng | Lãi vay trong thời gian thực hiện các hoạt động đầu tư trước khi vận hành tính vào tổng mức đầu tư; lãi vay khi vận hành, kinh doanh tính trong phương án tài chính |
| Phạm vi tính lãi | Chỉ áp dụng với phần vốn nhà đầu tư phải đi vay. Phần vốn chủ sở hữu không tính lãi vay |
| Thời gian tính lãi | Từ ngày giải ngân khoản vay đầu tiên đến hết ngày liền kề trước ngày thanh toán hết khoản cấp tín dụng |
| Thời điểm xác định số dư | Cuối mỗi ngày trong kỳ hạn tính lãi |
| Lãi suất, trừ dự án BT | Cơ quan có thẩm quyền tham khảo lãi suất cho vay trung hạn, dài hạn của ít nhất 03 ngân hàng thương mại |
Tỷ lệ lợi nhuận của nhà đầu tư
- Ở giai đoạn lập và thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi, tỷ lệ được xác định trên cơ sở khung tỷ lệ lợi nhuận do bộ, ngành ban hành và tỷ lệ của các dự án PPP tương tự về loại hợp đồng, lĩnh vực, quy mô và tính chất.
- Tỷ lệ chính thức xác định theo kết quả đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
- Chỉ định nhà đầu tư hoặc lựa chọn trong trường hợp đặc biệt thì cấp có thẩm quyền phê duyệt dự án quyết định tỷ lệ lợi nhuận trong phương án tài chính.
- Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu được tính từ thời điểm dự án được cho phép đi vào vận hành, khai thác.
Chia sẻ tăng, giảm doanh thu
Hằng năm, căn cứ doanh thu thực tế do doanh nghiệp dự án báo cáo, cơ quan ký kết hợp đồng và doanh nghiệp dự án rà soát, đối chiếu doanh thu thực tế với doanh thu ghi trong hợp đồng, rồi điều chỉnh mức giá, phí sản phẩm dịch vụ công hoặc điều chỉnh thời hạn hợp đồng theo Luật PPP.
Khi phát sinh điều kiện áp dụng cơ chế chia sẻ doanh thu, cơ quan ký kết hợp đồng có trách nhiệm đề nghị Kiểm toán nhà nước kiểm toán phần tăng, giảm doanh thu thực tế.
Giá trị doanh thu chia sẻ giữa Nhà nước và doanh nghiệp dự án được xác định căn cứ báo cáo kiểm toán và hợp đồng dự án.
Dự án PPP thực hiện trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam có hai ưu đãi riêng: không phải thực hiện bước điều chỉnh giá, phí và thời hạn hợp đồng khi áp dụng cơ chế chia sẻ phần giảm doanh thu, và được miễn chia sẻ phần tăng doanh thu trong 03 năm kể từ thời điểm có doanh thu.
Xem thêm: Chính sách thuế trong Trung tâm tài chính quốc tế: mười phần trăm trong ba mươi năm
Xem thêm: Lựa chọn nhà đầu tư dự án PPP: bốn mức ưu đãi và ngưỡng độc lập 30%
Xem thêm: Thời gian thẩm định và phê duyệt dự án PPP: hai vòng hồ sơ và các mốc phải nhớ
Việc cần làm
- Tách hệ thống sổ sách của dự án PPP ngay từ đầu, vì yêu cầu hạch toán độc lập áp cả khi không lập doanh nghiệp dự án.
- Thu thập cam kết cấp vốn bằng văn bản của bên cho vay trước thời điểm đàm phán hợp đồng, với tổng mức tối thiểu bằng nhu cầu huy động.
- Lưu hồ sơ tham khảo lãi suất của ít nhất ba ngân hàng thương mại làm căn cứ cho phần lãi vay trong phương án.
- Chuẩn bị số liệu doanh thu thực tế theo năm để phục vụ đối chiếu và kiểm toán khi kích hoạt cơ chế chia sẻ doanh thu.
Vốn chủ sở hữu có được tính lãi vay trong phương án tài chính không
Không. Khoản 2 Điều 11 quy định lãi vay chỉ áp dụng đối với phần vốn nhà đầu tư phải đi vay, và không tính lãi vay đối với phần vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư.
Lãi suất trong phương án lấy ở đâu
Với dự án không phải BT, cơ quan có thẩm quyền tham khảo lãi suất cho vay trung hạn và dài hạn của ít nhất 03 ngân hàng thương mại làm căn cứ.
Doanh nghiệp dự án có phải tách sổ sách riêng không
Có. Khoản 2 Điều 7 yêu cầu doanh thu và chi phí của dự án PPP phải được quản lý, theo dõi, kê khai và hạch toán độc lập với hoạt động kinh doanh khác của nhà đầu tư khi không thành lập doanh nghiệp dự án, hoặc với hoạt động ngoài phạm vi hợp đồng của doanh nghiệp dự án.
Lợi nhuận của nhà đầu tư bắt đầu tính từ khi nào
Điểm c khoản 1 Điều 12 quy định lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư được tính từ thời điểm dự án được cấp có thẩm quyền cho phép đi vào vận hành, khai thác.
Doanh thu thực tế thấp hơn dự kiến thì Nhà nước chia sẻ ngay à
Trước hết phải rà soát, đối chiếu doanh thu thực tế với hợp đồng và điều chỉnh mức giá, phí hoặc thời hạn hợp đồng theo Luật PPP. Khi đủ điều kiện áp dụng cơ chế chia sẻ, cơ quan ký kết hợp đồng đề nghị Kiểm toán nhà nước kiểm toán phần tăng giảm doanh thu để làm cơ sở xác định giá trị chia sẻ.
- Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 64/2020/QH14, Điều 69, Điều 77 và Điều 82
- Luật 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số luật, trong đó có Luật PPP
- Nghị định 312/2025/NĐ-CP quy định cơ chế quản lý tài chính dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư
[…] Xem thêm: Phương án tài chính dự án PPP: hạch toán độc lập, lãi vay và cơ chế chia sẻ d… […]