Đọc báo cáo tài chính doanh nghiệp: bốn báo cáo và bốn mối nối

02/09/2026

Bốn báo cáo trong một bộ báo cáo tài chính nói bốn chuyện khác nhau về cùng một doanh nghiệp. Đọc rời từng cái thì thấy số, đọc theo mối nối giữa chúng thì thấy chuyện. Bài này đi theo cấu trúc mà Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định, rồi chỉ ra các mối nối cần soi.

Bốn báo cáo và bộ mẫu tương ứng

Báo cáo tài chính giữa niên độ có hai dạng. Dạng đầy đủ dùng các mẫu B 01a – DN, B 02a – DN, B 03a – DN và B 09a – DN. Dạng tóm lược dùng các mẫu B 01b – DN, B 02b – DN, B 03b – DN, phần thuyết minh vẫn theo mẫu B 09a – DN. Cả hai dạng đều kèm bản thuyết minh chọn lọc.

Bảy nhóm thông tin báo cáo phải cung cấp

• Tài sản.
• Nợ phải trả.
• Vốn chủ sở hữu.
• Doanh thu, thu nhập khác, chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí khác.
• Lãi, lỗ và phân chia kết quả kinh doanh.
• Các luồng tiền.
• Các thông tin khác trong bản thuyết minh nhằm giải trình thêm về các chỉ tiêu đã phản ánh và các chính sách kế toán đã áp dụng.

Nhóm thứ bảy là nhóm hay bị bỏ qua nhất khi đọc. Chính sách kế toán quyết định con số, nên hai doanh nghiệp cùng ngành có thể ra kết quả khác nhau chỉ vì phương pháp tính giá hàng tồn kho hoặc thời điểm ghi nhận doanh thu khác nhau.

Bốn mối nối cần soi

• Lợi nhuận sau thuế trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh nối với chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tình hình tài chính, sau khi trừ phần đã phân phối trong kỳ.
• Lợi nhuận trước thuế là điểm xuất phát của báo cáo lưu chuyển tiền tệ lập theo phương pháp gián tiếp, nên khoảng cách giữa lợi nhuận và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh cho thấy chất lượng của lợi nhuận.
• Số dư tiền và tương đương tiền cuối kỳ trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ khớp với chỉ tiêu tiền và tương đương tiền trên báo cáo tình hình tài chính.
• Các khoản mục lớn trên báo cáo tình hình tài chính đều có phần thuyết minh chi tiết tương ứng, nơi thể hiện cơ cấu và tuổi nợ.

Khi bốn mối nối này khớp, bộ báo cáo ít nhất nhất quán về mặt số học. Việc còn lại là đọc thuyết minh để hiểu vì sao con số ra như vậy.

Đọc bản thuyết minh trước hay sau

• Đọc phần chính sách kế toán trước, để biết đơn vị tiền tệ trong kế toán, phương pháp tính giá hàng tồn kho, phương pháp khấu hao và nguyên tắc ghi nhận doanh thu.
• Đọc phần thuyết minh của các khoản mục có số dư lớn hoặc biến động mạnh so với kỳ trước.
• Đọc phần các bên liên quan và giao dịch với bên liên quan.
• Đọc phần sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm.
• Đọc phần thuyết minh về các chỉ tiêu do doanh nghiệp tự bổ sung, vì đơn vị được bổ sung thêm chỉ tiêu và phải thuyết minh về những nội dung đã bổ sung.

Việc bổ sung chỉ tiêu phải bảo đảm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 29 Luật Kế toán, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính. Chỉ tiêu không có số liệu được miễn trình bày, doanh nghiệp chủ động đánh lại số thứ tự liên tục trong mỗi phần, riêng mã số chỉ tiêu thì giữ nguyên.

Xem thêm: Hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp

Xem thêm: Lợi nhuận kế toán và thu nhập tính thuế: bốn chỗ chênh lệch

Vài điểm hay gây hiểu nhầm