Nội quy lao động và kỷ luật lao động

Bài viết theo Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14

Phạt tiền và cắt lương thay cho xử lý kỷ luật là hành vi bị nghiêm cấm. Và không thể kỷ luật một hành vi chưa được ghi trong nội quy lao động, chưa thỏa thuận trong hợp đồng, và pháp luật lao động cũng không quy định.

Nắm nhanh

Mọi doanh nghiệp phải ban hành nội quy lao động.
Từ 10 người lao động trở lên thì nội quy phải bằng văn bản và phải đăng ký.
Nộp hồ sơ đăng ký trong 10 ngày kể từ ngày ban hành.
Chín nội dung chủ yếu của nội quy lao động.
Bốn hình thức xử lý kỷ luật, bốn trường hợp sa thải.
Ba hành vi bị nghiêm cấm khi xử lý kỷ luật.
Tạm đình chỉ công việc không quá 15 ngày, đặc biệt không quá 90 ngày.
Người bị tạm đình chỉ được tạm ứng 50% tiền lương.

Chín nội dung của nội quy lao động

Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi.
Trật tự tại nơi làm việc.
An toàn, vệ sinh lao động.
Phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc; trình tự, thủ tục xử lý hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
Việc bảo vệ tài sản và bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động.
Trường hợp được tạm thời chuyển người lao động làm việc khác so với hợp đồng lao động.
Các hành vi vi phạm kỷ luật lao động và các hình thức xử lý kỷ luật lao động.
Trách nhiệm vật chất.
Người có thẩm quyền xử lý kỷ luật lao động.

Trước khi ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung nội quy, phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở, ở nơi có tổ chức đó.
Nội quy phải được thông báo đến người lao động, và những nội dung chính phải được niêm yết ở những nơi cần thiết tại nơi làm việc.
Doanh nghiệp từ 10 người lao động trở lên phải đăng ký nội quy lao động tại cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đăng ký kinh doanh, trong 10 ngày kể từ ngày ban hành.

Dưới 10 người vẫn phải có nội quy

Luật viết: người sử dụng lao động phải ban hành nội quy lao động; nếu sử dụng từ 10 người lao động trở lên thì nội quy phải bằng văn bản.

Nghĩa là nghĩa vụ ban hành áp dụng với mọi quy mô, chỉ có yêu cầu về hình thức văn bản và việc đăng ký mới gắn với mốc 10 người.

Nội quy thiếu mục về các hành vi vi phạm và hình thức xử lý thì doanh nghiệp gần như mất công cụ kỷ luật.

Bốn hình thức kỷ luật

Hình thức	Thời hạn đương nhiên được xóa kỷ luật
Khiển trách	Sau 03 tháng
Kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng	Sau 06 tháng
Cách chức	Sau 03 năm
Sa thải

Thời hạn xóa kỷ luật tính từ ngày bị xử lý, với điều kiện người lao động không tiếp tục vi phạm kỷ luật lao động.

Bốn trường hợp sa thải

Có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma túy tại nơi làm việc.
Có hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động; hoặc quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động.
Bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức mà tái phạm trong thời gian chưa xóa kỷ luật.
Tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong 30 ngày, hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày, tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc, mà không có lý do chính đáng.

Lý do chính đáng gồm thiên tai, hỏa hoạn, bản thân hoặc thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền, và trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động.

Ba hành vi bị nghiêm cấm

Xâm phạm sức khỏe, danh dự, tính mạng, uy tín, nhân phẩm của người lao động.
Phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động.
Xử lý kỷ luật đối với hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động, hoặc không thỏa thuận trong hợp đồng lao động đã giao kết, hoặc pháp luật về lao động không có quy định.

Không có trong nội quy thì không kỷ luật được

Điều cấm thứ ba biến nội quy lao động thành điều kiện tiên quyết để xử lý kỷ luật.

Vì vậy phần các hành vi vi phạm và hình thức xử lý trong nội quy cần liệt kê đủ và cụ thể.

Trường hợp sa thải vì quấy rối tình dục cũng đòi hành vi đó được quy định trong nội quy lao động.

Tạm đình chỉ công việc

Áp dụng khi vụ việc vi phạm có tình tiết phức tạp và để người lao động tiếp tục làm việc sẽ gây khó khăn cho việc xác minh.
Chỉ được thực hiện sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở mà người đó là thành viên.
Thời hạn không quá 15 ngày, trường hợp đặc biệt không quá 90 ngày.
Người lao động được tạm ứng 50% tiền lương trước khi bị đình chỉ công việc.
Hết thời hạn, người sử dụng lao động phải nhận người lao động trở lại làm việc.

Kết quả xử lý	Tiền lương
Bị xử lý kỷ luật lao động	Không phải trả lại số tiền lương đã tạm ứng
Không bị xử lý kỷ luật lao động	Được trả đủ tiền lương cho thời gian bị tạm đình chỉ công việc

Bồi thường thiệt hại

Người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc có hành vi khác gây thiệt hại tài sản thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật hoặc nội quy lao động.

Trường hợp gây thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất với giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng do Chính phủ công bố áp dụng tại nơi người lao động làm việc, thì người lao động phải bồi thường nhiều nhất là 03 tháng tiền lương và bị khấu trừ hằng tháng vào lương.

Việc cần làm

Rà lại nội quy lao động có đủ chín nội dung chủ yếu hay chưa.
Bổ sung mục phòng, chống quấy rối tình dục kèm trình tự, thủ tục xử lý.
Liệt kê cụ thể các hành vi vi phạm và hình thức xử lý tương ứng.
Ghi rõ người có thẩm quyền xử lý kỷ luật lao động.
Tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động trước khi ban hành hoặc sửa đổi.
Doanh nghiệp từ 10 người trở lên: đăng ký nội quy trong 10 ngày kể từ ngày ban hành.
Niêm yết nội dung chính tại nơi làm việc và thông báo tới người lao động.
Bỏ mọi hình thức phạt tiền, cắt lương thay cho kỷ luật.
Tạm đình chỉ công việc: nhớ tạm ứng 50% tiền lương và các mốc 15 ngày, 90 ngày.

Doanh nghiệp dưới 10 người có phải có nội quy lao động không?

Người sử dụng lao động phải ban hành nội quy lao động; nếu sử dụng từ 10 người lao động trở lên thì nội quy lao động phải bằng văn bản.

Đăng ký nội quy lao động ở đâu và trong bao lâu?

Tại cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi người sử dụng lao động đăng ký kinh doanh, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ban hành nội quy lao động.

Có mấy hình thức xử lý kỷ luật lao động?

Bốn hình thức: khiển trách; kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng; cách chức; và sa thải.

Nghỉ bao nhiêu ngày thì bị sa thải?

Tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng.

Doanh nghiệp có được phạt tiền người lao động không?

Không. Phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động là hành vi bị nghiêm cấm.

Hành vi không có trong nội quy có bị kỷ luật không?

Không. Nghiêm cấm xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động có hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động hoặc không thỏa thuận trong hợp đồng lao động đã giao kết hoặc pháp luật về lao động không có quy định.

Tạm đình chỉ công việc tối đa bao lâu?

Không quá 15 ngày, trường hợp đặc biệt không quá 90 ngày.

Bị tạm đình chỉ có được trả lương không?

Được tạm ứng 50% tiền lương trước khi bị đình chỉ công việc. Nếu không bị xử lý kỷ luật thì được trả đủ tiền lương cho thời gian bị tạm đình chỉ; nếu bị xử lý kỷ luật thì cũng không phải trả lại số tiền lương đã tạm ứng.

Bao lâu thì được xóa kỷ luật?

Khiển trách sau 03 tháng, kéo dài thời hạn nâng lương sau 06 tháng, cách chức sau 03 năm kể từ ngày bị xử lý, nếu không tiếp tục vi phạm kỷ luật lao động.

Làm hỏng thiết bị do sơ suất thì bồi thường bao nhiêu?

Trường hợp gây thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất với giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng thì bồi thường nhiều nhất là 03 tháng tiền lương và bị khấu trừ hằng tháng vào lương.