Tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở: nghĩa vụ của doanh nghiệp

Bài viết theo Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, Điều 170 đến Điều 177

Hợp đồng lao động của thành viên ban lãnh đạo tổ chức đại diện người lao động mà hết hạn khi họ đang trong nhiệm kỳ thì doanh nghiệp phải gia hạn đến hết nhiệm kỳ. Và muốn kỷ luật sa thải họ thì phải thỏa thuận bằng văn bản, rồi chờ 30 ngày.

Hai loại tổ chức

Hai loại tổ chức này bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong việc đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động trong quan hệ lao động.

• Tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp phải bảo đảm nguyên tắc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và điều lệ; tự nguyện, tự quản, dân chủ, minh bạch.
• Bị thu hồi đăng ký khi vi phạm về tôn chỉ, mục đích, hoặc khi chấm dứt sự tồn tại do chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể, hoặc doanh nghiệp giải thể, phá sản.
• Tại thời điểm đăng ký phải có số lượng tối thiểu thành viên là người lao động làm việc tại doanh nghiệp, theo quy định của Chính phủ.

Bốn hành vi phân biệt đối xử bị cấm

• Yêu cầu tham gia, không tham gia hoặc ra khỏi tổ chức đại diện người lao động để được tuyển dụng, giao kết hoặc gia hạn hợp đồng lao động.
• Sa thải, kỷ luật, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, không tiếp tục giao kết hoặc gia hạn hợp đồng, chuyển người lao động làm công việc khác.
• Phân biệt đối xử về tiền lương, thời giờ làm việc và các quyền, nghĩa vụ khác trong quan hệ lao động.
• Cản trở, gây khó khăn liên quan đến công việc nhằm làm suy yếu hoạt động của tổ chức.

Ngoài ra còn cấm can thiệp, thao túng quá trình thành lập, bầu cử, xây dựng kế hoạch công tác và tổ chức thực hiện hoạt động, bao gồm cả việc hỗ trợ tài chính hoặc các biện pháp kinh tế khác nhằm làm vô hiệu hóa hoặc suy yếu chức năng đại diện, hoặc phân biệt đối xử giữa các tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở.

Quyền của thành viên ban lãnh đạo

• Tiếp cận người lao động tại nơi làm việc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của người sử dụng lao động.
• Tiếp cận người sử dụng lao động để thực hiện nhiệm vụ đại diện.
• Được sử dụng thời gian làm việc để thực hiện công việc của tổ chức mà vẫn được người sử dụng lao động trả lương.
• Được hưởng các bảo đảm khác trong quan hệ lao động và trong việc thực hiện chức năng đại diện.

Chính phủ quy định thời gian tối thiểu mà người sử dụng lao động dành cho toàn bộ thành viên ban lãnh đạo, trên cơ sở số lượng thành viên của tổ chức. Hai bên có thể thỏa thuận thời gian tăng thêm và cách thức sử dụng.

Năm nghĩa vụ của doanh nghiệp

• Không cản trở, gây khó khăn khi người lao động tiến hành các hoạt động hợp pháp nhằm thành lập, gia nhập và tham gia tổ chức.
• Công nhận và tôn trọng các quyền của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đã thành lập hợp pháp.
• Thỏa thuận bằng văn bản với ban lãnh đạo khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, chuyển làm công việc khác, kỷ luật sa thải đối với người lao động là thành viên ban lãnh đạo.
• Gia hạn hợp đồng lao động đã giao kết đến hết nhiệm kỳ cho thành viên ban lãnh đạo đang trong nhiệm kỳ mà hết hạn hợp đồng.
• Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Việc cần làm

• Lập danh sách thành viên ban lãnh đạo của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở và nhiệm kỳ của từng người.
• Đánh dấu hợp đồng sắp hết hạn của nhóm này để gia hạn đến hết nhiệm kỳ.
• Trước khi kỷ luật sa thải, chuyển việc hay chấm dứt hợp đồng với họ: lập biên bản thỏa thuận bằng văn bản.
• Không thỏa thuận được thì báo cáo cơ quan chuyên môn về lao động và đợi đủ 30 ngày.
• Bố trí thời gian làm việc có hưởng lương cho hoạt động của ban lãnh đạo theo mức tối thiểu Chính phủ quy định.
• Rà lại chính sách lương, ca kíp để loại bỏ mọi phân biệt đối xử liên quan đến việc tham gia tổ chức.
• Doanh nghiệp có nhiều tổ chức đại diện: bảo đảm đối xử ngang nhau giữa các tổ chức.

Xem thêm: Đối thoại tại nơi làm việc