Ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư

Bài viết theo Luật Đầu tư số 143/2025/QH15; Điều 6 hiệu lực từ 01/03/2026, Điều 7 và Phụ lục IV hiệu lực từ 01/07/2026

Một điều kiện kinh doanh chỉ có giá trị khi nằm trong luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định hoặc điều ước quốc tế. Bộ, cơ quan ngang Bộ, hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân các cấp không được ban hành quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh.

Nắm nhanh

11 ngành nghề bị cấm đầu tư kinh doanh, trong đó có thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện nằm ở Phụ lục IV của Luật Đầu tư.
Điều kiện kinh doanh chỉ được đặt ở luật, pháp lệnh, nghị quyết, nghị định, điều ước quốc tế.
Thông tư không được đặt điều kiện kinh doanh.
Điều kiện áp dụng theo năm hình thức, trong đó có hình thức không cần văn bản xác nhận.
Chính phủ công bố danh mục ngành nghề chuyển sang hậu kiểm.
Ngành nghề và điều kiện phải được đăng tải trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Mười một ngành nghề bị cấm

Kinh doanh các chất ma túy quy định tại Phụ lục I của Luật Đầu tư.
Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật quy định tại Phụ lục II.
Kinh doanh mẫu vật các loài thực vật, động vật hoang dã có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên theo Phụ lục I của Công ước CITES; mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng, thủy sản nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên quy định tại Phụ lục III.
Kinh doanh mại dâm.
Mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người.
Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người.
Kinh doanh pháo nổ.
Kinh doanh dịch vụ đòi nợ.
Kinh doanh mua bán bảo vật quốc gia.
Kinh doanh xuất khẩu di vật, cổ vật.
Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Việc sản xuất, sử dụng sản phẩm ma túy, hóa chất, khoáng vật và mẫu vật hoang dã trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, y tế, sản xuất dược phẩm, điều tra tội phạm, bảo vệ quốc phòng, an ninh thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Liên hệ với đăng ký doanh nghiệp

Điều kiện đầu tiên để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là ngành, nghề đăng ký kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh.

Đăng ký một ngành nghề nằm trong danh mục cấm thì hồ sơ bị từ chối ngay ở khâu đăng ký.

Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng nay nằm trong danh mục cấm, nên mọi kế hoạch kinh doanh mặt hàng này đều không đăng ký được.

Ngành nghề kinh doanh có điều kiện là gì

Là ngành, nghề kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam mà việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành nghề đó phải đáp ứng điều kiện cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng. Danh mục nằm tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư.

Chính phủ công bố thêm hai danh mục: nhóm cần cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh, và nhóm phải chuyển từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.

Ai được đặt điều kiện kinh doanh

Được đặt điều kiện	Không được đặt điều kiện
Luật, nghị quyết của Quốc hội	Bộ, cơ quan ngang Bộ
Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội	Hội đồng nhân dân các cấp
Nghị định của Chính phủ	Ủy ban nhân dân các cấp
Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên	Cơ quan, tổ chức, cá nhân khác

Đây là căn cứ để phản đối một yêu cầu về điều kiện kinh doanh chỉ dựa trên thông tư hoặc văn bản của địa phương. Điều kiện còn phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, tiết kiệm thời gian, chi phí tuân thủ của nhà đầu tư.

Sáu nội dung bắt buộc của một quy định điều kiện

Đối tượng và phạm vi áp dụng điều kiện đầu tư kinh doanh.
Hình thức áp dụng điều kiện đầu tư kinh doanh.
Nội dung điều kiện đầu tư kinh doanh.
Hồ sơ, trình tự, thủ tục hành chính để tuân thủ điều kiện đầu tư kinh doanh, nếu có.
Cơ quan có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính.
Thời hạn có hiệu lực của giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hoặc văn bản xác nhận, chấp thuận khác, nếu có.

Năm hình thức áp dụng điều kiện

Hình thức	Đặc điểm
Giấy phép	Cơ quan có thẩm quyền cấp trước khi hoạt động
Giấy chứng nhận	Cơ quan có thẩm quyền cấp trước khi hoạt động
Chứng chỉ	Gắn với cá nhân hành nghề
Văn bản xác nhận, chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền	Không phải giấy phép nhưng vẫn là văn bản của cơ quan
Yêu cầu khác	Cá nhân, tổ chức kinh tế phải đáp ứng mà không cần xác nhận bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền

Hình thức thứ năm dễ bị bỏ qua

Hình thức không cần xác nhận bằng văn bản vẫn là điều kiện kinh doanh và vẫn phải đáp ứng đủ.

Doanh nghiệp không có giấy phép nào để trưng ra, nên phải tự lưu hồ sơ chứng minh đã đáp ứng.

Đây chính là nhóm mà cơ quan quản lý áp dụng phương thức hậu kiểm.

Nhà đầu tư nước ngoài

Nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ những ngành nghề nằm trong Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường do Chính phủ công bố. Danh mục này chia hai nhóm: ngành nghề chưa được tiếp cận thị trường và ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện.

Tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài trong tổ chức kinh tế.
Hình thức đầu tư.
Phạm vi hoạt động đầu tư.
Năng lực của nhà đầu tư và đối tác tham gia thực hiện hoạt động đầu tư.
Điều kiện khác theo luật, nghị quyết, pháp lệnh, nghị định và điều ước quốc tế.

Tra ở đâu

Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh đối với ngành nghề đó phải được đăng tải trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Đây là nơi tra chính thức, thay vì dựa vào bản tổng hợp của bên thứ ba.

Hai mốc hiệu lực

Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, riêng Điều 7 và Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại Phụ lục IV có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.

Bốn tháng giao thời

Từ 01/03/2026, phần lớn Luật Đầu tư 2025 áp dụng, trong đó có Điều 6 về ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Từ 01/03/2026 đến 30/06/2026, Điều 7 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư năm 2020 vẫn còn hiệu lực, nên danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong giai đoạn này vẫn tra ở luật cũ.

Từ 01/07/2026, Điều 7 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025 thay thế.

Cá nhân là công dân Việt Nam được dùng số định danh cá nhân thay cho bản sao thẻ Căn cước công dân, Hộ chiếu và các giấy tờ chứng thực cá nhân khác khi làm thủ tục hành chính theo Luật Đầu tư, trong trường hợp cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký đầu tư.

Việc cần làm

Nhớ hai mốc hiệu lực: 01/03/2026 cho phần lớn Luật, 01/07/2026 cho Điều 7 và Phụ lục IV.
Đối chiếu ngành nghề dự kiến với danh mục 11 ngành nghề bị cấm trước khi làm hồ sơ đăng ký.
Tra Phụ lục IV và Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp để biết ngành nghề có điều kiện hay không.
Xác định điều kiện áp dụng theo hình thức nào trong năm hình thức, để biết cần xin giấy hay chỉ cần đáp ứng.
Khi bị yêu cầu một điều kiện, kiểm tra điều kiện đó nằm ở loại văn bản nào.
Với ngành nghề đã chuyển sang hậu kiểm, lập và lưu hồ sơ chứng minh đủ điều kiện.
Ghi nhớ thời hạn có hiệu lực của giấy phép, chứng chỉ để gia hạn đúng lúc.
Có nhà đầu tư nước ngoài thì tra Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường trước khi cam kết tỷ lệ sở hữu.

Kinh doanh thuốc lá điện tử có được không?

Không. Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng thuộc danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo Điều 6 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15.

Dịch vụ đòi nợ có được kinh doanh không?

Không. Kinh doanh dịch vụ đòi nợ nằm trong danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Thông tư của Bộ có được đặt điều kiện kinh doanh không?

Không. Điều kiện đầu tư kinh doanh được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ và điều ước quốc tế. Bộ, cơ quan ngang Bộ, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân các cấp không được ban hành quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh.

Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện nằm ở đâu?

Tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Luật Đầu tư, và phải được đăng tải trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Điều kiện kinh doanh có mấy hình thức?

Năm hình thức: giấy phép; giấy chứng nhận; chứng chỉ; văn bản xác nhận, chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền; và yêu cầu khác mà cá nhân, tổ chức kinh tế phải đáp ứng mà không cần xác nhận bằng văn bản.

Hậu kiểm nghĩa là gì trong Luật Đầu tư?

Chính phủ công bố danh mục ngành nghề phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.

Nhà đầu tư nước ngoài chịu điều kiện gì khác nhà đầu tư trong nước?

Được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành nghề trong Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường do Chính phủ công bố.

Giấy phép kinh doanh có thời hạn không?

Quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh phải nêu thời hạn có hiệu lực của giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hoặc văn bản xác nhận, chấp thuận khác, nếu có.

Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới áp dụng từ khi nào?

Từ ngày 01/07/2026. Điều 7 và Danh mục tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày này, còn Điều 7 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư năm 2020 hết hiệu lực kể từ ngày 01/07/2026.