Bài viết theo Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/03/2026
Trả sớm cho một chủ nợ khoản nợ chưa đến hạn là giao dịch vô hiệu, nếu làm trong 06 tháng trước ngày Tòa án mở thủ tục phá sản. Làm với người liên quan thì cửa sổ đó kéo dài thành 18 tháng.
- Sáu loại giao dịch bị coi là vô hiệu.
- Cửa sổ thời gian là 06 tháng trước ngày mở thủ tục phá sản.
- Với người liên quan, cửa sổ là 18 tháng.
- Quản tài viên có trách nhiệm rà soát và đề nghị Tòa án tuyên vô hiệu.
- Thẩm phán mở phiên họp trong 10 ngày.
- Tuyên vô hiệu kéo theo hủy bỏ các biện pháp bảo đảm.
- Nghị quyết Hội nghị chủ nợ cần từ 65% tổng số nợ không có bảo đảm.
- Không thông qua được nghị quyết thì Tòa án tuyên bố phá sản.
Sáu loại giao dịch bị coi là vô hiệu
| Điểm | Giao dịch |
|---|---|
| a | Chuyển nhượng tài sản không theo giá thị trường |
| b | Chuyển khoản nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm, hoặc có bảo đảm một phần, bằng tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã |
| c | Thanh toán hoặc bù trừ có lợi cho một chủ nợ đối với khoản nợ chưa đến hạn, hoặc với số tiền lớn hơn khoản nợ đến hạn |
| d | Tặng cho tài sản |
| đ | Giao dịch không nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận của doanh nghiệp, hợp tác xã |
| e | Giao dịch khác nhằm mục đích tẩu tán tài sản |
Hai cửa sổ thời gian
| Đối tác của giao dịch | Cửa sổ tính ngược từ ngày mở thủ tục phá sản |
|---|---|
| Bên thứ ba thông thường | 06 tháng |
| Người liên quan | 18 tháng |
Những người liên quan được xác định theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao.
Thanh toán cho một chủ nợ khoản nợ chưa đến hạn, hoặc thanh toán lớn hơn khoản nợ đến hạn, đều nằm trong diện vô hiệu.
Doanh nghiệp gặp khó thường ưu tiên trả cho ngân hàng hoặc nhà cung cấp quan trọng, và đó chính là hành vi bị nhắm tới.
Việc bù trừ công nợ cũng bị soi, không riêng gì chuyển tiền.
Riêng điểm c do Chính phủ quy định chi tiết, còn các điểm khác do Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn.
Ai phát hiện và xử lý
- Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản có trách nhiệm xem xét giao dịch của doanh nghiệp, hợp tác xã.
- Phát hiện giao dịch thuộc diện vô hiệu thì đề nghị Tòa án xem xét tuyên bố giao dịch vô hiệu.
- Thẩm phán phải mở phiên họp xem xét trong 10 ngày kể từ ngày có yêu cầu hoặc kể từ khi tự phát hiện.
Thẩm phán ra một trong hai quyết định: không chấp nhận yêu cầu, hoặc tuyên bố giao dịch vô hiệu, hủy bỏ các biện pháp bảo đảm và giải quyết hậu quả của giao dịch vô hiệu.
Điểm b nhắm thẳng vào việc chuyển nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm trong giai đoạn khó khăn.
Bị tuyên vô hiệu thì biện pháp bảo đảm bị hủy bỏ, chủ nợ quay lại vị trí không có bảo đảm.
Vì vậy khi nhận thêm tài sản bảo đảm từ khách hàng đang khó khăn, cần soi kỹ tình hình tài chính của họ.
Hội nghị chủ nợ
- Tòa án triệu tập sau khi kiểm kê xong tài sản, hoặc khi cần quyết định nội dung thuộc thẩm quyền của Hội nghị chủ nợ.
- Quản tài viên điều hành phiên họp.
- Nghị quyết được thông qua khi có số chủ nợ đại diện từ 65% tổng số nợ không có bảo đảm trở lên biểu quyết tán thành.
- Nghị quyết có hiệu lực bắt buộc đối với tất cả các chủ nợ.
- Tòa án gửi nghị quyết cho Viện kiểm sát và người có quyền, nghĩa vụ tham gia trong 03 ngày làm việc.
Ai bắt buộc phải dự
- Người nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản, chủ doanh nghiệp hoặc người đại diện hợp pháp. Không dự được thì phải ủy quyền bằng văn bản.
- Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản.
Hội nghị chủ nợ quyết được gì
- Đề nghị đình chỉ thủ tục phá sản.
- Thông qua phương án phục hồi hoạt động kinh doanh và đề nghị Tòa án công nhận.
- Đề nghị tuyên bố phá sản.
- Chuyển nhượng đồng bộ tài sản, chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ mảng kinh doanh, hoặc một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp, hợp tác xã. Chuyển nhượng tài sản bảo đảm thì phải có ý kiến đồng ý của chủ nợ của tài sản bảo đảm đó.
Hội nghị chủ nợ không thông qua được nghị quyết về đình chỉ thủ tục, phương án phục hồi, hoặc đề nghị tuyên bố phá sản thì Tòa án quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản.
Việc cần làm
- Doanh nghiệp gặp khó khăn: rà lại toàn bộ giao dịch 18 tháng gần nhất, tách riêng giao dịch với người liên quan.
- Dừng ngay việc trả trước hạn cho một chủ nợ riêng lẻ.
- Rà các giao dịch chuyển nhượng tài sản xem có theo giá thị trường hay không, và lưu chứng cứ định giá.
- Không thực hiện tặng cho tài sản trong giai đoạn khó khăn.
- Chủ nợ: thận trọng khi nhận thêm tài sản bảo đảm từ khách hàng đang mất thanh khoản.
- Chủ nợ không có bảo đảm: tính tỷ trọng dư nợ của mình so với tổng nợ không có bảo đảm, vì ngưỡng biểu quyết là 65%.
- Chuẩn bị văn bản ủy quyền nếu người đại diện không dự được Hội nghị chủ nợ.
Giao dịch nào bị coi là vô hiệu khi phá sản?
Chuyển nhượng tài sản không theo giá thị trường; chuyển nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm; thanh toán hoặc bù trừ có lợi cho một chủ nợ với khoản nợ chưa đến hạn hoặc số tiền lớn hơn khoản nợ đến hạn; tặng cho tài sản; giao dịch không nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận; và giao dịch nhằm tẩu tán tài sản.
Cửa sổ thời gian xem xét giao dịch vô hiệu là bao lâu?
06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản, và 18 tháng nếu giao dịch được thực hiện với những người liên quan.
Trả nợ trước hạn cho một chủ nợ có bị vô hiệu không?
Có. Thanh toán hoặc bù trừ có lợi cho một chủ nợ đối với khoản nợ chưa đến hạn thuộc diện giao dịch bị coi là vô hiệu.
Ai đề nghị tuyên bố giao dịch vô hiệu?
Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản có trách nhiệm xem xét giao dịch và đề nghị Tòa án xem xét tuyên bố giao dịch vô hiệu.
Giao dịch bị tuyên vô hiệu thì tài sản bảo đảm ra sao?
Thẩm phán tuyên bố giao dịch vô hiệu, hủy bỏ các biện pháp bảo đảm và giải quyết hậu quả của giao dịch vô hiệu theo quy định của pháp luật.
Nghị quyết Hội nghị chủ nợ cần bao nhiêu phiếu?
Số chủ nợ đại diện cho từ 65% tổng số nợ không có bảo đảm trở lên biểu quyết tán thành.
Nghị quyết Hội nghị chủ nợ có ràng buộc chủ nợ vắng mặt không?
Có. Nghị quyết của Hội nghị chủ nợ có hiệu lực bắt buộc đối với tất cả các chủ nợ.
Hội nghị chủ nợ không thống nhất được thì sao?
Tòa án quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản.
- Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15, Điều 49, Điều 50, Điều 61 và Điều 65, hiệu lực từ ngày 01/03/2026
Xem thêm: Phục hồi và phá sản doanh nghiệp
[…] Xem thêm: Giao dịch vô hiệu khi phá sản […]