Kế toán doanh nghiệp xây lắp: tập hợp chi phí theo công trình

02/09/2026

Kế toán xây lắp khác kế toán thương mại ở chỗ giá vốn hình thành dần theo công trình, kéo dài qua nhiều kỳ, và mỗi công trình là một sổ chi phí riêng. Thông tư 99/2025/TT-BTC yêu cầu tập hợp chi phí và tính giá thành chi tiết tới từng công trình, từng hạng mục và từng khoản mục chi phí.

Bốn khoản mục chi phí của sản phẩm xây lắp

Tài khoản 154 áp dụng trong doanh nghiệp kinh doanh xây lắp để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp đã thực hiện. Việc tập hợp phải chi tiết theo từng công trình, hạng mục công trình và theo khoản mục chi phí, đúng quy định của pháp luật về quản lý đầu tư và xây dựng hiện hành.

• Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp.
• Chi phí nhân công trực tiếp.
• Chi phí sử dụng máy thi công.
• Chi phí sản xuất chung.

Tùy yêu cầu quản lý, tài khoản này còn được hạch toán chi tiết theo từng hoạt động xây lắp như xây lắp công nghiệp, xây lắp dân dụng, hoặc chi tiết theo từng sản phẩm xây lắp.

Khi nào dùng Tài khoản 623

Bên Nợ Tài khoản 623 gồm chi phí vật liệu cho máy hoạt động, tiền lương và các khoản phụ cấp lương, tiền công của công nhân trực tiếp điều khiển máy, chi phí bảo dưỡng và sửa chữa xe máy thi công, cùng chi phí vật liệu và dịch vụ khác phục vụ cho xe, máy thi công.

Phân bổ chi phí sản xuất chung

Cuối kỳ, chi phí sản xuất chung cố định được phân bổ và kết chuyển vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo mức công suất bình thường. Khi mức sản phẩm thực tế thấp hơn mức công suất bình thường, doanh nghiệp vẫn phân bổ theo mức công suất bình thường, và khoản chi phí sản xuất chung cố định không phân bổ được ghi nhận vào giá vốn hàng bán trong kỳ.

Chi phí sản xuất chung biến đổi được phân bổ hết vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo chi phí thực tế phát sinh. Với doanh nghiệp xây lắp có nhiều công trình chạy song song, việc xác định mức công suất bình thường và tiêu thức phân bổ cần ghi thành chính sách kế toán để nhất quán giữa các kỳ.

Những chi phí không được đưa vào giá thành

• Chi phí bán hàng.
• Chi phí quản lý doanh nghiệp.
• Chi phí tài chính.
• Chi phí khác.
• Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Chi đầu tư xây dựng cơ bản.
• Các khoản chi được trang trải bằng nguồn khác.

Đây là danh sách các khoản không hạch toán vào Tài khoản 154. Với nhà thầu có bộ phận quản lý dùng chung cho nhiều công trình, phần chi phí quản lý doanh nghiệp phải tách khỏi giá thành từng công trình, thay vì phân bổ hết vào Tài khoản 154.

Chủ đầu tư bất động sản hỗn hợp

Xem thêm: Kế toán nhà hàng, khách sạn và hóa đơn từ máy tính tiền

Xem thêm: Chi phí đầu tư xây dựng: bảy khoản mục tổng mức và sáu khoản mục dự toán

Xem thêm: Doanh thu hợp đồng xây dựng: theo tiến độ kế hoạch hay theo khối lượng nghiệm thu

Hóa đơn theo tiến độ bàn giao

Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định trường hợp giao hàng nhiều lần hoặc bàn giao từng hạng mục, công đoạn dịch vụ thì mỗi lần giao hàng hoặc bàn giao đều phải lập hóa đơn cho khối lượng, giá trị hàng hóa, dịch vụ được giao tương ứng.

Hệ quả với nhà thầu là bộ hồ sơ nghiệm thu khối lượng từng đợt phải khớp với hóa đơn từng đợt, và sổ chi phí của công trình phải cho ra được giá vốn tương ứng phần đã nghiệm thu. Đây là chỗ hay lệch nhất khi quyết toán công trình kéo dài qua nhiều năm.

Xem thêm: Thanh toán theo tiến độ hợp đồng xây dựng