Doanh thu hợp đồng xây dựng: theo tiến độ kế hoạch hay theo khối lượng nghiệm thu

02/09/2026

Cùng một công trình, hai nhà thầu có thể ghi doanh thu ở hai thời điểm khác nhau, chỉ vì điều khoản thanh toán trong hợp đồng khác nhau. Thông tư 99/2025/TT-BTC tách rõ hai trường hợp: thanh toán theo tiến độ kế hoạch và thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện được khách hàng xác nhận.

Hai loại điều khoản thanh toán

Hợp đồng thanh toán theo tiến độ kế hoạch

• Nhà thầu tự lập chứng từ xác định doanh thu tương ứng với phần công việc đã hoàn thành trong kỳ, không phải chờ khách hàng xác nhận.
• Nhà thầu phải lựa chọn phương pháp xác định phần công việc đã hoàn thành và giao trách nhiệm cho các bộ phận liên quan xác định giá trị phần công việc đó.
• Hóa đơn được lập trên cơ sở tiến độ thanh toán theo kế hoạch đã quy định trong hợp đồng, làm căn cứ ghi nhận số tiền phải thu của khách hàng.
• Chênh lệch giữa doanh thu đã ghi nhận và số tiền khách hàng phải trả theo tiến độ kế hoạch được theo dõi riêng cho từng hợp đồng.

Vì doanh thu dựa trên đánh giá nội bộ của nhà thầu, hồ sơ chứng minh phần công việc đã hoàn thành cần được lập chặt: phương pháp xác định phải nhất quán, có bộ phận kỹ thuật xác nhận khối lượng, và lưu cùng chứng từ ghi nhận doanh thu để giải trình khi kiểm toán hoặc thanh tra thuế.

Hợp đồng thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện

Với loại hợp đồng này, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu trên cơ sở phần công việc đã hoàn thành được khách hàng xác nhận, khi kết quả thực hiện hợp đồng được xác định một cách đáng tin cậy. Hồ sơ nghiệm thu khối lượng của khách hàng là căn cứ, và hóa đơn được lập theo khối lượng đã nghiệm thu đó.

Điểm khác biệt với loại hợp đồng trên nằm ở chỗ doanh thu phụ thuộc vào xác nhận của khách hàng, nên tiến độ ghi doanh thu chậm hơn tiến độ thi công thực tế khi việc nghiệm thu kéo dài.

Xem thêm: Kế toán doanh nghiệp xây lắp: tập hợp chi phí theo công trình

Các khoản thu ngoài giá trị hợp đồng

• Tiền thưởng khách hàng trả phụ thêm khi nhà thầu thực hiện hợp đồng đạt hoặc vượt một số chỉ tiêu cụ thể đã ghi trong hợp đồng: ghi nhận vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
• Khoản bồi thường thu được từ khách hàng hay bên khác để bù đắp các chi phí không nằm trong giá trị hợp đồng, ví dụ chi phí phát sinh do sự chậm trễ từ phía khách hàng.

Hai khoản này chỉ được ghi nhận khi có cơ sở trong hợp đồng hoặc thỏa thuận với khách hàng. Kế toán cần lưu điều khoản thưởng phạt và văn bản xác nhận của khách hàng làm chứng từ gốc.

Việc cần làm khi ký hợp đồng mới

• Đọc kỹ điều khoản thanh toán để xác định hợp đồng thuộc loại nào, vì điều này quyết định thời điểm ghi doanh thu suốt vòng đời hợp đồng.
• Với hợp đồng theo tiến độ kế hoạch, chốt trước phương pháp xác định phần công việc hoàn thành và bộ phận chịu trách nhiệm xác định.
• Theo dõi chi tiết từng hợp đồng, tách phần doanh thu đã ghi nhận và phần khách hàng phải trả theo tiến độ.
• Đối chiếu định kỳ giữa số đã xuất hóa đơn và số doanh thu đã ghi nhận, vì hai con số này lệch nhau là bình thường ở loại hợp đồng theo tiến độ kế hoạch.

Hỏi đáp