Đánh giá hiệu quả và xếp loại tổ chức tín dụng có vốn nhà nước

02/09/2026

Với ngân hàng có vốn nhà nước, chữ A, B hay C trong kết quả xếp loại hằng năm quyết định luôn quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi, quỹ thưởng ban điều hành và cả khả năng chia cổ tức bằng cổ phiếu. Nghị định 135/2025/NĐ-CP dựng ra bộ tiêu chí và lịch trình dẫn tới chữ cái đó, bắt đầu từ bản kế hoạch tài chính nộp trước ngày 31/7 của năm liền trước.

Kế hoạch tài chính gồm những gì

Điều 29 quy định kế hoạch tài chính hằng năm của tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài có ba cấu phần.

• Kế hoạch nguồn vốn và sử dụng vốn, theo mẫu biểu Phụ lục I.
• Kế hoạch thu nhập, chi phí, kết quả kinh doanh và chỉ tiêu nộp ngân sách nhà nước, theo mẫu biểu Phụ lục II.
• Kế hoạch lao động, tiền lương, theo mẫu biểu Phụ lục III.

Ba mẫu biểu này chỉ bắt buộc với ngân hàng do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ và ngân hàng do Nhà nước nắm từ trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ. Tổ chức tín dụng khác và chi nhánh ngân hàng nước ngoài lập kế hoạch tài chính theo điều lệ, quy chế tài chính và quy chế nội bộ của chính mình.

Ba mốc thời gian phải nhớ

Với nhóm ngân hàng do Nhà nước nắm 100% vốn, văn bản trước 30/4 giao thẳng chỉ tiêu đánh giá và xếp loại cho ngân hàng. Với nhóm Nhà nước nắm từ trên 50% đến dưới 100% vốn, văn bản đó giao nhiệm vụ cho người đại diện phần vốn nhà nước tại ngân hàng, và phải xong trước khi tổ chức Đại hội đồng cổ đông.

Năm tiêu chí đánh giá hiệu quả

Điều 31 liệt kê năm tiêu chí, tính từ số liệu trong báo cáo tài chính năm riêng lẻ đã được kiểm toán và báo cáo thống kê định kỳ.

Vốn chủ sở hữu bình quân trong năm bằng số dư đầu năm cộng số dư cuối năm rồi chia đôi. Khoản mục vốn chủ sở hữu lấy trên báo cáo tình hình tài chính, gồm vốn của tổ chức tín dụng, các quỹ, chênh lệch tỷ giá hối đoái, chênh lệch đánh giá lại tài sản và lợi nhuận chưa phân phối.

Tiền phạt nào bị tính vào tiêu chí chấp hành pháp luật

Đây là chỗ hay tranh cãi khi lập hồ sơ xếp loại. Nghị định chốt rõ: mức xử phạt vi phạm hành chính làm căn cứ đánh giá xếp loại là số tiền phải nộp phạt ghi trên quyết định xử phạt, đối với các vi phạm được phát hiện trong năm tài chính thực hiện đánh giá. Số tiền phải nộp để thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả nằm ngoài phạm vi này.

Xem thêm: Phân phối lợi nhuận của tổ chức tín dụng theo Nghị định 135/2025

Những yếu tố được loại trừ khi tính

Các tiêu chí 1, 2, 4 và 5 khi tính toán được xem xét loại trừ ba nhóm yếu tố tác động.

• Thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, chiến tranh và các nguyên nhân khách quan bất khả kháng khác.
• Ngân hàng đầu tư mở rộng kinh doanh theo kế hoạch, tăng khấu hao để thu hồi vốn nhanh đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, thực hiện chương trình an sinh xã hội theo quy định của Chính phủ.
• Nhà nước điều chỉnh giá đối với sản phẩm, dịch vụ do Nhà nước định giá làm ảnh hưởng đến doanh thu, hoặc ngân hàng phải thực hiện mục tiêu kinh tế xã hội theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Tiêu chí 3 về nợ xấu nằm ngoài danh sách loại trừ, nên chất lượng tài sản được nhìn ở con số thô.

Xếp loại và hệ quả với người quản lý

Hiệu quả hoạt động của ngân hàng do Nhà nước nắm 100% vốn được đánh giá qua mức độ hoàn thành các chỉ tiêu do Ngân hàng Nhà nước giao, rồi quy về ba mức A, B, C theo Phụ lục IV của nghị định. Ngân hàng hợp tác xã áp dụng cùng bộ quy tắc này, với đầu mối là người đại diện phần vốn hỗ trợ của Nhà nước.

Kết quả đánh giá kết quả hoạt động của người quản lý tổ chức tín dụng dựa vào ba tiêu chí.

• Mức độ hoàn thành chỉ tiêu Ngân hàng Nhà nước giao về lợi nhuận sau thuế và tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu.
• Kết quả xếp loại của chính tổ chức tín dụng.
• Mức độ hoàn thành kế hoạch cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, với ngân hàng có nhiệm vụ này.

Ở nhóm Nhà nước nắm từ trên 50% đến dưới 100% vốn, Ngân hàng Nhà nước dùng kết quả đánh giá để khen thưởng người đại diện vốn nhà nước, để giao nhiệm vụ năm sau, đồng thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét việc tiếp tục đầu tư, mở rộng đầu tư hay thoái vốn nhà nước tại ngân hàng đó.

Xem thêm: Chế độ tài chính của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam từ năm 2026

Giám sát tài chính đi theo khung doanh nghiệp nhà nước

Điều 30 không dựng riêng một cơ chế giám sát cho ngành ngân hàng. Giám sát tài chính với ngân hàng do Nhà nước nắm 100% vốn, giám sát công ty con và công ty liên kết, giám sát vốn đầu tư ra nước ngoài, giám sát tài chính đặc biệt đều theo quy định áp cho doanh nghiệp nhà nước, cộng thêm phần riêng tại nghị định này. Ngân hàng có vốn nhà nước đi theo quy định dành cho doanh nghiệp có vốn nhà nước.

Xem thêm: Chế độ tài chính của tổ chức tín dụng: doanh thu, chi phí và xử lý tổn thất