Chế độ tài chính của tổ chức tín dụng: lãi phải thu nào vào doanh thu, lãi nào treo ngoại bảng

Bài viết theo Nghị định 135/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 1/8/2025

Điểm khác biệt lớn nhất giữa kế toán ngân hàng và kế toán doanh nghiệp nằm ở lãi phải thu. Nghị định 135/2025/NĐ-CP quy định rõ khoản lãi nào được đưa vào doanh thu và khoản nào phải treo ngoại bảng chờ thu thật.

Bảy nhóm doanh thu

• Thu nhập lãi và các khoản tương tự: lãi tiền gửi, lãi cho vay, lãi từ kinh doanh và đầu tư chứng khoán nợ, thu từ nghiệp vụ bảo lãnh, lãi cho thuê tài chính, lãi từ nghiệp vụ mua bán nợ và thu khác từ hoạt động tín dụng.
• Thu nhập từ hoạt động dịch vụ: thanh toán, ngân quỹ, ủy thác và đại lý, bảo quản tài sản, cho thuê tủ két an toàn, tư vấn, môi giới tiền tệ và các dịch vụ khác.
• Thu từ kinh doanh ngoại hối và vàng, gồm cả lãi chênh lệch tỷ giá và công cụ tài chính phái sinh tiền tệ.
• Thu từ hoạt động kinh doanh chứng khoán được phép theo Luật Các tổ chức tín dụng.
• Thu từ hoạt động góp vốn, chuyển nhượng phần vốn góp, cổ phần.
• Thu từ hoạt động khác: thu các khoản nợ đã xử lý bằng dự phòng rủi ro kể cả nợ đã xóa nay thu được, mua bán nợ, chuyển nhượng thanh lý tài sản, hoàn nhập dự phòng, cho thuê tài sản.
• Thu nhập khác: nợ phải trả nay vô chủ, tiền phạt và bồi thường do khách hàng vi phạm hợp đồng, tiền bảo hiểm bồi thường sau khi đã bù đắp tổn thất.

Lãi phải thu: ranh giới quyết định

Các nguyên tắc ghi nhận khác

Bốn bước xử lý tổn thất tài sản

• Do nguyên nhân chủ quan thì người gây ra tổn thất phải bồi thường. Tổ chức tín dụng căn cứ pháp luật để quy định thẩm quyền quyết định mức bồi thường trong Điều lệ.
• Tài sản đã mua bảo hiểm thì xử lý theo hợp đồng bảo hiểm.
• Sử dụng khoản dự phòng đã trích lập trong chi phí để bù đắp.
• Phần còn thiếu bù đắp bằng quỹ dự phòng tài chính. Quỹ này không đủ thì phần thiếu hạch toán vào chi phí khác trong kỳ.

Về tài sản cố định, tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài kiểm kê, đánh giá lại tài sản theo pháp luật kế toán, và trích khấu hao theo quy định áp dụng cho doanh nghiệp.

Xem thêm: Dự phòng rủi ro nghề nghiệp thẩm định giá: trích 1%, trần 10% và hai kỳ báo cáo

Xem thêm: Phân phối lợi nhuận của tổ chức tín dụng theo Nghị định 135/2025

Xem thêm: Chế độ tài chính của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam từ năm 2026

Việc cần làm

• Chốt quy trình phân loại nợ trước mỗi kỳ khóa sổ, vì kết quả phân loại quyết định phần lãi được ghi doanh thu.
• Mở và duy trì sổ theo dõi ngoại bảng cho phần lãi chưa đủ điều kiện ghi doanh thu, kèm kế hoạch đôn đốc thu hồi.
• Tách riêng chứng khoán kinh doanh và chứng khoán đầu tư, vì hai nhóm có nguyên tắc ghi nhận khác nhau.
• Với tổn thất tài sản, lập hồ sơ đủ bốn bước theo thứ tự, tránh đưa thẳng vào chi phí khác.