Chế độ tài chính của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam từ năm 2026

02/09/2026

Từ năm tài chính 2026, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam chuyển sang một khung tài chính mới. Thông tư 33/2026/TT-BTC có hiệu lực ngày 01/5/2026, đúng ngày Luật Bảo hiểm tiền gửi 111/2025/QH15 bắt đầu áp dụng, và thay thế Thông tư 312/2016/TT-BTC cùng thông tư sửa đổi nó, bộ đôi đã dùng suốt gần mười năm.

Một tổ chức tài chính không vì lợi nhuận

Điều 3 của thông tư đặt nền cho toàn bộ phần còn lại: Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam là tổ chức tài chính nhà nước, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, tự chủ tài chính và tự bù đắp chi phí. Vì thế bảng kết quả của đơn vị này không gọi là lợi nhuận mà gọi là chênh lệch thu chi, và cách chia phần chênh lệch đó cũng đi theo logic riêng.

Nguồn vốn hoạt động lấy theo Điều 28 Luật Bảo hiểm tiền gửi 111/2025/QH15, gồm vốn điều lệ do Nhà nước cấp, vốn vay đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước hoặc vốn tiếp nhận hỗ trợ có hoàn trả từ ngân sách theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ khi tạm thời không đủ nguồn trả tiền bảo hiểm, quỹ dự phòng nghiệp vụ và quỹ đầu tư phát triển.

Quỹ dự phòng nghiệp vụ, cái túi trung tâm

Quỹ dự phòng nghiệp vụ là nơi tiền chảy vào từ nhiều hướng và cũng là nơi chi trả cho người gửi tiền. Theo Điều 28 của luật, quỹ này hình thành từ tiền thu phí bảo hiểm tiền gửi, các khoản tiền bảo hiểm không có người nhận, phần chênh lệch thu chi còn lại hằng năm sau khi trích các quỹ, và số tiền nhận được từ việc thanh lý tài sản của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi.

Điều 12 của thông tư nói rõ hướng đi của khoản cuối: tiền mà Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam nhận được từ thanh lý tài sản của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi bị phá sản được bổ sung vào quỹ dự phòng nghiệp vụ. Khoản đã chi trả tiền gửi cho người gửi tiền thì hạch toán giảm quỹ này.

Trần 30% vốn chủ sở hữu cho tài sản cố định

Việc đầu tư, mua tài sản cố định thực hiện theo quy định của pháp luật đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, kèm một giới hạn định lượng riêng.

Các khoản thu

Điều 14 chia nguồn thu thành ba nhóm, ghi nhận theo khoản 1 Điều 30 Luật Bảo hiểm tiền gửi.

Khoản thu từ hoạt động cho vay đặc biệt lấy từ quỹ dự phòng nghiệp vụ phải được theo dõi chi tiết riêng. Mọi khoản thu chi đều phải có đầy đủ hồ sơ, chứng từ và phản ánh trong sổ kế toán, quy đổi về đồng Việt Nam nếu phát sinh bằng ngoại tệ.

Chia chênh lệch thu chi hằng năm

Điều 17 dựng một bậc thang giống về hình dạng với cơ chế phân phối lợi nhuận của ngân hàng có vốn nhà nước, khác ở tỷ lệ và ở điểm dừng cuối cùng.

• Trước hết bù đắp phần chênh lệch thu nhỏ hơn chi của các năm trước.
• Trích không quá 10% vào quỹ đầu tư phát triển, trần của quỹ bằng mức vốn điều lệ.
• Trích không quá 5% vào quỹ dự phòng tài chính, trần của quỹ bằng 20% mức vốn điều lệ.
• Trích quỹ khen thưởng và quỹ phúc lợi theo kết quả xếp loại.
• Phần chênh lệch còn lại bổ sung vào quỹ dự phòng nghiệp vụ.

Tỷ lệ chia giữa quỹ khen thưởng và quỹ phúc lợi do Hội đồng quản trị quyết định. Khi phần chênh lệch còn lại sau khi trích quỹ đầu tư phát triển và quỹ dự phòng tài chính không đủ nguồn cho hai quỹ này, thông tư cho phép giảm trừ phần đã trích ở hai quỹ trên để bảo đảm mức trích, nên phương án phân phối cần tính ngược từ mức trích khen thưởng phúc lợi.

Quỹ khen thưởng và quỹ phúc lợi được tiêu vào việc gì

Mức thưởng do Tổng giám đốc quyết định theo điều lệ và quy chế quản lý sử dụng các quỹ. Riêng quỹ phúc lợi do Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc phối hợp với Ban Chấp hành Công đoàn quản lý, sử dụng.

Thuế, kế hoạch tài chính và năm tài chính

• Thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp thực hiện theo pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp. Với khoản thu nhập khác ngoài thu nhập từ hoạt động có thu do thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao, đơn vị thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
• Kế hoạch tài chính hằng năm gồm kế hoạch nguồn vốn, thu nhập, chi phí và các nội dung khác theo Điều 19 của thông tư.
• Năm tài chính bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc ngày 31/12.
• Đơn vị tự xây dựng quy chế tài chính của mình trên cơ sở thông tư này và pháp luật có liên quan.

Mốc chuyển tiếp cần nhớ

Thông tư có hiệu lực từ 01/5/2026 và áp dụng từ năm tài chính 2026. Việc phân phối chênh lệch thu chi của năm tài chính 2024 và 2025 vẫn thực hiện theo Thông tư 312/2016/TT-BTC cùng thông tư sửa đổi nó, dù hai văn bản này hết hiệu lực kể từ ngày 01/5/2026.

Xem thêm: Chế độ tài chính của tổ chức tín dụng: doanh thu, chi phí và xử lý tổn thất