Bài viết theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 23/1/2026
Mã vạch trên bao bì lâu nay là chuyện tự nguyện của doanh nghiệp. Nghị định 37/2026/NĐ-CP đặt nó vào một khung rộng hơn gồm truy xuất nguồn gốc và hộ chiếu số của sản phẩm, trong đó có nhóm hàng bị bắt buộc truy xuất.
- Truy xuất nguồn gốc bắt buộc với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao theo danh mục của bộ quản lý ngành.
- Hàng ngoài danh mục thì doanh nghiệp tự chọn làm hay không.
- Đăng ký mã số, mã vạch nộp trên Cổng dịch vụ công quốc gia, cấp bản điện tử trong 07 ngày làm việc.
- Cấm bán hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng mã số, mã vạch cho đơn vị khác.
Ai bắt buộc phải truy xuất nguồn gốc
Điều 22 chia hai nhóm. Sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thì truy xuất nguồn gốc là nghĩa vụ. Các bộ quản lý ngành, lĩnh vực căn cứ mức độ rủi ro xác định theo Điều 4 và Điều 5 của nghị định để ban hành danh mục kèm lộ trình bắt buộc áp dụng.
| Tiêu chí xây dựng danh mục và lộ trình | Diễn giải |
|---|---|
| Mức độ ảnh hưởng | Tới sức khỏe, môi trường, an toàn và quyền lợi người tiêu dùng |
| Thông tin cảnh báo | Cảnh báo trong nước và quốc tế về nhóm hàng đó |
| Khả năng truy xuất | Mức độ minh bạch của chuỗi cung ứng |
| Mức độ sẵn sàng | Hạ tầng kỹ thuật và năng lực tuân thủ của doanh nghiệp |
Danh mục và lộ trình phải lấy ý kiến Bộ Khoa học và Công nghệ, công bố công khai trên cổng thông tin điện tử của bộ quản lý ngành, đồng thời kết nối và chia sẻ dữ liệu với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.
Phải kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.
Dữ liệu phải được cập nhật kịp thời theo các sự kiện theo dõi trọng yếu, và doanh nghiệp phải duy trì dữ liệu đó trên cổng.
Đơn vị cung cấp dịch vụ, giải pháp truy xuất nguồn gốc cũng phải kết nối, chia sẻ dữ liệu với cổng quốc gia.
Đăng ký mã số, mã vạch
Khi doanh nghiệp dùng mã số, mã vạch theo chuẩn của tổ chức GS1 và có tiền tố mã quốc gia Việt Nam thì phát sinh một loạt trách nhiệm.
- Đăng ký sử dụng mã số, mã vạch với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trên Cổng dịch vụ công quốc gia.
- Tạo và gắn mã cho các đối tượng thuộc quyền sở hữu của mình.
- Khai báo, cập nhật và cung cấp thông tin về doanh nghiệp và các đối tượng sử dụng mã, trước khi đưa sản phẩm vào lưu thông.
- Chịu trách nhiệm về tính đơn nhất của mã và không bán hàng hóa có chất lượng mã số, mã vạch không đạt.
- Không được bán, chuyển nhượng quyền sử dụng mã cho tổ chức, cá nhân khác.
- Ủy quyền cho đối tác sử dụng mã thì phải có văn bản ủy quyền hoặc hợp đồng.
| Mốc | Thời hạn |
|---|---|
| Cơ quan xử lý thông báo hồ sơ chưa đầy đủ | 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, qua Cổng dịch vụ công quốc gia |
| Doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung hồ sơ | 03 ngày làm việc kể từ ngày có thông báo |
| Cấp quyền sử dụng mã số, mã vạch bản điện tử | 07 ngày làm việc, khi hồ sơ đầy đủ hợp lệ và đã nộp phí |
Khi nộp hồ sơ, doanh nghiệp chọn loại tiền tố mã doanh nghiệp trong năm mức: 12 số, 10 số, 9 số, 8 số hoặc 7 số. Tiền tố ngắn cho phép tạo nhiều mã sản phẩm hơn, nên lựa chọn này gắn với quy mô danh mục hàng hóa dự kiến.
Khi nào phải đăng ký lại
- Chưa từng đăng ký sử dụng mã số, mã vạch.
- Đã sử dụng hết quỹ mã số được cấp.
- Bị thu hồi quyền sử dụng nhưng nay đã đủ điều kiện cấp lại.
- Quyền sử dụng hết thời hạn hiệu lực.
- Sáp nhập hoặc liên doanh, liên kết hình thành pháp nhân mới.
Trường hợp thay đổi tên, địa chỉ mà quyền sử dụng còn hiệu lực thì hiệu lực được giữ nguyên theo lần cấp trước đó.
Doanh nghiệp muốn dùng lại mã đã bị thu hồi phải nộp đủ phí còn thiếu tính tới thời điểm đăng ký sử dụng lại.
Quyền sử dụng bị thu hồi khi doanh nghiệp đề nghị chấm dứt, khi không gia hạn duy trì theo quy định, hoặc khi doanh nghiệp không còn tồn tại về mặt pháp lý, bị giải thể.
Hộ chiếu số của sản phẩm
Đây là khái niệm mới, hiểu đơn giản là một hồ sơ điện tử gắn với mã định danh duy nhất của sản phẩm. Nội dung tối thiểu gồm tám nhóm.
- Tên sản phẩm và mã số định danh sản phẩm toàn cầu.
- Tên, địa chỉ, mã số định danh của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh.
- Thông tin về xuất xứ, hoặc nơi thực hiện công đoạn cuối cùng để hoàn thiện hàng hóa.
- Thông tin về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.
- Các chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, chứng nhận chất lượng nếu có.
- Ngày sản xuất, hạn sử dụng nếu có.
- Các cảnh báo an toàn nếu có.
- Các thông tin khác phục vụ quản lý chất lượng theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước.
Ba yêu cầu đi kèm: thiết lập dưới dạng dữ liệu điện tử với mã định danh duy nhất; thông tin kê khai trung thực, đầy đủ, cập nhật kịp thời; bảo đảm khả năng truy cập và kết nối cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia.
Điểm đáng chú ý với doanh nghiệp đang làm nhãn: hộ chiếu số của sản phẩm có thể thay thế cho nhãn điện tử, với điều kiện nó chứa đầy đủ các nội dung ghi nhãn bắt buộc trên nhãn điện tử. Làm một lần dùng cho hai việc.
Xem thêm: Ghi nhãn hàng hóa: ba nội dung bắt buộc, nhãn phụ cho hàng nhập và lối đi nhãn điện tử
Xem thêm: Phân loại rủi ro sản phẩm hàng hóa: ba mức, mốc 1/7/2026 và hai khoản hỗ trợ
Việc cần làm
- Theo dõi danh mục hàng hóa rủi ro cao của bộ quản lý ngành mình, vì danh mục đó quyết định truy xuất nguồn gốc là tự chọn hay bắt buộc.
- Trước khi đăng ký mã số, mã vạch, ước lượng số mã sản phẩm cần dùng để chọn đúng độ dài tiền tố doanh nghiệp.
- Rà lại các thỏa thuận cho đối tác dùng chung mã, phải có văn bản ủy quyền hoặc hợp đồng, và tuyệt đối không bán hay chuyển nhượng quyền sử dụng.
- Nếu đang xây nhãn điện tử, cân nhắc làm luôn hộ chiếu số của sản phẩm để dùng thay nhãn điện tử.
Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc làm truy xuất nguồn gốc không
Nghĩa vụ gắn với loại hàng hóa, quy mô doanh nghiệp nằm ngoài tiêu chí. Bắt buộc chỉ đặt ra với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc danh mục do bộ quản lý ngành ban hành, kèm lộ trình. Hàng ngoài danh mục thì doanh nghiệp được lựa chọn thực hiện hay không.
Có được cho công ty con dùng chung mã số, mã vạch của công ty mẹ không
Không được bán hay chuyển nhượng quyền sử dụng. Nếu muốn để đối tác dùng thì phải có ủy quyền bằng văn bản hoặc hợp đồng, theo điểm e khoản 1 Điều 28, và bên được cấp quyền vẫn chịu trách nhiệm về tính đơn nhất của mã.
Công ty đổi địa chỉ trụ sở thì mã vạch có phải làm lại từ đầu không
Phải đăng ký cấp lại theo điểm c khoản 1 Điều 29, nhưng hiệu lực của quyền sử dụng được giữ nguyên theo lần cấp trước đó, nên không mất thời hạn còn lại.
Đăng ký mã số, mã vạch mất bao lâu
Hồ sơ đầy đủ, hợp lệ và đã nộp phí thì cơ quan xử lý cấp quyền sử dụng bản điện tử trong 07 ngày làm việc. Hồ sơ thiếu thì được thông báo trong 01 ngày làm việc và doanh nghiệp có 03 ngày làm việc để bổ sung.
Hộ chiếu số của sản phẩm khác gì nhãn điện tử
Hộ chiếu số là hồ sơ điện tử gắn với mã định danh duy nhất của sản phẩm, nội dung rộng hơn nhãn, gồm cả thông tin truy xuất nguồn gốc và các chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy. Khi hộ chiếu số chứa đủ nội dung ghi nhãn bắt buộc của nhãn điện tử thì được dùng thay nhãn điện tử.
- Nghị định 37/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, hiệu lực từ 23/1/2026, các điều từ 21 đến 33
Bài liên quan
- Kinh doanh sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu: bốn nhóm, ai phải đăng ký và dữ liệu nào cấm giao dịch
- Công chứng giao dịch của doanh nghiệp: hai ngày làm việc, giới hạn địa bàn và giá trị chứng cứ
- Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại hải quan: nộp đơn ở đâu và khi nào hàng bị tạm dừng
- Điều kiện và hình thức cổ phần hóa: hai cửa phải qua và tiêu chí nhà đầu tư chiến lược
[…] […]