Phân loại rủi ro sản phẩm hàng hóa: ba mức, mốc 1/7/2026 và hai khoản hỗ trợ

Bài viết theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 23/1/2026

Cách quản lý chất lượng hàng hóa đang chuyển từ chia theo nhóm 1 và nhóm 2 sang chia theo mức độ rủi ro. Nghị định 37/2026/NĐ-CP dựng ba mức rủi ro cho sản phẩm, hàng hóa và đặt mốc để các bộ ban hành danh mục kèm mã HS.

Ba mức rủi ro

Phương pháp xác định mức độ rủi ro định lượng nằm ở Phụ lục VI của nghị định. Các bộ quản lý ngành được quy định thêm yêu cầu đặc thù cho sản phẩm thuộc phạm vi quản lý của mình, trên nền phương pháp chung đó.

Năm nguyên tắc khi xác định rủi ro

• Căn cứ vào bằng chứng khoa học và dữ liệu áp dụng trong thực tiễn.
• Tính đến khả năng quản lý của cơ quan nhà nước trong từng thời kỳ.
• Bảo đảm minh bạch, khách quan, kế thừa nguyên tắc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
• Bảo đảm nguyên tắc tỷ lệ, yêu cầu quản lý nhà nước phải tương xứng với mức độ rủi ro.
• Áp dụng nguyên tắc phòng ngừa khi có nguy cơ nghiêm trọng tới sức khỏe, tính mạng con người, môi trường hoặc an ninh quốc gia mà chưa có đầy đủ bằng chứng khoa học.

Hai mốc chuyển tiếp doanh nghiệp cần nhớ

Danh mục gắn với mã HS theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam, nên doanh nghiệp nhập khẩu có thể tra thẳng theo mã hàng đang khai. Các bộ còn phải ban hành mới hoặc sửa quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng theo lộ trình, và định kỳ rà soát, cập nhật danh mục khi có sản phẩm, công nghệ mới hoặc có cảnh báo trong nước và quốc tế.

Hồ sơ ban hành danh mục phải có thuyết minh lý do đưa sản phẩm vào diện quản lý, nêu căn cứ khoa học, thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế, kèm báo cáo đánh giá rủi ro. Báo cáo đó phải ghi nhận ý kiến tham vấn của các tổ chức, cá nhân liên quan, hiệp hội ngành hàng và tổ chức khoa học công nghệ, nên hiệp hội ngành là kênh doanh nghiệp lên tiếng khi thấy sản phẩm của mình bị xếp nhóm chưa hợp lý.

Kiểm tra chất lượng đi theo rủi ro

Điều 13 và Điều 15 đặt quản lý rủi ro làm nền cho hoạt động kiểm tra. Cơ quan kiểm tra được kiểm tra theo kế hoạch hoặc đột xuất, chịu trách nhiệm về kết quả kiểm tra, kết luận và quyết định xử lý. Ba nhóm bị tăng cường kiểm tra.

• Hoạt động công nhận, đánh giá sự phù hợp, kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo và chuẩn đo lường.
• Doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn mà có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
• Sản phẩm, hàng hóa có thông tin cảnh báo của các nước thành viên WTO, của tổ chức quốc tế hoặc trên phương tiện thông tin đại chúng về dấu hiệu vi phạm.

Việc phối hợp kiểm tra giữa các cơ quan chỉ đặt ra khi có giao thoa chức năng quản lý giữa các bộ, hoặc khi phát hiện dấu hiệu vi phạm quy mô lớn, tính chất phức tạp. Đây là điểm giảm chồng chéo đáng kể so với thực tế nhiều đoàn cùng kiểm tra một doanh nghiệp.

Hai khoản hỗ trợ bằng tiền

Tổ chức, doanh nghiệp đạt Giải thưởng chất lượng quốc gia được Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp danh sách hằng năm làm căn cứ hỗ trợ. Hỗ trợ tài chính đi qua các chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo về năng suất, chất lượng.

Xem thêm: Ghi nhãn hàng hóa: ba nội dung bắt buộc, nhãn phụ cho hàng nhập và lối đi nhãn điện tử

Việc cần làm

• Lập danh sách mã HS của các mặt hàng đang sản xuất hoặc nhập khẩu, để đối chiếu ngay khi bộ quản lý ngành công bố danh mục rủi ro.
• Với sản phẩm nhiều mối nguy, tự chấm thử theo phương pháp định lượng ở Phụ lục VI để dự liệu nhóm mình sẽ rơi vào.
• Theo dõi qua hiệp hội ngành hàng để kịp góp ý trong khâu tham vấn khi bộ xây dựng danh mục.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc có sản phẩm xuất khẩu chủ lực nên hỏi cơ quan chủ trì chương trình về hồ sơ nhận hai khoản hỗ trợ nêu trên.