Kinh doanh sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu: bốn nhóm, ai phải đăng ký và dữ liệu nào cấm giao dịch

Bài viết theo Luật Dữ liệu 60/2024/QH15, hiệu lực từ 1/7/2025

Dữ liệu đã thành một mặt hàng có luật riêng. Luật Dữ liệu 60/2024/QH15 dựng bốn nhóm sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu, trong đó có nhóm doanh nghiệp tư nhân làm được, và có nhóm chỉ đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp nhà nước được cung cấp.

Bốn nhóm sản phẩm, dịch vụ

Khi nào phải đăng ký

Đây là điểm doanh nghiệp cần đọc kỹ, vì hai nhóm có ngưỡng đăng ký khác nhau.

• Trung gian dữ liệu: tổ chức cung cấp phải được đăng ký hoạt động và quản lý theo pháp luật về đầu tư. Ngoại lệ duy nhất là cung cấp trong nội bộ tổ chức, nghĩa là hệ thống dùng nội bộ không rơi vào diện đăng ký.
• Phân tích, tổng hợp dữ liệu: chỉ phải đăng ký khi sản phẩm, dịch vụ có thể gây nguy hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội hoặc sức khỏe của cộng đồng.
• Trường hợp có kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành để kinh doanh dịch vụ phân tích, tổng hợp dữ liệu thì phải chịu quản lý theo quy định của pháp luật.

Dữ liệu nào cấm giao dịch

• Dữ liệu gây nguy hại đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, cơ yếu.
• Dữ liệu không được chủ thể dữ liệu đồng ý, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
• Dữ liệu khác bị cấm giao dịch theo quy định của pháp luật.

Nhóm thứ hai là nhóm doanh nghiệp hay vấp nhất. Dữ liệu khách hàng thu thập cho mục đích này rồi đem bán cho mục đích khác nằm ngay trong phạm vi cấm, trừ khi có căn cứ pháp luật riêng.

Năm trách nhiệm khi cung cấp dịch vụ

• Cung cấp dịch vụ trên cơ sở thỏa thuận bằng hợp đồng cung cấp dịch vụ.
• Bảo đảm kênh tiếp nhận thông tin và việc sử dụng dịch vụ thông suốt, liên tục.
• Quản lý, kiểm tra, giám sát an toàn dữ liệu và bảo mật dữ liệu thường xuyên; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý rủi ro dữ liệu; giám sát hành vi có thể ảnh hưởng đến việc bảo vệ dữ liệu.
• Tuân thủ pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, giao dịch điện tử và các quy định liên quan.
• Thực hiện các nội dung Chính phủ quy định chi tiết cho từng loại dịch vụ.

Bốn hành vi bị nghiêm cấm

• Lợi dụng việc xử lý dữ liệu, quản trị dữ liệu, phát triển, kinh doanh, lưu hành sản phẩm dịch vụ về dữ liệu để xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
• Cản trở hoặc ngăn chặn trái pháp luật quá trình xử lý, quản trị dữ liệu; tấn công, chiếm đoạt, phá hoại cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin phục vụ quản lý, xử lý, quản trị, bảo vệ dữ liệu.
• Giả mạo, cố ý làm sai lệch, làm mất, làm hư hỏng dữ liệu trong cơ sở dữ liệu của cơ quan Đảng, Nhà nước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị xã hội.
• Cố ý cung cấp dữ liệu sai lệch hoặc không cung cấp dữ liệu theo quy định của pháp luật.

Xem thêm: Chuyển dữ liệu xuyên biên giới: cốt lõi phải chờ duyệt, quan trọng chỉ báo trước

Việc cần làm

• Rà xem sản phẩm dữ liệu công ty đang bán rơi vào nhóm nào trong bốn nhóm, vì điều kiện pháp lý khác hẳn nhau.
• Nếu chỉ chạy hệ thống chia sẻ dữ liệu trong nội bộ tập đoàn, ghi nhận rõ phạm vi nội bộ để không rơi vào diện phải đăng ký.
• Soát lại nguồn gốc dữ liệu định đem giao dịch, nhất là điều kiện đồng ý của chủ thể dữ liệu.
• Doanh nghiệp làm trung gian dữ liệu hoặc phân tích tổng hợp dữ liệu nên hỏi ưu đãi dành cho lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ số.