Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại hải quan: nộp đơn ở đâu và khi nào hàng bị tạm dừng

Bài viết theo Thông tư 06/2026/TT-BTC, hiệu lực từ 1/3/2026

Chủ nhãn hiệu muốn chặn hàng giả ngay tại cửa khẩu có một công cụ ít người dùng: nộp đơn đề nghị hải quan kiểm tra, giám sát hàng hóa liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ. Thông tư 06/2026/TT-BTC sửa thông tư năm 2015 về việc này, chuyển hồ sơ sang điện tử và bổ sung phần hàng giao dịch qua thương mại điện tử.

Bộ hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát

• Đơn đề nghị theo mẫu của thông tư.
• Văn bằng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp hoặc tài liệu chứng minh quyền đang được bảo hộ tại Việt Nam, hoặc giấy chứng nhận đăng ký hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng; giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, quyền đối với giống cây trồng, kể cả giấy chứng nhận cấp từ nước ngoài phù hợp điều ước quốc tế.
• Ảnh chụp thực tế hàng hóa cần bảo vệ; ảnh chụp và mô tả chi tiết hàng xâm phạm, kèm đặc điểm phân biệt hàng thật với hàng giả nếu có.
• Danh sách tổ chức, cá nhân xuất nhập khẩu hợp pháp hàng hóa cần kiểm tra, giám sát; danh sách tổ chức, cá nhân có khả năng xuất nhập khẩu hàng xâm phạm.
• Văn bản ủy quyền nếu ủy quyền nộp đơn.

Hải quan xử lý đơn thế nào

Nội dung được kiểm tra gồm tư cách pháp lý của người nộp đơn, sự phù hợp giữa nội dung đơn với tài liệu kèm theo, thông tin và thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ, sự phù hợp của ảnh chụp và mô tả hàng hóa với nội dung quyền, cùng nội dung và thời hạn của giấy ủy quyền.

Đơn bị từ chối tiếp nhận khi người nộp không đủ tư cách pháp lý, khi nội dung đơn và tài liệu kèm theo không phù hợp và thống nhất, khi nội dung ủy quyền không phù hợp hoặc thời hạn ủy quyền đã hết.

Hải quan chủ động tạm dừng

Điều 10a bổ sung một con đường không cần đơn của chủ thể quyền. Trong quá trình kiểm tra, giám sát, kiểm soát, hoặc qua phân tích cơ sở dữ liệu về sở hữu trí tuệ, hoặc từ thông tin của các đơn vị nghiệp vụ, nếu có căn cứ rõ ràng nghi ngờ hàng hóa là hàng giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý hoặc sao chép lậu, thì Đội trưởng Hải quan nơi đăng ký tờ khai ra quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan.

• Hải quan thông báo cho chủ thể quyền hoặc người được ủy quyền hợp pháp trong 08 giờ làm việc kể từ khi ban hành quyết định tạm dừng, qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
• Ngay sau khi ra quyết định, hải quan kiểm tra thực tế hàng hóa để xác định vi phạm.
• Không có vi phạm thì tiếp tục làm thủ tục hải quan cho lô hàng.

Thời hạn tạm dừng với hàng giả mạo nhãn hiệu và giả mạo chỉ dẫn địa lý theo Nghị định 65/2023/NĐ-CP, với hàng sao chép lậu theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP. Khi hệ thống điện tử gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng thì mọi thông báo chuyển sang văn bản giấy.

Sau khi lô hàng được giải phóng

Đây là phần chủ thể quyền cần tính trước, vì tạm dừng nhầm thì phải trả tiền. Trong 10 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thành thủ tục hải quan cho lô hàng bị tạm dừng theo yêu cầu của người nộp đơn, hải quan nơi đăng ký tờ khai có hai việc.

• Thông báo cho chủ thể quyền hoặc người được ủy quyền hợp pháp thực hiện thanh toán cho chủ hàng các chi phí phát sinh theo Luật Hải quan 54/2014/QH13.
• Hoàn trả khoản tiền bảo đảm cho chủ thể quyền hoặc người được ủy quyền theo Luật Hải quan 54/2014/QH13.

Quyết định tiếp tục làm thủ tục hải quan do Đội trưởng Hải quan nơi đăng ký tờ khai ban hành, trong ba trường hợp: theo quy định của Luật Hải quan, khi kết quả kiểm tra xác định không có vi phạm, và khi quyết định tạm dừng bị hủy bỏ theo quy định của pháp luật.

Hàng bán qua sàn cũng vào tầm ngắm

Điều 14a mới bổ sung đặt riêng phần kiểm tra, giám sát hải quan với hàng hóa xuất nhập khẩu liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ giao dịch qua thương mại điện tử, thực hiện trên nguyên tắc quản lý rủi ro. Khi hải quan nơi đăng ký tờ khai có căn cứ rõ ràng về hàng giả mạo quyền sở hữu trí tuệ thì áp dụng trình tự, thủ tục tạm dừng như với hàng thông thường.

Việc cần làm

• Chủ nhãn hiệu nên nộp đơn đề nghị kiểm tra, giám sát trước mùa cao điểm hàng giả, tính lùi ít nhất 20 ngày làm việc cho khâu xử lý.
• Chuẩn bị bộ ảnh chụp hàng thật và bảng đặc điểm phân biệt hàng thật với hàng giả, đây là tài liệu giúp hải quan nhận diện nhanh nhất.
• Cập nhật danh sách nhà nhập khẩu hợp pháp của mình để hải quan khỏi chặn nhầm hàng chính hãng.
• Trước khi yêu cầu tạm dừng một lô hàng, cân nhắc rủi ro phải thanh toán chi phí phát sinh cho chủ hàng nếu kết quả cho thấy không có vi phạm.