Bài viết theo Thông tư 45/2024/TT-BTC, hiệu lực từ 1/7/2024
Doanh nghiệp bán hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục Nhà nước định giá phải lập phương án giá theo một phương pháp có sẵn. Thông tư 45/2024/TT-BTC đưa ra hai phương pháp và bộ công thức tính giá cho hàng nhập khẩu lẫn hàng sản xuất trong nước.
- Hai phương pháp: phương pháp chi phí và phương pháp so sánh, đơn vị tự chọn theo đặc tính hàng hóa.
- Giá hàng nhập khẩu tính từ giá vốn nhập khẩu, lấy giá mua về đến cửa khẩu nhập đầu tiên của Việt Nam.
- Khoản chi phí nào đã có định mức hoặc quy chế chi tiêu nội bộ thì phải tính theo mức đó.
- Lợi nhuận phải bảo đảm giá bán không vượt giá thị trường.
Hai công thức tính giá
| Loại hàng | Công thức |
|---|---|
| Hàng hóa nhập khẩu | Giá vốn nhập khẩu, cộng chi phí bán hàng, chi phí quản lý, chi phí tài chính, cộng lợi nhuận, cộng thuế giá trị gia tăng và thuế khác |
| Hàng hóa, dịch vụ sản xuất trong nước | Giá thành, cộng lợi nhuận, cộng thuế tiêu thụ đặc biệt, cộng thuế giá trị gia tăng và thuế khác |
Giá vốn nhập khẩu bằng giá mua hàng hóa nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, các khoản thuế phí khác phát sinh tại khâu nhập khẩu và các khoản chi bằng tiền khác theo quy định.
Giá mua hàng hóa nhập khẩu là giá về đến cửa khẩu nhập đầu tiên của Việt Nam, gồm giá mua ở thị trường nước ngoài cộng chi phí đưa hàng về Việt Nam và các khoản phải cộng, trừ các khoản phải trừ khi xác định trị giá hàng nhập khẩu.
Tỷ giá quy đổi là tỷ giá thực tế mà đơn vị đã thanh toán với ngân hàng nơi giao dịch.
Với hàng sản xuất trong nước, giá thành bằng giá thành sản xuất cộng chi phí bán hàng, chi phí quản lý và chi phí tài chính. Thông tư yêu cầu lập bảng tính giá thành cho một đơn vị hàng hóa, dịch vụ.
Ba nguyên tắc khi tập hợp chi phí
- Phát sinh khoản thu khác trong quá trình sản xuất kinh doanh thì phải trừ mức tương ứng ra khỏi chi phí của sản phẩm chính. Thu hồi được sản phẩm phụ để bán hoặc dùng tiếp làm nguyên vật liệu thì phân bổ chi phí để trừ khỏi chi phí sản phẩm chính. Sản phẩm phụ không thu hồi được thì không phải phân bổ.
- Chi phí liên quan đến nhiều hàng hóa, dịch vụ mà không tách riêng được thì tập hợp và phân bổ theo tiêu thức thích hợp như doanh thu, chi phí, số lượng, khối lượng, thời gian. Chi phí dùng cho nhiều kỳ thì phân bổ dần; chi phí phát sinh nhiều kỳ thì tập hợp số liệu nhiều kỳ để phân bổ.
- Khoản chi phí nào đã có trong định mức kinh tế kỹ thuật, định mức chi phí do cơ quan nhà nước ban hành, chế độ chính sách của Nhà nước, giá do Nhà nước quy định, quy định pháp luật về thuế, kế toán, thống kê, hoặc quy chế chi tiêu nội bộ, thì tính theo các quy định đó.
Đơn vị phải thường xuyên rà soát quy chế chi tiêu nội bộ, bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp chế độ chính sách.
Đơn vị chịu trách nhiệm trước pháp luật về quy chế chi tiêu nội bộ của mình, vì đây là căn cứ trực tiếp để tính vào giá.
Lợi nhuận tính đến đâu
Điều 11 đặt một giới hạn rõ ràng: việc xác định tỷ suất lợi nhuận, mức lợi nhuận hoặc mức tích lũy phải bảo đảm giá bán hàng hóa, dịch vụ không vượt giá bán trên thị trường, với hàng hóa dịch vụ có giá thị trường.
- Tỷ suất lợi nhuận là tỷ lệ phần trăm của lợi nhuận trên doanh thu, trên doanh thu thuần, trên vốn chủ sở hữu hoặc vốn Nhà nước đầu tư do đại diện chủ sở hữu giao, hoặc trên tổng giá vốn hàng bán cộng chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí tài chính phân bổ cho hàng hóa, dịch vụ.
- Với hàng hóa, dịch vụ có lưu thông trên thị trường hoặc có hàng tương tự trên thị trường, mức lợi nhuận tối đa hoặc tỷ suất lợi nhuận tối đa được xác định trên cơ sở báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất.
Phương pháp so sánh
Nhánh còn lại đi qua ba bước: thu thập thông tin về giá, phân tích thông tin, rồi xác định giá. Bước phân tích yêu cầu xác định các yếu tố so sánh của hàng hóa, dịch vụ. Kết quả cuối cùng có thể là giá tối đa, giá tối thiểu, khung giá hoặc giá cụ thể, tùy hình thức định giá mà pháp luật đặt ra cho mặt hàng đó.
Phương án giá đang làm dở
Điều 16 cho phép tiếp tục dùng phương pháp cũ với trường hợp phương án giá đã được lập theo phương pháp định giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và đã gửi hồ sơ tới cơ quan có thẩm quyền thẩm định trước ngày 1/7/2024.
Xem thêm: Ba cách tiếp cận thẩm định giá: ngưỡng ba tài sản so sánh và quy tắc điều chỉnh
Xem thêm: Kiểm tra chấp hành pháp luật về giá: báo trước 05 ngày và quyền từ chối cung cấp tài liệu
Việc cần làm
- Rà quy chế chi tiêu nội bộ trước khi lập phương án giá, vì các khoản chi trong quy chế được tính thẳng vào giá.
- Lập bảng tính giá thành cho một đơn vị hàng hóa, dịch vụ và lưu đủ chứng từ của từng khoản mục.
- Với hàng nhập khẩu, ghi nhận tỷ giá thực tế đã thanh toán với ngân hàng, thay vì lấy tỷ giá bình quân.
- Chuẩn bị báo cáo tài chính đã kiểm toán gần nhất, đây là cơ sở xác định mức lợi nhuận tối đa.
Thông tư này áp cho ai
Tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc trường hợp Nhà nước định giá, cùng các cơ quan liên quan đến việc lập và thẩm định phương án giá. Phương pháp định giá chung gồm hai phương pháp là phương pháp chi phí và phương pháp so sánh.
Bán được phế liệu trong quá trình sản xuất thì hạch toán vào giá thế nào
Khoản 1 Điều 5 quy định khoản thu khác phát sinh phải trừ mức tương ứng ra khỏi chi phí của sản phẩm chính. Sản phẩm phụ thu hồi được để bán hoặc dùng tiếp thì phân bổ chi phí để trừ khỏi chi phí sản xuất sản phẩm chính.
Chi phí dùng chung cho nhiều mặt hàng thì phân bổ theo tiêu thức nào
Theo tiêu thức thích hợp như doanh thu, chi phí, số lượng, khối lượng, thời gian và các tiêu thức khác phù hợp với ngành, lĩnh vực và quy định pháp luật liên quan của hàng hóa, dịch vụ đó.
Tỷ giá dùng để quy đổi giá hàng nhập khẩu lấy ở đâu
Tỷ giá thực tế mà tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh đã thanh toán với ngân hàng nơi mình giao dịch.
Hồ sơ phương án giá nộp trước ngày 1/7/2024 có phải làm lại theo thông tư mới không
Không. Điều 16 cho tiếp tục thực hiện theo phương pháp định giá cũ, với điều kiện phương án giá đã được lập theo phương pháp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và đã gửi hồ sơ tới cơ quan thẩm định trước ngày thông tư có hiệu lực.
- Luật Giá 16/2023/QH15, Điều 22
- Thông tư 45/2024/TT-BTC về phương pháp định giá chung đối với hàng hóa, dịch vụ, hiệu lực từ 1/7/2024
