02/09/2026
Nhận hàng, ký biên bản, vài tuần sau mới phát hiện lỗi. Trách nhiệm thuộc về ai phụ thuộc vào việc lỗi đó có thể phát hiện được khi kiểm tra thông thường hay không, và bên bán có biết mà giấu hay không. Luật Thương mại phân định khá rõ hai tình huống này.
- Bên mua phải kiểm tra hàng trong thời gian ngắn nhất mà hoàn cảnh thực tế cho phép.
- Khiếm khuyết đã biết hoặc phải biết mà không thông báo kịp thời thì bên bán hết trách nhiệm.
- Khiếm khuyết ẩn mà bên bán biết nhưng giấu thì bên bán vẫn chịu trách nhiệm.
- Bên mua không kiểm tra theo thỏa thuận thì bên bán có quyền giao hàng theo hợp đồng.
- Chi phí bảo hành do bên bán chịu, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Quyền và nghĩa vụ khi kiểm tra hàng
Khoản 1 Điều 44 Luật Thương mại 2005 số 36/2005/QH11 quy định khi các bên thỏa thuận để bên mua kiểm tra hàng trước khi giao, bên bán phải bảo đảm cho bên mua hoặc đại diện của bên mua có điều kiện tiến hành việc kiểm tra.
Về thời gian, khoản 2 yêu cầu kiểm tra trong thời gian ngắn nhất mà hoàn cảnh thực tế cho phép. Trường hợp hợp đồng có quy định về việc vận chuyển hàng hóa thì việc kiểm tra có thể hoãn lại cho tới khi hàng được chuyển tới địa điểm đến.
Khoản 3 xử lý tình huống bên mua bỏ qua việc kiểm tra: bên bán có quyền giao hàng theo hợp đồng.
Hai tình huống trách nhiệm ngược nhau
| Tình huống | Ai chịu trách nhiệm | Căn cứ |
|---|---|---|
| Khiếm khuyết mà bên mua đã biết hoặc phải biết nhưng không thông báo cho bên bán trong thời hạn hợp lý sau khi kiểm tra | Bên bán không phải chịu trách nhiệm | Khoản 4 Điều 44 |
| Khiếm khuyết không thể phát hiện được bằng biện pháp thông thường, mà bên bán đã biết hoặc phải biết nhưng không thông báo cho bên mua | Bên bán phải chịu trách nhiệm | Khoản 5 Điều 44 |
Bên bán chỉ chịu trách nhiệm với khiếm khuyết ẩn khi hội đủ cả hai: khiếm khuyết không phát hiện được bằng biện pháp thông thường, và bên bán đã biết hoặc phải biết về nó mà không thông báo. Thiếu một trong hai thì trách nhiệm quay về theo khoản 4.
Về mặt thực hành, bên mua nên lập biên bản kiểm tra hàng ngay khi nhận, ghi rõ những gì đã kiểm và bằng phương pháp nào, đồng thời gửi thông báo khiếm khuyết bằng văn bản trong thời hạn hợp lý.
Hai bảo đảm khác của bên bán
Điều 45 Luật Thương mại 2005 buộc bên bán bảo đảm ba điều: quyền sở hữu của bên mua đối với hàng hóa đã bán không bị tranh chấp bởi bên thứ ba; hàng hóa đó phải hợp pháp; và việc chuyển giao hàng hóa là hợp pháp.
Điều 46 bổ sung nghĩa vụ về sở hữu trí tuệ: bên bán không được bán hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, và phải chịu trách nhiệm trong trường hợp có tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ với hàng hóa đã bán.
Nghĩa vụ bảo hành
Điều 49 Luật Thương mại 2005 quy định ba nội dung:
- Hàng hóa mua bán có bảo hành thì bên bán chịu trách nhiệm bảo hành theo nội dung và thời hạn đã thỏa thuận;
- Bên bán phải thực hiện nghĩa vụ bảo hành trong thời gian ngắn nhất mà hoàn cảnh thực tế cho phép;
- Bên bán phải chịu các chi phí về việc bảo hành, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Quy định về chi phí đáng lưu ý với doanh nghiệp bán hàng có bảo hành. Khoản chi phí bảo hành phát sinh trong kỳ được xử lý theo quy định về trích trước chi phí khi doanh thu đã ghi nhận mà nghĩa vụ bảo hành còn kéo dài.
Nhận hàng rồi mới phát hiện thiếu, còn đòi được không?
Tùy khiếm khuyết đó có thuộc loại bên mua đã biết hoặc phải biết khi kiểm tra hay không. Khoản 4 Điều 44 miễn trách nhiệm cho bên bán khi bên mua đã biết hoặc phải biết mà không thông báo trong thời hạn hợp lý sau khi kiểm tra.
Lỗi kỹ thuật bên trong máy, không nhìn thấy khi nhận hàng thì sao?
Khoản 5 Điều 44 buộc bên bán chịu trách nhiệm nếu khiếm khuyết không thể phát hiện bằng biện pháp thông thường và bên bán đã biết hoặc phải biết mà không thông báo cho bên mua.
Không cử người đi kiểm tra hàng thì có sao không?
Khoản 3 Điều 44 cho bên bán quyền giao hàng theo hợp đồng khi bên mua không thực hiện việc kiểm tra theo thỏa thuận. Bên mua khi đó mất lợi thế của bước kiểm tra trước giao hàng.
Chi phí vận chuyển hàng đi bảo hành ai trả?
Khoản 3 Điều 49 quy định bên bán phải chịu các chi phí về việc bảo hành, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Doanh nghiệp nên ghi rõ phạm vi chi phí bảo hành trong hợp đồng.
Bán phải hàng vi phạm nhãn hiệu thì ai chịu?
Điều 46 Luật Thương mại 2005 cấm bên bán bán hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và đặt trách nhiệm lên bên bán khi có tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ với hàng hóa đã bán.
Xem thêm: Thời hạn khiếu nại và thời hiệu khởi kiện thương mại
- Luật Thương mại 2005 số 36/2005/QH11, các điều 44, 45, 46 và 49
[…] Xem thêm: Kiểm tra hàng hóa trước khi giao và nghĩa vụ bảo hành […]