Khai thuế tài nguyên và nơi nộp hồ sơ

Bài viết theo Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP, cả ba hiệu lực từ ngày 01/07/2026

Thuế tài nguyên chạy theo nhịp tháng rồi quyết toán năm, giống thuế thu nhập doanh nghiệp ở chỗ có bước quyết toán. Bài này bàn phần khai thác ngoài dầu khí, tức là khoáng sản, nước thiên nhiên và các loại tài nguyên khác.

Nắm nhanh

Khai theo tháng và quyết toán theo năm.
Hai nhóm khai theo từng lần phát sinh: bán tài nguyên bị bắt giữ, tịch thu, và khai thác không thường xuyên.
Khai thác ở tỉnh khác trụ sở chính thì nộp hồ sơ tại nơi khai thác.
Hồ thủy điện nằm trên nhiều tỉnh là trường hợp phân bổ duy nhất của sắc thuế này.
Việc chia dựa trên bốn tiêu chí, mỗi tiêu chí là một tỷ lệ phần trăm.
Số thuế của một tỉnh bằng trung bình cộng bốn tỷ lệ đó nhân với tổng số thuế phải nộp.
Hồ sơ dùng mẫu số 01/TAIN, có phân bổ thì thêm phụ lục mẫu số 01-1/TAIN.

Kỳ khai và các trường hợp khai từng lần

Nguyên tắc là khai theo tháng và quyết toán theo năm. Hai nhóm khai theo từng lần phát sinh là tổ chức được giao bán tài nguyên bị bắt giữ, tịch thu, và trường hợp khai thác tài nguyên không thường xuyên đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép hoặc không thuộc diện phải cấp phép.

Hai mốc phải quyết toán

Kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính, kể cả khi doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động không trọn năm.
Đến thời điểm giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động, chấm dứt hợp đồng, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, hoặc đến thời điểm bị chia, bị sáp nhập, bị hợp nhất.

Nộp hồ sơ ở đâu

Trường hợp	Cơ quan thuế tiếp nhận
Trường hợp chung	Cơ quan thuế quản lý trực tiếp
Khai thác tài nguyên ở tỉnh khác trụ sở chính	Cơ quan thuế nơi thực hiện hoạt động khai thác
Bán tài nguyên bị bắt giữ, tịch thu, hoặc khai thác không thường xuyên, ở tỉnh khác trụ sở chính	Cơ quan thuế nơi phát sinh nghĩa vụ thuế
Nhà máy thủy điện, hồ nằm trong một tỉnh	Cơ quan thuế quản lý khoản thu ngân sách nhà nước nơi có hoạt động khai thác tài nguyên nước
Nhà máy thủy điện, hồ nằm trên nhiều tỉnh	Cơ quan thuế nơi có văn phòng điều hành nhà máy thủy điện

Hồ thủy điện nằm trên nhiều tỉnh

Đây là trường hợp phân bổ duy nhất của thuế tài nguyên. Thông tư 89 đưa ra bốn tiêu chí, mỗi tiêu chí cho ra một tỷ lệ phần trăm phần thuộc tỉnh đó trên tổng của cả công trình.

Tiêu chí	Cách tính tỷ lệ của một tỉnh
Diện tích lòng hồ thủy điện	Diện tích lòng hồ tại tỉnh chia cho tổng diện tích lòng hồ, nhân 100
Kinh phí đền bù giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư	Kinh phí tại tỉnh chia cho tổng kinh phí, nhân 100
Số hộ dân phải di chuyển tái định cư	Số hộ tại tỉnh chia cho tổng số hộ, nhân 100
Giá trị đền bù thiệt hại vật chất vùng lòng hồ	Giá trị tại tỉnh chia cho tổng giá trị, nhân 100

Công thức là trung bình cộng của bốn tỷ lệ

Số thuế tài nguyên phải nộp cho một tỉnh bằng tổng bốn tỷ lệ phần trăm của tỉnh đó chia cho 4, rồi nhân với tổng số thuế tài nguyên phải nộp.

Vì lấy trung bình cộng, một tỉnh có diện tích lòng hồ lớn nhưng ít hộ dân tái định cư vẫn bị kéo tỷ lệ xuống, và ngược lại.

Bốn tiêu chí có trọng số bằng nhau, nên thiếu số liệu của một tiêu chí là chưa tính được phần chia.

Mẫu biểu cho nhà máy thủy điện

Tờ khai và tờ khai quyết toán thuế tài nguyên dùng mẫu số 01/TAIN.
Hồ thủy điện nằm trên nhiều tỉnh thì kèm thêm phụ lục bảng phân bổ số thuế tài nguyên phải nộp cho các tỉnh, mẫu số 01-1/TAIN.
Hồ sơ khai thuế tài nguyên nói chung thực hiện theo điểm 8 Phụ lục I ban hành kèm Thông tư 89.

Ba loại thuế của thủy điện được nối với nhau

Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế tài nguyên của cơ sở sản xuất thủy điện đều có thể phải phân bổ cho nhiều tỉnh. Thuế tỉnh nơi có văn phòng điều hành nhà máy thủy điện là đầu mối, căn cứ các quy định về phân bổ tại Điều 19, Điều 21 và Điều 23 Thông tư 89. Cách chia của ba sắc thuế này khác nhau: giá trị gia tăng và thu nhập doanh nghiệp chia theo chi phí và giá trị đầu tư, còn thuế tài nguyên chia theo bốn tiêu chí gắn với vùng lòng hồ.

Xem thêm: Khai thuế bảo vệ môi trường: nơi nộp và cách phân bổ

Thuế tài nguyên có phải quyết toán năm không?

Có. Đây là loại thuế khai theo tháng và quyết toán theo năm.

Khai thác mỏ ở tỉnh khác thì nộp hồ sơ ở đâu?

Tại cơ quan thuế nơi thực hiện hoạt động khai thác tài nguyên.

Khai thác một lần rồi thôi thì khai thế nào?

Khai theo từng lần phát sinh, áp dụng cho khai thác tài nguyên không thường xuyên đã được cấp phép hoặc không thuộc diện phải cấp phép.

Hồ thủy điện trải hai tỉnh thì chia thuế theo gì?

Theo bốn tiêu chí: diện tích lòng hồ, kinh phí đền bù giải phóng mặt bằng và di dân tái định cư, số hộ dân phải di chuyển tái định cư, và giá trị đền bù thiệt hại vật chất vùng lòng hồ.

Bốn tiêu chí đó cộng lại thế nào?

Cộng bốn tỷ lệ phần trăm của tỉnh rồi chia cho 4, sau đó nhân với tổng số thuế tài nguyên phải nộp.

Nhà máy thủy điện nộp hồ sơ ở đâu?

Cơ quan thuế quản lý khoản thu nơi có hoạt động khai thác tài nguyên nước. Hồ nằm trên nhiều tỉnh thì nộp tại cơ quan thuế nơi có văn phòng điều hành nhà máy.

Tạm ngừng kinh doanh giữa năm có phải quyết toán thuế tài nguyên không?

Có. Điểm b.1 khoản 1 Điều 23 gộp cả trường hợp tạm ngừng hoạt động không trọn năm vào diện quyết toán khi kết thúc năm.

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Nghị định số 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế, hiệu lực từ 01/07/2026: Điều 15.
Thông tư số 89/2026/TT-BTC, hiệu lực từ 01/07/2026: Điều 19, Điều 21 và Điều 23.

Chia sẻ bài viếtFacebook Zalo X