Bài viết theo Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP, cả ba hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Thuế bảo vệ môi trường có ba nhánh nơi nộp: hàng hóa nói chung, than, và xăng dầu. Hai nhánh sau còn kéo theo hai công thức phân bổ khác nhau, và đây là phần nặng nhất của Điều 24.
- Khai theo tháng, riêng hàng nhập khẩu khai từng lần theo pháp luật hải quan.
- Sản xuất hàng chịu thuế ở tỉnh khác thì khai tại nơi sản xuất, trừ xăng dầu.
- Than sản xuất, kinh doanh ở tỉnh khác thì khai tại nơi có cơ sở sản xuất, kinh doanh than.
- Xăng dầu có nhánh riêng theo thương nhân đầu mối, công ty con và đơn vị phụ thuộc.
- Đơn vị phụ thuộc không hạch toán riêng được thì bên trên khai tập trung rồi phân bổ.
- Xăng dầu phân bổ theo tỷ lệ sản lượng từng mặt hàng do đơn vị phụ thuộc bán ra.
- Than khai thác tiêu thụ nội địa phân bổ theo sản lượng mua tại tỉnh nhân mức thuế tuyệt đối.
Kỳ khai là tháng
Thuế bảo vệ môi trường là loại thuế khai theo tháng. Riêng hàng hóa nhập khẩu thì khai theo từng lần phát sinh, thực hiện theo pháp luật hải quan. Hồ sơ khai theo tháng thực hiện theo điểm 9 Phụ lục I ban hành kèm Thông tư 89.
Ba nhánh nơi nộp hồ sơ
| Trường hợp | Nơi nộp hồ sơ |
|---|---|
| Trường hợp chung | Cơ quan thuế quản lý trực tiếp |
| Sản xuất hàng chịu thuế bảo vệ môi trường ở tỉnh khác trụ sở chính | Cơ quan thuế nơi sản xuất hàng hóa chịu thuế, trừ hoạt động kinh doanh xăng dầu |
| Sản xuất, kinh doanh than ở tỉnh khác trụ sở chính, gồm cả tiêu dùng nội bộ | Cơ quan thuế nơi có cơ sở sản xuất, kinh doanh than |
Nhánh xăng dầu
- Thương nhân đầu mối kinh doanh và thương nhân sản xuất xăng dầu nộp hồ sơ tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp, cho lượng xăng dầu do chính mình xuất, bán.
- Lượng đó gồm cả xuất để tiêu dùng nội bộ, xuất để trao đổi sản phẩm hàng hóa khác, xuất trả hàng nhập khẩu ủy thác, và bán cho tổ chức, cá nhân khác ngoài đơn vị phụ thuộc và công ty con của mình.
- Lượng xăng dầu xuất bán và nhập khẩu ủy thác cho thương nhân đầu mối khác nằm ngoài phần này.
- Công ty con của thương nhân đầu mối, đơn vị phụ thuộc của công ty con và đơn vị phụ thuộc của thương nhân đầu mối nộp hồ sơ tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp của mình, cho lượng xuất bán cho tổ chức, cá nhân ngoài hệ thống.
Công thức phân bổ xăng dầu
Số thuế phân bổ cho một tỉnh, tính riêng từng mặt hàng xăng dầu, bằng số thuế bảo vệ môi trường phải nộp của mặt hàng đó trên tờ khai nhân với tỷ lệ sản lượng mặt hàng đó do đơn vị phụ thuộc bán ra thuộc diện phải kê khai tính thuế, trên tổng sản lượng cùng mặt hàng bán ra thuộc diện phải kê khai tính thuế của cả doanh nghiệp.
Công thức chạy theo từng mặt hàng xăng dầu, không gộp chung toàn bộ sản lượng.
Mẫu số của tỷ lệ chỉ gồm sản lượng thuộc đối tượng phải kê khai, tính thuế bảo vệ môi trường.
Hồ sơ dùng mẫu số 01/TBVMT kèm phụ lục bảng phân bổ mẫu số 01-2/TBVMT, nộp cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp, rồi nộp tiền cho tỉnh nơi có đơn vị phụ thuộc đóng trụ sở.
Nhánh than khai thác và tiêu thụ nội địa
Doanh nghiệp khai thác và tiêu thụ than nội địa thông qua hình thức quản lý rồi giao cho các công ty con hoặc đơn vị phụ thuộc khai thác, chế biến và tiêu thụ thì đơn vị thực hiện nhiệm vụ tiêu thụ than đứng ra khai toàn bộ số thuế bảo vệ môi trường phát sinh với than khai thác.
Công thức phân bổ than
- Bước một: tính tỷ lệ sản lượng than tiêu thụ nội địa trong kỳ, bằng sản lượng than tiêu thụ nội địa trong kỳ chia cho tổng sản lượng than tiêu thụ trong kỳ.
- Bước hai: số thuế phải nộp cho tỉnh có than khai thác bằng tỷ lệ ở bước một nhân với sản lượng than mua của các đơn vị tại tỉnh đó trong kỳ, rồi nhân với mức thuế tuyệt đối trên một tấn than tiêu thụ.
- Hồ sơ dùng mẫu số 01/TBVMT kèm phụ lục bảng xác định số thuế phải nộp cho từng tỉnh mẫu số 01-1/TBVMT, nộp cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Thương nhân đầu mối hoặc công ty con có đơn vị phụ thuộc ở tỉnh khác mà đơn vị đó không hạch toán kế toán để khai riêng được thuế bảo vệ môi trường thì bên trên khai tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Sau đó tính thuế và phân bổ nghĩa vụ phải nộp cho từng tỉnh nơi có đơn vị phụ thuộc đóng trụ sở.
Ngược lại, đơn vị phụ thuộc có hạch toán kế toán riêng thì tự khai tại cơ quan thuế quản lý mình, và không phát sinh việc phân bổ.
Xem thêm: Khai thuế tiêu thụ đặc biệt: kỳ tháng và nơi nộp hồ sơ
Thuế bảo vệ môi trường khai theo kỳ nào?
Theo tháng. Hàng hóa nhập khẩu thì khai theo từng lần phát sinh theo pháp luật hải quan.
Nhà máy sản xuất túi ni lông ở tỉnh khác thì khai ở đâu?
Tại cơ quan thuế nơi sản xuất hàng hóa chịu thuế bảo vệ môi trường.
Bán than cho chính công ty con thì có phải khai không?
Quy tắc nơi nộp áp dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh than gồm cả trường hợp tiêu dùng nội bộ, nên phần này vẫn nằm trong phạm vi khai thuế.
Cửa hàng xăng dầu ở tỉnh khác không hạch toán riêng thì làm sao?
Thương nhân đầu mối hoặc công ty con khai tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp, rồi phân bổ số thuế phải nộp cho tỉnh nơi đơn vị phụ thuộc đóng trụ sở.
Xăng dầu bán cho thương nhân đầu mối khác thì ai khai?
Lượng xuất bán và nhập khẩu ủy thác cho thương nhân đầu mối khác được loại khỏi phần khai của thương nhân đầu mối bán ra.
Phân bổ xăng dầu tính chung hay tính riêng từng loại?
Tính riêng theo từng mặt hàng xăng dầu, theo tỷ lệ sản lượng mặt hàng đó do đơn vị phụ thuộc bán ra.
Phân bổ thuế cho than dựa trên gì?
Tỷ lệ sản lượng than tiêu thụ nội địa trong kỳ, nhân sản lượng than mua của các đơn vị tại tỉnh đó, nhân mức thuế tuyệt đối trên một tấn than tiêu thụ.
Ai đứng ra khai thuế cho than khai thác giao cho công ty con?
Đơn vị thực hiện nhiệm vụ tiêu thụ than khai toàn bộ số thuế bảo vệ môi trường phát sinh với than khai thác.
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
- Nghị định số 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế, hiệu lực từ 01/07/2026: Điều 15.
- Thông tư số 89/2026/TT-BTC, hiệu lực từ 01/07/2026: Điều 24.
[…] Xem thêm: Khai thuế bảo vệ môi trường: nơi nộp và cách phân bổ […]