02/09/2026
Hàng gửi đại lý nằm trong kho của đại lý nhưng vẫn thuộc sở hữu của bên giao. Điều đó quyết định cách ghi sổ, cách lập hóa đơn và cả cách xử lý khi hàng mất mát. Bên cạnh đó, việc chấm dứt hợp đồng đại lý có một khoản bồi thường mà nhiều doanh nghiệp chưa lường tới.
- Bên giao đại lý là chủ sở hữu đối với hàng hóa hoặc tiền giao cho bên đại lý.
- Thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá, tùy cách ấn định giá.
- Thời hạn đại lý chỉ chấm dứt không sớm hơn 60 ngày kể từ ngày thông báo bằng văn bản.
- Bên giao chấm dứt hợp đồng thì phải bồi thường một tháng thù lao trung bình cho mỗi năm làm đại lý.
- Bên đại lý chủ động chấm dứt thì không có quyền yêu cầu bồi thường.
Quyền sở hữu trong đại lý
Điều 170 Luật Thương mại 2005 số 36/2005/QH11 quy định gọn một câu: bên giao đại lý là chủ sở hữu đối với hàng hóa hoặc tiền giao cho bên đại lý.
Hàng xuất cho đại lý chưa phải là hàng đã bán. Bên giao vẫn theo dõi lô hàng đó trong tài sản của mình, chỉ ghi nhận doanh thu khi đại lý bán được hàng. Bên đại lý theo dõi hàng nhận giữ hộ, và ghi nhận doanh thu ở phần hoa hồng hoặc chênh lệch giá.
Ba hình thức đại lý
| Hình thức | Đặc điểm |
|---|---|
| Đại lý bao tiêu | Bên đại lý thực hiện việc mua, bán trọn vẹn một khối lượng hàng hóa hoặc cung ứng đầy đủ một dịch vụ cho bên giao đại lý |
| Đại lý độc quyền | Tại một khu vực địa lý nhất định, bên giao đại lý chỉ giao cho một đại lý mua, bán một hoặc một số mặt hàng, hoặc cung ứng một hoặc một số loại dịch vụ nhất định |
| Tổng đại lý | Bên đại lý tổ chức một hệ thống đại lý trực thuộc; các đại lý trực thuộc hoạt động dưới sự quản lý của tổng đại lý và với danh nghĩa của tổng đại lý |
| Hình thức khác | Do các bên thỏa thuận |
Hoa hồng hay chênh lệch giá
Điều 171 Luật Thương mại 2005 gắn hình thức thù lao với cách bên giao ấn định giá:
| Bên giao đại lý ấn định | Hình thức thù lao | Cách tính |
|---|---|---|
| Giá mua, giá bán hàng hóa hoặc giá cung ứng dịch vụ cho khách hàng | Hoa hồng | Tỷ lệ phần trăm trên giá mua, giá bán hàng hóa hoặc giá cung ứng dịch vụ |
| Chỉ ấn định giá giao đại lý cho bên đại lý | Chênh lệch giá | Chênh lệch giữa giá bán cho khách hàng và giá do bên giao đại lý ấn định cho bên đại lý |
Trường hợp các bên không thỏa thuận mức thù lao, khoản 4 Điều 171 lấy mức thù lao thực tế mà các bên đã được trả trước đó. Không áp dụng được thì lấy mức thù lao trung bình được áp dụng.
Chấm dứt hợp đồng đại lý
Khoản 1 Điều 177 Luật Thương mại 2005 quy định trừ trường hợp có thỏa thuận khác, thời hạn đại lý chỉ chấm dứt sau một thời gian hợp lý nhưng không sớm hơn sáu mươi ngày kể từ ngày một trong hai bên thông báo bằng văn bản cho bên kia.
Khoản 2 đặt ra khoản bồi thường khi bên giao đại lý là bên thông báo chấm dứt:
| Thời gian làm đại lý | Mức bồi thường |
|---|---|
| Từ một năm trở lên | Một tháng thù lao đại lý trung bình trong thời gian nhận đại lý, cho mỗi năm làm đại lý |
| Dưới một năm | Một tháng thù lao đại lý trung bình trong thời gian nhận đại lý |
Khoản 3 khép lại chiều ngược: hợp đồng đại lý chấm dứt trên cơ sở yêu cầu của bên đại lý thì bên đại lý không có quyền yêu cầu bồi thường cho thời gian đã làm đại lý.
Hàng gửi đại lý bị mất thì ai chịu?
Điều 170 Luật Thương mại 2005 xác định bên giao đại lý là chủ sở hữu hàng hóa. Trách nhiệm cụ thể khi mất mát phụ thuộc vào nguyên nhân và thỏa thuận trong hợp đồng đại lý về nghĩa vụ bảo quản của bên đại lý.
Khi nào bên giao ghi nhận doanh thu bán hàng qua đại lý?
Khi hàng thực tế được bán cho khách hàng, vì trước đó quyền sở hữu vẫn thuộc bên giao. Bên đại lý lập bảng kê hàng bán ra gửi về bên giao làm căn cứ.
Chấm dứt hợp đồng đại lý phải báo trước bao lâu?
Không sớm hơn sáu mươi ngày kể từ ngày thông báo bằng văn bản, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác, theo khoản 1 Điều 177 Luật Thương mại 2005.
Làm đại lý 3 năm bị bên giao cắt hợp đồng thì được bồi thường bao nhiêu?
Theo khoản 2 Điều 177, khoản bồi thường là một tháng thù lao đại lý trung bình cho mỗi năm làm đại lý, tức tương ứng ba tháng thù lao trung bình trong trường hợp này, trừ khi các bên có thỏa thuận khác.
Đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng thì xuất hóa đơn thế nào?
Bên đại lý lập hóa đơn cho khách khi bán hàng, đồng thời lập hóa đơn phần hoa hồng cho bên giao đại lý. Bên giao lập hóa đơn cho hàng thực tế tiêu thụ theo bảng kê do đại lý gửi về, theo quy định về hóa đơn, chứng từ.
Xem thêm: Điều chuyển hàng cho chi nhánh và giao hàng đại lý
- Luật Thương mại 2005 số 36/2005/QH11, các điều 169, 170, 171 và 177
[…] Xem thêm: Đại lý thương mại và thù lao đại lý […]