Bài viết theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 và Nghị định số 274/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ ngày 30/11/2025
Cùng một hành vi chưa đóng đủ tiền bảo hiểm, trong 60 ngày đầu là chậm đóng, sau đó thành trốn đóng. Khác biệt nằm ở biện pháp xử lý: trốn đóng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Mốc phân định là 60 ngày.
- Cả chậm đóng và trốn đóng đều phải nộp thêm 0,03% một ngày.
- Chậm đóng: đóng đủ, nộp 0,03% một ngày, xử phạt vi phạm hành chính.
- Trốn đóng: thêm khả năng truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Cả hai đều bị không xem xét trao tặng danh hiệu thi đua, khen thưởng.
- Đăng ký tiền lương thấp hơn quy định là trốn đóng, không cần chờ 60 ngày.
- Cơ quan bảo hiểm xã hội đôn đốc bằng văn bản trong 10 ngày đầu tháng.
- Lý do bất khả kháng phải gửi hồ sơ trước ngày 25 của tháng có văn bản đôn đốc.
Bốn trường hợp chậm đóng
- Chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng theo hồ sơ đã đăng ký, kể từ sau ngày đóng bảo hiểm xã hội chậm nhất.
- Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đăng ký.
- Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp, trong thời hạn 60 ngày.
- Thuộc trường hợp không bị coi là trốn đóng theo quy định của Chính phủ.
Bảy trường hợp trốn đóng
| Điểm | Hành vi |
|---|---|
| a | Sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đăng ký mà không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc |
| b | Sau 60 ngày tương tự đối với bảo hiểm thất nghiệp |
| c | Đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp hơn quy định |
| d | Đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp thấp hơn quy định |
| đ | Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký bảo hiểm xã hội bắt buộc sau 60 ngày kể từ ngày đóng chậm nhất, và đã được đôn đốc |
| e | Tương tự điểm đ đối với bảo hiểm thất nghiệp |
| g | Trường hợp khác bị coi là trốn đóng theo quy định của Chính phủ |
Hai điểm c và d không có mốc 60 ngày: đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn quy định là trốn đóng kể từ khi đăng ký.
Đây là điểm khác hẳn các trường hợp còn lại, và là rủi ro thường gặp nhất ở doanh nghiệp tách lương thành nhiều khoản phụ cấp.
Hai điểm đ và e đòi thêm điều kiện đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc, nên văn bản đôn đốc là mốc pháp lý cần lưu.
Biện pháp xử lý
| Biện pháp | Chậm đóng | Trốn đóng |
|---|---|---|
| Bắt buộc đóng đủ số tiền | Có | Có |
| Nộp thêm 0,03% một ngày tính trên số tiền và số ngày | Có | Có |
| Xử phạt vi phạm hành chính | Có | Có |
| Truy cứu trách nhiệm hình sự | Không | Có |
| Không xem xét trao tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng | Có | Có |
Số tiền 0,03% một ngày nộp vào quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm thất nghiệp, tính trên số tiền chậm đóng hoặc trốn đóng nhân với số ngày tương ứng.
Cách đếm số ngày
Số ngày chậm đóng được xác định bắt đầu từ ngày sau thời hạn đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội và thời hạn đóng bảo hiểm xã hội chậm nhất, hoặc sau thời hạn đóng bảo hiểm thất nghiệp chậm nhất.
Hằng tháng, cơ quan bảo hiểm xã hội xác định số tiền và số ngày, tính số tiền phải nộp bằng 0,03% một ngày, rồi thông báo với người sử dụng lao động để đối chiếu trước khi tổ chức thu.
Bốn lý do không bị coi là trốn đóng
- Bão, lũ, ngập lụt, động đất, hỏa hoạn lớn, hạn hán kéo dài và các loại thiên tai khác ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính.
- Tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật, gây ảnh hưởng đột xuất, bất ngờ.
- Các sự kiện bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật dân sự.
Bốn lý do trên chỉ được xét khi có công bố của cơ quan có thẩm quyền về phòng tránh thiên tai, tình trạng khẩn cấp, phòng thủ dân sự và phòng chống dịch bệnh.
Doanh nghiệp phải gửi kèm hồ sơ trước ngày 25 của tháng có văn bản đôn đốc.
Nộp muộn hơn thì hành vi vẫn bị xác định theo trình tự bình thường, và mốc 60 ngày vẫn chạy.
Cơ quan bảo hiểm xã hội làm gì
| Việc | Thời hạn |
|---|---|
| Rà soát, xác định người sử dụng lao động chậm đóng và gửi văn bản đôn đốc | 10 ngày đầu tháng, hằng tháng |
| Đôn đốc bằng văn bản khi phát hiện chậm đóng, trốn đóng ngoài diện rà soát định kỳ | 05 ngày làm việc |
| Cơ quan bảo hiểm xã hội cấp tỉnh gửi thông tin người chậm đóng, trốn đóng đến cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan thanh tra | Trước ngày 15 của tháng đầu quý tiếp theo |
Văn bản đôn đốc nêu rõ số tiền, số ngày, số tiền phải nộp bằng 0,03% một ngày, các biện pháp xử lý, và thời hạn chuyển từ hành vi chậm đóng sang hành vi trốn đóng. Nhận được văn bản này thì việc đầu tiên là đối chiếu số liệu và xác định ngày hết mốc 60 ngày.
Việc cần làm
- Rà lại tiền lương làm căn cứ đóng, vì khai thấp hơn quy định là trốn đóng ngay.
- Đối chiếu danh sách người phải tham gia với danh sách đã đăng ký, xử lý trước khi chạm mốc 60 ngày.
- Lưu và trả lời văn bản đôn đốc của cơ quan bảo hiểm xã hội.
- Đối chiếu số tiền và số ngày mà cơ quan bảo hiểm xã hội thông báo hằng tháng.
- Gặp thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp thì chuẩn bị hồ sơ và gửi trước ngày 25.
- Tính trước khoản 0,03% một ngày vào kế hoạch dòng tiền khi chưa đóng kịp.
- Doanh nghiệp đang xét thi đua khen thưởng: lưu ý cả chậm đóng cũng bị loại.
Chậm đóng bao lâu thì thành trốn đóng?
Sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đăng ký tham gia, hoặc sau 60 ngày kể từ ngày đóng chậm nhất và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc.
Tiền phạt chậm đóng bảo hiểm xã hội là bao nhiêu?
Ngoài việc bắt buộc đóng đủ số tiền chậm đóng, người sử dụng lao động phải nộp số tiền bằng 0,03% một ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
Trốn đóng khác chậm đóng ở chỗ nào?
Hành vi trốn đóng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, còn chậm đóng chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính.
Khai lương đóng bảo hiểm thấp hơn thực tế bị coi là gì?
Đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp hơn quy định là hành vi trốn đóng theo điểm c khoản 1 Điều 39 Luật Bảo hiểm xã hội.
Doanh nghiệp gặp thiên tai có bị coi là trốn đóng không?
Không, nếu thuộc các trường hợp theo công bố của cơ quan có thẩm quyền, gồm thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm được công bố, tình trạng khẩn cấp, và sự kiện bất khả kháng khác theo pháp luật dân sự.
Nộp hồ sơ giải trình bất khả kháng trước ngày nào?
Trước ngày 25 của tháng có văn bản đôn đốc.
Cơ quan bảo hiểm xã hội gửi văn bản đôn đốc khi nào?
Hằng tháng, trong thời hạn 10 ngày đầu tháng đối với trường hợp rà soát định kỳ; trong 05 ngày làm việc đối với trường hợp phát hiện ngoài diện rà soát định kỳ.
Chậm đóng bảo hiểm xã hội có ảnh hưởng đến khen thưởng không?
Có. Cả chậm đóng và trốn đóng đều bị không xem xét trao tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng.
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, Điều 28, Điều 34, Điều 35, Điều 38, Điều 39, Điều 40 và Điều 41
- Nghị định số 274/2025/NĐ-CP quy định một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp; khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm xã hội, hiệu lực từ ngày 30/11/2025
[…] Xem thêm: Chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội […]
[…] Xem thêm: Chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội […]