Bài viết theo Nghị định số 274/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ ngày 30/11/2025
Người lao động bị doanh nghiệp nợ bảo hiểm gửi tố cáo tới cơ quan bảo hiểm xã hội. Người bất đồng với chính quyết định của cơ quan bảo hiểm xã hội thì gửi khiếu nại. Hai đường khác nhau, và hồ sơ trước năm 1995 lại có đường thứ ba.
- Khiếu nại lần đầu gửi thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội đã ra quyết định.
- Khiếu nại lần hai gửi thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội cấp trên trực tiếp.
- Không đồng ý thì khởi kiện tại Tòa án.
- Hồ sơ trước ngày 01/01/1995 thiếu hoặc mất gốc: lần đầu ở cơ quan bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, lần hai ở Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
- Tố cáo doanh nghiệp vi phạm pháp luật bảo hiểm xã hội thì cơ quan bảo hiểm xã hội giải quyết.
- Vi phạm trước năm 1995 thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết.
- Quyết định giải quyết khiếu nại phải được công khai trong 15 ngày.
- Thi hành quyết định có hiệu lực trong 05 ngày làm việc.
Khiếu nại theo đường thông thường
| Bước | Người giải quyết |
|---|---|
| Lần đầu | Thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội, với quyết định, hành vi của chính mình hoặc của người có thẩm quyền do mình quản lý trực tiếp |
| Lần hai | Thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội cấp trên trực tiếp, khi đã giải quyết lần đầu mà còn khiếu nại, hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết |
| Khởi kiện | Tòa án, khi không đồng ý với kết quả giải quyết |
Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại thực hiện theo pháp luật về khiếu nại.
Đường riêng cho hồ sơ trước năm 1995
Áp dụng khi khiếu nại liên quan đến việc thụ hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, hoặc tính thời gian công tác trong khu vực nhà nước để hưởng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/01/1995, mà không đủ hồ sơ gốc, không còn hồ sơ gốc, hoặc không còn cơ quan, đơn vị trực tiếp quản lý người lao động.
- Thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội cấp tỉnh giải quyết khiếu nại lần đầu.
- Không đồng ý hoặc hết thời hạn mà chưa được giải quyết thì khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, hoặc khởi kiện tại Tòa án.
- Không đồng ý với việc giải quyết lần hai của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, hoặc hết thời hạn mà chưa được giải quyết, thì khởi kiện tại Tòa án.
Hai đường khiếu nại phân biệt bằng mốc 01/01/1995 và tình trạng hồ sơ gốc.
Đường riêng bắt đầu thẳng ở cấp tỉnh, nên nộp ở cơ quan bảo hiểm xã hội cấp dưới sẽ phải chuyển.
Ở cả hai đường, người khiếu nại đều có quyền khởi kiện tại Tòa án thay vì đi tiếp lần hai.
Công khai quyết định giải quyết khiếu nại
Trong 15 ngày kể từ khi có quyết định giải quyết khiếu nại, người có thẩm quyền phải công khai theo một trong ba hình thức.
| Hình thức | Yêu cầu |
|---|---|
| Công bố tại cuộc họp cơ quan nơi người bị khiếu nại công tác | Thông báo trước 03 ngày làm việc cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan |
| Niêm yết tại trụ sở làm việc hoặc nơi tiếp công dân | Niêm yết ít nhất 15 ngày |
| Thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng | Báo nói và báo hình ít nhất 02 lần phát sóng; báo in ít nhất 02 số phát hành liên tục; báo điện tử, cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử ít nhất 15 ngày liên tục |
Thi hành quyết định đã có hiệu lực
- Chậm nhất 05 ngày làm việc kể từ ngày quyết định có hiệu lực pháp luật, người giải quyết khiếu nại áp dụng biện pháp để thực hiện hoặc có văn bản chỉ đạo tổ chức thi hành.
- Quyết định yêu cầu sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ một phần hoặc toàn bộ quyết định về bảo hiểm xã hội thì người bị khiếu nại phải ban hành quyết định mới thay thế hoặc sửa đổi, bổ sung.
- Người bị khiếu nại phải áp dụng biện pháp khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm.
- Quyết định kết luận quyết định bị khiếu nại là đúng pháp luật thì người khiếu nại phải chấp hành; không chấp hành thì bị cưỡng chế thi hành.
- Quyết định kết luận hành vi về bảo hiểm xã hội là trái pháp luật thì người bị khiếu nại phải chấm dứt hành vi đó.
Tố cáo về bảo hiểm xã hội
| Đối tượng bị tố cáo | Người giải quyết |
|---|---|
| Cán bộ, công chức, viên chức thực hiện nhiệm vụ, công vụ về bảo hiểm xã hội | Người đứng đầu cơ quan bảo hiểm xã hội có thẩm quyền quản lý người đó |
| Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan bảo hiểm xã hội | Người đứng đầu cơ quan bảo hiểm xã hội cấp trên trực tiếp |
| Cơ quan, tổ chức trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ về bảo hiểm xã hội | Người đứng đầu cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp |
| Hành vi vi phạm trong việc chấp hành pháp luật về bảo hiểm xã hội | Cơ quan bảo hiểm xã hội |
| Hành vi vi phạm trong việc chấp hành pháp luật về bảo hiểm xã hội trước năm 1995 | Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh |
Dòng thứ tư là cửa dành cho người lao động tố cáo doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng. Trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo thực hiện theo pháp luật về tố cáo.
Người bị tố cáo đã chuyển công tác sang cơ quan khác hoặc không còn là cán bộ, công chức, viên chức thì Nghị định chia bốn trường hợp để xác định cơ quan chủ trì và cơ quan phối hợp, dựa trên chức vụ hiện tại so với chức vụ tại thời điểm có hành vi vi phạm.
Việc cần làm
- Xác định việc của mình là khiếu nại hay tố cáo trước khi soạn đơn.
- Khiếu nại quyết định của cơ quan bảo hiểm xã hội: gửi thủ trưởng cơ quan đã ra quyết định.
- Hồ sơ liên quan thời gian công tác trước ngày 01/01/1995: gửi thẳng cơ quan bảo hiểm xã hội cấp tỉnh.
- Doanh nghiệp nợ bảo hiểm: gửi tố cáo tới cơ quan bảo hiểm xã hội.
- Theo dõi mốc 15 ngày công khai và 05 ngày làm việc thi hành để đôn đốc.
- Hết thời hạn mà chưa được giải quyết thì đi lần hai hoặc khởi kiện tại Tòa án.
- Lưu đầy đủ quyết định, thông báo và biên lai làm chứng cứ cho bước sau.
Khiếu nại về bảo hiểm xã hội gửi ai đầu tiên?
Thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi về bảo hiểm xã hội của mình hoặc của người có thẩm quyền do mình quản lý trực tiếp.
Không đồng ý với kết quả lần đầu thì làm gì?
Khiếu nại lần hai đến thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội cấp trên trực tiếp, hoặc khởi kiện tại Tòa án theo quy định của pháp luật.
Hồ sơ trước năm 1995 bị mất thì khiếu nại ở đâu?
Thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội cấp tỉnh giải quyết lần đầu; lần hai gửi Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện tại Tòa án.
Doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội thì tố cáo ở đâu?
Cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật trong việc chấp hành quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Vi phạm về bảo hiểm xã hội trước năm 1995 do ai giải quyết tố cáo?
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Quyết định giải quyết khiếu nại phải công khai trong bao lâu?
Trong thời hạn 15 ngày kể từ khi có quyết định giải quyết khiếu nại, theo một trong ba hình thức: công bố tại cuộc họp, niêm yết tại trụ sở, hoặc thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng.
Bao lâu thì quyết định giải quyết khiếu nại được thi hành?
Chậm nhất 05 ngày làm việc kể từ ngày quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật.
Người khiếu nại không chấp hành quyết định thì sao?
Trường hợp quyết định giải quyết khiếu nại kết luận quyết định về bảo hiểm xã hội bị khiếu nại là đúng pháp luật mà người khiếu nại không chấp hành thì người có thẩm quyền tổ chức việc cưỡng chế thi hành.
- Nghị định số 274/2025/NĐ-CP, Điều 8, Điều 9, Điều 10, Điều 11, Điều 12, Điều 13 và Điều 14, hiệu lực từ ngày 30/11/2025
Xem thêm: Chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội
