Bán cổ phần ưu đãi cho người lao động khi cổ phần hóa

Bài viết theo Nghị định 57/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 13/2/2026

Khi doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, người lao động có hai quyền mua cổ phần tách bạch nhau: mua ưu đãi theo thâm niên và mua thêm theo cam kết ở lại. Hai quyền này khác nhau về giá, về số lượng và về ràng buộc, nên rất dễ nhầm khi lập danh sách.

Nắm nhanh

Mua ưu đãi: tối đa 100 cổ phần cho mỗi năm thực tế làm việc ở khu vực nhà nước, giá bằng 60% mệnh giá.
Mệnh giá một cổ phần là 10.000 đồng, nên giá ưu đãi là 6.000 đồng một cổ phần.
Cổ phần ưu đãi bị hạn chế chuyển nhượng 03 năm kể từ thời điểm nộp tiền.
Mua thêm: 200 cổ phần cho mỗi năm cam kết làm việc tiếp, tối đa 2.000 cổ phần; chuyên gia giỏi là 500 và tối đa 5.000.

Ai được mua cổ phần ưu đãi

Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động và người quản lý doanh nghiệp của doanh nghiệp cổ phần hóa, tính tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp.
Người lao động của doanh nghiệp cổ phần hóa tại thời điểm đó đã được cử xuống làm đại diện phần vốn tại doanh nghiệp khác, nếu chưa hưởng chính sách mua cổ phần ưu đãi ở nơi khác.
Người lao động và người quản lý của doanh nghiệp cấp II, nếu chưa hưởng chính sách mua cổ phần ưu đãi ở doanh nghiệp khác, tính tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp của doanh nghiệp cấp I.
Người lao động đại diện cho hộ gia đình nhận khoán của công ty nông, lâm nghiệp, mỗi hộ cử một người, có hợp đồng nhận khoán ổn định lâu dài.

Nội dung	Mức
Số cổ phần được mua ưu đãi	Tối đa 100 cổ phần cho mỗi năm thực tế làm việc tại khu vực nhà nước
Với hộ nhận khoán	Tối đa 100 cổ phần cho mỗi năm thực tế đã nhận khoán với công ty
Giá bán	60% giá trị một cổ phần tính theo mệnh giá, mệnh giá là 10.000 đồng một cổ phần
Hạn chế chuyển nhượng	03 năm kể từ thời điểm nộp tiền mua cổ phần ưu đãi
Trần tổng thể	Tổng giá trị số cổ phần ưu đãi tính theo mệnh giá không vượt quá giá trị phần vốn chủ sở hữu theo sổ sách tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp

Phần giảm giá tính vào đâu

Khoản chênh lệch giữa giá bán cho người lao động và mệnh giá cổ phần được trừ vào giá trị phần vốn nhà nước khi quyết toán tại thời điểm doanh nghiệp chính thức chuyển thành công ty cổ phần.

Quyền mua thêm khi cam kết ở lại

Đây là chính sách khác hẳn. Đối tượng là người lao động và người quản lý doanh nghiệp thuộc diện doanh nghiệp cần sử dụng, có cam kết làm việc lâu dài ít nhất 03 năm kể từ ngày doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Nhóm	Mức mua thêm	Trần
Người lao động thông thường	200 cổ phần cho mỗi năm cam kết làm việc tiếp	2.000 cổ phần một người
Chuyên gia giỏi, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao	500 cổ phần cho mỗi năm cam kết làm việc tiếp	5.000 cổ phần một người

Giá bán cổ phần mua thêm là giá khởi điểm được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt trong phương án cổ phần hóa.
Mỗi người chỉ được hưởng quyền mua thêm theo một mức, không cộng dồn hai mức.
Số năm cam kết được xác định tối đa đến thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường.
Tiêu chí xác định chuyên gia giỏi do doanh nghiệp tự xây dựng theo đặc thù ngành nghề, nhưng phải được Hội nghị người lao động nhất trí thông qua trước khi cổ phần hóa.

Nghỉ trước hạn cam kết thì sao

Số cổ phần mua thêm chỉ chuyển thành cổ phần phổ thông sau khi hết thời gian cam kết. Trước mốc đó, cách xử lý phụ thuộc lý do nghỉ.

Tình huống	Cách xử lý
Hết thời gian cam kết	Số cổ phần mua thêm chuyển thành cổ phần phổ thông
Công ty thay đổi cơ cấu, công nghệ, di dời hoặc thu hẹp địa điểm theo yêu cầu của cơ quan nhà nước, dẫn tới người lao động phải chấm dứt hợp đồng, thôi việc, mất việc	Số cổ phần đã mua thêm được chuyển thành cổ phần phổ thông. Nếu người lao động muốn bán lại thì công ty cổ phần có trách nhiệm mua với giá sát giá giao dịch trên thị trường
Người lao động tự chấm dứt hợp đồng trước thời hạn cam kết	Phải bán lại toàn bộ số cổ phần mua thêm cho công ty cổ phần, giá sát giá thị trường nhưng không vượt quá giá đã mua tại thời điểm cổ phần hóa

Điểm cần nói rõ với người lao động trước khi ký cam kết

Nghỉ sớm do lỗi của chính mình thì bán lại với giá bị chặn trần bằng giá mua ban đầu, nghĩa là phần tăng giá không được hưởng.

Nghỉ vì doanh nghiệp tái cơ cấu theo yêu cầu của cơ quan nhà nước thì được giữ cổ phần phổ thông, hoặc bán lại theo giá thị trường.

Người lao động dôi dư

Điều 44 chia ba nhóm. Người lao động theo hợp đồng lao động, kể cả người đã được cử xuống làm đại diện phần vốn tại doanh nghiệp khác, mà không bố trí được việc làm tại công ty cổ phần theo phương án sử dụng lao động, thì hưởng chính sách với người lao động dôi dư theo quy định của pháp luật.

Người quản lý doanh nghiệp do cơ quan đại diện chủ sở hữu bố trí công việc; đã tìm mọi biện pháp mà không bố trí được thì hưởng chính sách như tinh giản biên chế đối với cán bộ, công chức.
Người quản lý doanh nghiệp cấp II do Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch doanh nghiệp nhà nước bố trí; không bố trí được thì giải quyết theo pháp luật về lao động.

Xem thêm: Xử lý tài chính khi cổ phần hóa: định giá lại tài sản nào và chuyển giao gì cho công ty cổ phần

Xem thêm: Điều kiện và hình thức cổ phần hóa: hai cửa phải qua và tiêu chí nhà đầu tư chiến lược

Việc cần làm

Lập danh sách người lao động kèm số năm thực tế làm việc tại khu vực nhà nước ngay khi có mốc xác định giá trị doanh nghiệp.
Rà những người đã được cử đi làm đại diện phần vốn ở nơi khác, kiểm tra họ đã hưởng ưu đãi ở đâu chưa.
Xây tiêu chí chuyên gia giỏi và đưa ra Hội nghị người lao động thông qua trước khi cổ phần hóa, nếu doanh nghiệp muốn dùng mức 500 cổ phần.
Giải thích rõ ràng bằng văn bản về hệ quả khi nghỉ trước hạn cam kết, trước khi người lao động ký đăng ký mua thêm.
Ghi nhớ mốc trần: tổng cổ phần ưu đãi tính theo mệnh giá không vượt quá vốn chủ sở hữu theo sổ sách tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp.

Làm 20 năm thì được mua ưu đãi bao nhiêu cổ phần

Tối đa 100 cổ phần cho mỗi năm thực tế làm việc tại khu vực nhà nước, nên 20 năm tương ứng tối đa 2.000 cổ phần, giá bằng 60% mệnh giá, tức 6.000 đồng một cổ phần theo mệnh giá 10.000 đồng. Con số cuối cùng còn phải nằm trong trần tổng thể theo vốn chủ sở hữu.

Cổ phần ưu đãi bán ngay được không

Không. Điểm đ khoản 1 Điều 43 buộc người lao động nắm giữ và không được chuyển nhượng trong vòng 03 năm kể từ thời điểm nộp tiền mua cổ phần ưu đãi.

Vừa mua ưu đãi vừa mua thêm được không

Được, vì đây là hai chính sách khác nhau. Ưu đãi tính theo thâm niên đã làm, giá bằng 60% mệnh giá. Mua thêm tính theo số năm cam kết làm tiếp, giá bằng giá khởi điểm trong phương án cổ phần hóa. Riêng quyền mua thêm thì mỗi người chỉ hưởng theo một mức.

Cam kết làm 5 năm nhưng nghỉ sau 2 năm thì mất trắng cổ phần mua thêm à

Không mất trắng, nhưng phải bán lại toàn bộ số cổ phần mua thêm cho công ty cổ phần. Giá bán sát giá giao dịch trên thị trường và không vượt quá giá đã mua tại thời điểm cổ phần hóa, nghĩa là phần tăng giá không được hưởng.

Ai quyết định thế nào là chuyên gia giỏi

Doanh nghiệp cổ phần hóa tự xây dựng và quyết định tiêu chí căn cứ đặc thù ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh, nhưng bộ tiêu chí đó phải được Hội nghị người lao động nhất trí thông qua trước khi cổ phần hóa.