Bài viết theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Điều 3, hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Trước khi tính được đồng thuế nào, phải trả lời xong câu hỏi khoản tiền này có nằm trong diện chịu thuế hay không. Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân xếp thu nhập chịu thuế thành mười nhóm, và mở đầu bằng một câu loại trừ: những khoản được miễn thuế tại Điều 4 nằm ngoài danh sách này.
- Có mười nhóm thu nhập chịu thuế, trong đó tiền lương và kinh doanh là hai nhóm phổ biến nhất.
- Nhóm kinh doanh nay gọi tên riêng hoạt động hợp tác kinh doanh với tổ chức và kinh doanh trên nền tảng số.
- Nhóm tiền lương có một danh sách dài các khoản phụ cấp, trợ cấp được loại ra khỏi thu nhập chịu thuế.
- Trúng thưởng chịu thuế, ngoại trừ trúng thưởng trong casino.
- Thừa kế và quà tặng chỉ chịu thuế khi là chứng khoán, phần vốn, cơ sở kinh doanh, bất động sản và tài sản phải đăng ký sở hữu hoặc sử dụng.
Mười nhóm thu nhập chịu thuế
| Nhóm | Gồm những gì |
|---|---|
| 1. Thu nhập từ kinh doanh | Sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; hành nghề độc lập của cá nhân có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề; hoạt động đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh với tổ chức; kinh doanh thương mại điện tử và kinh doanh dựa trên nền tảng số |
| 2. Thu nhập từ tiền lương, tiền công | Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương; tiền thù lao và các lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức; các khoản phụ cấp, trợ cấp và thu nhập khác, trừ danh sách loại trừ riêng |
| 3. Thu nhập từ đầu tư vốn | Tiền lãi cho vay; lợi tức cổ phần; thu nhập từ đầu tư vốn dưới các hình thức khác |
| 4. Thu nhập từ chuyển nhượng vốn | Chuyển nhượng phần vốn trong các tổ chức kinh tế; chuyển nhượng chứng khoán; chuyển nhượng vốn dưới các hình thức khác |
| 5. Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản | Chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; chuyển nhượng quyền sở hữu hoặc sử dụng nhà ở; chuyển nhượng quyền thuê đất, quyền thuê mặt nước; các khoản khác từ chuyển nhượng bất động sản dưới mọi hình thức |
| 6. Thu nhập từ trúng thưởng | Trúng thưởng xổ số; trúng thưởng khuyến mại; trúng thưởng đặt cược; trúng thưởng trong các trò chơi, cuộc thi có thưởng và các hình thức khác, trừ trúng thưởng trong casino |
| 7. Thu nhập từ tiền bản quyền | Chuyển giao, chuyển quyền sử dụng các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ; chuyển giao công nghệ |
| 8. Thu nhập từ nhượng quyền thương mại | Toàn bộ nhóm này |
| 9. Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng | Khi là chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và các tài sản phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng |
| 10. Thu nhập khác | Nhóm gom phần còn lại, danh mục cụ thể nằm tại khoản 10 Điều 3 |
Nhóm kinh doanh: hai điểm được gọi tên riêng
Khoản 1 Điều 3 tách hoạt động đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh với tổ chức thành một điểm riêng, và tách kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số thành một điểm khác. Cả hai đều là những mảng mà trước đây người kinh doanh hay lúng túng khi tự xác định nghĩa vụ thuế.
Xem thêm: Khai thuế thay, nộp thay và cách xử lý khi hợp tác kinh doanh với cá nhân
Nhóm tiền lương và danh sách được loại ra
Điểm c khoản 2 đưa các khoản phụ cấp, trợ cấp và thu nhập khác vào diện chịu thuế, rồi liệt kê một loạt trường hợp nằm ngoài.
- Phụ cấp, trợ cấp theo pháp luật về ưu đãi người có công.
- Phụ cấp quốc phòng, an ninh.
- Phụ cấp độc hại, nguy hiểm với ngành, nghề hoặc công việc ở nơi làm việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm.
- Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực theo quy định của pháp luật.
- Phụ cấp, trợ cấp, sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả.
- Trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, trợ cấp do suy giảm khả năng lao động, trợ cấp hưu trí một lần, trợ cấp tuất hằng tháng và các khoản trợ cấp khác theo pháp luật về bảo hiểm xã hội.
- Trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm.
- Trợ cấp mang tính chất bảo trợ xã hội, và các khoản phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác không mang tính chất tiền lương, tiền công do Chính phủ quy định.
Điểm b khoản 2 tính cả các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức. Chuyến du lịch, khóa học, chỗ ở do công ty chi hộ đều thuộc phạm vi này, trừ khi rơi vào một trường hợp loại trừ cụ thể.
Xem thêm: Các khoản phụ cấp không tính thuế thu nhập cá nhân
Thừa kế và quà tặng: chỉ một số loại tài sản
Khoản 9 khoanh vùng khá hẹp. Thu nhập từ nhận thừa kế và quà tặng chịu thuế khi tài sản là chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản, và các tài sản phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng.
Điểm mấu chốt nằm ở cụm cuối. Tài sản nào pháp luật buộc đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng, chẳng hạn ô tô hay xe máy, thì nhận thừa kế hoặc nhận tặng cho đều thuộc diện chịu thuế. Những tài sản còn lại nằm ngoài khoản 9.
Câu loại trừ ở đầu Điều 3
Điều 3 mở đầu bằng vế trừ thu nhập được miễn thuế quy định tại Điều 4. Nghĩa là danh sách mười nhóm ở trên phải đọc cùng với Điều 4, chứ đọc riêng thì kết luận sẽ lệch. Chuyển nhượng bất động sản giữa những người thân trong gia đình là một ví dụ quen thuộc: nó thuộc nhóm 5, nhưng lại được Điều 4 miễn thuế.
Xem thêm: Thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân
Khoản 10 về thu nhập khác còn liệt kê tiếp các trường hợp cụ thể. Khi gặp một khoản thu chưa xếp được vào chín nhóm đầu, nên đối chiếu trực tiếp toàn văn khoản 10 Điều 3 trước khi kết luận.
Với doanh nghiệp trả thu nhập, việc phân loại đúng nhóm quyết định cách khấu trừ và cách khai. Bảng lương và các khoản chi cho người lao động nên theo dõi trên cùng một bộ sổ. Phần mềm kế toán VFRS được tặng miễn phí cho doanh nghiệp nhỏ tại app.vfrs.vn.
Thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân có mấy nhóm?
Mười nhóm, theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15: kinh doanh; tiền lương tiền công; đầu tư vốn; chuyển nhượng vốn; chuyển nhượng bất động sản; trúng thưởng; tiền bản quyền; nhượng quyền thương mại; nhận thừa kế và quà tặng; và thu nhập khác.
Trợ cấp thôi việc có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?
Không. Điểm c khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân loại trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm ra khỏi thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công.
Công ty thưởng chuyến du lịch cho nhân viên có tính thuế không?
Điểm b khoản 2 Điều 3 tính cả các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức vào thu nhập từ tiền lương, tiền công. Khoản lợi ích không bằng tiền vì thế thuộc diện chịu thuế, trừ khi rơi đúng vào một trường hợp loại trừ cụ thể.
Trúng thưởng ở casino có phải nộp thuế không?
Điểm d khoản 6 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân loại trừ riêng trúng thưởng trong casino khỏi nhóm thu nhập từ trúng thưởng.
Được tặng xe máy có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?
Khoản 9 Điều 3 tính thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng khi tài sản thuộc các loại phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng, cùng với chứng khoán, phần vốn, cơ sở kinh doanh và bất động sản. Xe máy là tài sản phải đăng ký nên nằm trong phạm vi này.
Bán hàng trên sàn thương mại điện tử có thuộc thu nhập chịu thuế không?
Có. Điểm d khoản 1 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân gọi tên riêng thu nhập từ hoạt động kinh doanh thương mại điện tử và kinh doanh dựa trên nền tảng số.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Điều 3 và Điều 4, hiệu lực từ ngày 01/07/2026
