Bài viết theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, các Điều 12, 13 và 14
Bốn loại thu nhập ngoài tiền lương này có bốn cách tính riêng, và điểm chung là đều tính theo từng lần phát sinh, không cộng dồn cả năm rồi áp biểu lũy tiến. Cũng vì thế mà giảm trừ gia cảnh không áp cho nhóm này.
Bảng thuế suất
| Loại thu nhập | Cách tính | Thuế suất |
|---|---|---|
| Đầu tư vốn | Thu nhập tính thuế theo từng lần phát sinh nhân thuế suất | 5% |
| Chuyển nhượng vốn, xác định được giá mua và chi phí | (Giá chuyển nhượng trừ giá mua trừ chi phí hợp lý) nhân thuế suất, theo từng lần chuyển nhượng | 20% |
| Chuyển nhượng vốn, không xác định được giá mua và chi phí | Giá chuyển nhượng nhân thuế suất | 2% |
| Chuyển nhượng chứng khoán | Giá chuyển nhượng nhân thuế suất, theo từng lần chuyển nhượng | 0,1% |
| Chuyển nhượng bất động sản | Giá chuyển nhượng nhân thuế suất | 2% |
Chuyển nhượng vốn: hai đường tính, chọn theo hồ sơ
Đây là chỗ khác biệt lớn nhất về số tiền phải nộp. Có đủ hồ sơ chứng minh giá mua và chi phí thì tính trên phần chênh lệch với thuế suất 20%. Thiếu hồ sơ thì tính thẳng trên giá bán với thuế suất 2%.
Bán phần vốn 3 tỷ đồng, giá mua 2,8 tỷ đồng và có hồ sơ đầy đủ: thuế bằng 20% của 200 triệu đồng chênh lệch, tức 40 triệu đồng.
Cùng giao dịch đó mà thiếu hồ sơ giá mua: thuế bằng 2% của 3 tỷ đồng, tức 60 triệu đồng.
Giữ đủ chứng từ góp vốn và chi phí liên quan là việc phải làm ngay từ lúc góp vốn, chứ tới lúc bán mới đi tìm thì đã muộn.
Chi phí được trừ phải là chi phí hợp lý liên quan đến việc tạo ra thu nhập từ chuyển nhượng vốn. Cần chứng từ, và cần chứng minh mối liên hệ với chính giao dịch đó.
Thời điểm xác định thu nhập
| Loại thu nhập | Thời điểm |
|---|---|
| Đầu tư vốn | Thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho người nộp thuế, hoặc thời điểm người nộp thuế nhận được thu nhập |
| Chuyển nhượng vốn và chứng khoán | Thời điểm giao dịch hoàn thành theo quy định của pháp luật |
| Chuyển nhượng bất động sản | Thời điểm hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực theo quy định của pháp luật, hoặc thời điểm đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu bất động sản |
Với bất động sản, luật nêu hai mốc và nối bằng chữ hoặc. Trên thực tế hai mốc này thường cách nhau vài tuần tới vài tháng, nên hồ sơ phải ghi rõ mốc nào đang được dùng.
Cá nhân không cư trú
Nhóm này có chương riêng trong luật. Thu nhập từ đầu tư vốn của cá nhân không cư trú tính bằng tổng số thu nhập nhận được từ việc đầu tư vốn vào tổ chức, cá nhân tại Việt Nam nhân thuế suất 5%, theo Điều 22.
Ai khấu trừ và ai khai
Với thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng chứng khoán và một số khoản khác đã được tổ chức chi trả hoặc tổ chức khấu trừ nộp thuế tại nguồn, tổ chức đó không phải lập chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, theo khoản 4 Điều 24 Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
Với chuyển nhượng bất động sản, hạn nộp hồ sơ khai thuế phụ thuộc loại bất động sản. Bất động sản đã có giấy chứng nhận thì hạn là ngày cuối cùng của thời hạn phải đăng ký biến động theo pháp luật đất đai. Nhà hình thành trong tương lai thì hạn là ngày thứ 10 kể từ ngày tiếp theo ngày phát sinh nghĩa vụ.
Việc nên chuẩn bị
- Lưu chứng từ góp vốn ngay từ lúc góp, gồm giấy tờ chuyển tiền và biên bản góp vốn, vì đó là căn cứ xác định giá mua sau này.
- Lưu chứng từ các chi phí liên quan đến việc chuyển nhượng, kèm tài liệu chứng minh mối liên hệ với giao dịch.
- Với bất động sản, ghi rõ trong hồ sơ mốc thời điểm đang dùng là ngày hợp đồng có hiệu lực hay ngày đăng ký quyền.
- Với doanh nghiệp trả cổ tức cho cổ đông cá nhân, kiểm tra đã khấu trừ và nộp thay đủ 5% chưa.
- Với chuyển nhượng bất động sản, đếm ngược hạn nộp hồ sơ khai thuế theo đúng loại bất động sản.
Phần khó nhất của nhóm thu nhập này là hồ sơ chứng minh giá mua, thứ phải giữ từ nhiều năm trước. Phần mềm kế toán VFRS lưu hồ sơ góp vốn theo từng cổ đông và từng lần góp, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.
Xem thêm: Cá nhân cư trú và không cư trú: cách xác định và mức thuế khác nhau ra sao
Bán phần vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn thì nộp thuế bao nhiêu?
20% trên phần chênh lệch giữa giá chuyển nhượng và giá mua cộng chi phí hợp lý, tính theo từng lần chuyển nhượng. Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan thì thuế bằng 2% giá chuyển nhượng.
Bán cổ phiếu niêm yết thì thuế suất bao nhiêu?
0,1% trên giá chuyển nhượng, theo từng lần chuyển nhượng, quy định tại khoản 2 Điều 13 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15.
Nhận cổ tức bằng tiền thì nộp thuế thế nào?
5% trên thu nhập tính thuế từ đầu tư vốn, theo từng lần phát sinh. Thời điểm xác định là lúc tổ chức trả thu nhập hoặc lúc người nộp thuế nhận được thu nhập.
Bán nhà thì thuế thu nhập cá nhân tính trên lãi hay trên giá bán?
Trên giá bán. Điều 14 quy định thuế bằng giá chuyển nhượng nhân thuế suất 2%, không trừ giá mua.
Không còn giữ giấy tờ góp vốn từ mười năm trước thì tính thuế ra sao khi bán?
Áp mức 2% trên giá chuyển nhượng, vì đây là trường hợp không xác định được giá mua và các chi phí liên quan. Mức này có thể cao hơn hoặc thấp hơn cách tính 20% trên chênh lệch, tùy mức lãi thực tế của giao dịch.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, các Điều 3, 12, 13, 14 và 22
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, hiệu lực từ ngày 01/7/2026
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, khoản 4 Điều 24
- Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế, khoản 8 Điều 10 về hạn nộp hồ sơ khai thuế chuyển nhượng bất động sản
[…] Xem thêm: Thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn và bất động sản […]