Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Máy đã hỏng, để trong kho chờ họp hội đồng thanh lý sáu tháng. Trong sáu tháng đó doanh nghiệp vẫn phải trích khấu hao. Đây là một trong vài chỗ hay bị bỏ sót khi xử lý tài sản chờ thanh lý.
- Tài sản chờ thanh lý, nhượng bán vẫn phải trích khấu hao, trừ khi đã khấu hao hết.
- Nghiệp vụ cần đủ ba bút toán: ghi thu nhập, ghi giảm tài sản, ghi chi phí thanh lý.
- Giá trị còn lại vào tài khoản 811, tiền bán vào tài khoản 711, không bù trừ hai bên.
- Thu từ bán hồ sơ thầu thanh lý ghi Có tài khoản 811, tức ghi giảm chi phí khác.
- Tháo dỡ, di dời tài sản hạch toán giống nhượng bán, giá trị còn lại vào 811.
- Tài sản mua bằng quỹ phúc lợi đi qua tài khoản 3533 và 3532, không qua 711 và 811.
- Tài sản cố định vô hình hạch toán tương tự tài sản cố định hữu hình.
- Chi phí đủ hóa đơn nhưng thuế không cho trừ thì không ghi giảm chi phí kế toán, chỉ điều chỉnh trên quyết toán.
Trước khi thanh lý: vẫn phải khấu hao
Về nguyên tắc, mọi tài sản cố định và bất động sản đầu tư của doanh nghiệp liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, bao gồm cả tài sản chưa dùng, không cần dùng, không dùng được chờ thanh lý, nhượng bán, hoặc cho thuê, đều phải trích khấu hao theo quy định hiện hành.
Ngoại lệ duy nhất trong câu này là khi đã khấu hao hết.
Các trường hợp đặc biệt không phải trích khấu hao, như tài sản cố định dự trữ hoặc tài sản dùng chung cho xã hội, thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành.
Riêng tài sản cố định dùng cho mục đích phúc lợi thì không trích khấu hao tính vào chi phí sản xuất kinh doanh, mà chỉ tính hao mòn và hạch toán giảm Quỹ phúc lợi đã hình thành tài sản cố định đó: Nợ TK 3533 / Có TK 214.
Ba bút toán khi nhượng bán, thanh lý
| Bút toán | Nợ | Có |
|---|---|---|
| 1. Ghi nhận thu nhập từ nhượng bán, thanh lý | TK 111, 112, 131, 152, 153 (tổng giá thanh toán) | TK 711 Thu nhập khác; TK 33311 Thuế GTGT phải nộp (nếu có) |
| 2. Ghi giảm tài sản | TK 214 Hao mòn TSCĐ (giá trị hao mòn lũy kế); TK 811 Chi phí khác (giá trị còn lại) | TK 211, 213 (nguyên giá) |
| 3. Ghi nhận chi phí phát sinh cho hoạt động thanh lý, nhượng bán | TK 811 Chi phí khác; TK 133 (nếu được khấu trừ) | TK 111, 112, 141, 331 (tổng giá thanh toán) |
Thiếu bút toán số hai là lỗi hay gặp nhất: tài sản đã bán vẫn nằm trên sổ, hao mòn lũy kế vẫn treo, và giá trị còn lại chưa vào chi phí. Lỗi này chỉ lộ ra khi kiểm kê tài sản.
Trên báo cáo, thu và chi của cùng một nghiệp vụ nằm ở hai chỗ khác nhau: tiền bán ở Thu nhập khác, giá trị còn lại và chi phí thanh lý ở Chi phí khác. Thuyết minh có dòng riêng cho từng bên.
Ba tình huống dễ ghi sai
Thu từ bán hồ sơ thầu
Khoản thu từ bán hồ sơ thầu liên quan đến hoạt động thanh lý, nhượng bán tài sản cố định ghi Nợ TK 111, 112, 138 / Có TK 811 Chi phí khác.
Nghĩa là khoản này ghi giảm chi phí khác, không ghi tăng thu nhập khác.
Cách ghi này giữ đúng bản chất: tiền bán hồ sơ thầu là phần bù đắp chi phí tổ chức đấu giá, không phải thu nhập từ tài sản.
Tháo dỡ, di dời tài sản
Khi tháo dỡ, di dời tài sản cố định, ghi Nợ TK 214 giá trị hao mòn lũy kế, Nợ TK 811 giá trị còn lại, Có TK 211, 213. Giá trị còn lại của tài sản cố định bị tháo dỡ, di dời là một khoản mục được liệt kê riêng trong nội dung của tài khoản 811.
Tài sản mua bằng quỹ phúc lợi
Tài sản cố định đầu tư, mua sắm bằng quỹ phúc lợi và dùng vào hoạt động văn hóa, phúc lợi đi theo một đường hoàn toàn khác, không chạm vào tài khoản 711 và 811.
| Nội dung | Nợ | Có |
|---|---|---|
| Ghi giảm tài sản | TK 3533 Quỹ phúc lợi đã hình thành TSCĐ (giá trị còn lại); TK 214 (giá trị hao mòn) | TK 211 (nguyên giá) |
| Các khoản chi cho thanh lý | TK 3532 Quỹ phúc lợi; TK 133 (nếu được khấu trừ) | TK 111, 112, 334 |
| Các khoản thu từ thanh lý | TK 111, 112 | TK 3532 Quỹ phúc lợi; TK 3331 (nếu có) |
Toàn bộ lãi lỗ của nghiệp vụ này nằm trong quỹ phúc lợi, không đi qua kết quả kinh doanh. Đây là điểm khác biệt cần nhớ khi doanh nghiệp thanh lý xe đưa đón hoặc thiết bị nhà ăn ca mua bằng quỹ.
Tài sản cố định vô hình
Hạch toán việc nhượng bán, thanh lý tài sản cố định vô hình thực hiện tương tự như hạch toán nhượng bán, thanh lý tài sản cố định hữu hình. Điểm khác duy nhất là ghi Có tài khoản 213 thay cho 211, và hao mòn lũy kế ở tài khoản 2143.
Ranh giới với thuế
Thông tư 99 nêu rõ nguyên tắc ở tài khoản 811: các khoản chi phí không được coi là chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của Luật thuế nhưng có đầy đủ hóa đơn chứng từ và đã hạch toán đúng theo Chế độ kế toán thì không được ghi giảm chi phí kế toán, mà chỉ điều chỉnh trong quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp để làm tăng số thuế phải nộp.
Áp vào nghiệp vụ thanh lý: nếu phần giá trị còn lại hoặc chi phí thanh lý bị loại khi tính thuế, kế toán vẫn ghi đủ vào tài khoản 811 và xử lý chênh lệch trên tờ khai quyết toán.
Hồ sơ cần có
- Quyết định thanh lý, nhượng bán của cấp có thẩm quyền theo điều lệ doanh nghiệp.
- Biên bản thanh lý hoặc biên bản bàn giao tài sản cố định, là cơ sở ghi Nhật ký chứng từ số 9 cho phần ghi giảm tài sản.
- Hóa đơn bán tài sản và chứng từ thu tiền.
- Bảng tính giá trị còn lại tại thời điểm thanh lý, đã trích đủ khấu hao đến thời điểm đó.
- Chứng từ các chi phí thanh lý như tháo dỡ, vận chuyển, phí tổ chức đấu giá.
- Nếu có bán hồ sơ thầu: chứng từ thu tiền, ghi Có tài khoản 811.
- Nếu tài sản mua bằng quỹ phúc lợi: quyết định sử dụng quỹ và các chứng từ thu chi qua tài khoản 3532.
Tài sản đã ngừng dùng chờ thanh lý có phải trích khấu hao không?
Có. Mọi tài sản cố định liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, bao gồm cả tài sản chưa dùng, không cần dùng, không dùng được chờ thanh lý, nhượng bán, đều phải trích khấu hao theo quy định hiện hành, trừ khi đã khấu hao hết.
Bán tài sản lãi thì ghi lãi vào đâu?
Không ghi số lãi. Ghi riêng hai vế: tiền thu về ghi Có tài khoản 711 Thu nhập khác, giá trị còn lại ghi Nợ tài khoản 811 Chi phí khác. Phần lãi lỗ hiện ra khi so hai chỉ tiêu trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.
Chi phí thuê cẩu tháo máy để bán ghi vào đâu?
Ghi Nợ tài khoản 811 Chi phí khác, Nợ tài khoản 133 nếu được khấu trừ, Có tài khoản 111, 112, 141, 331 theo tổng giá thanh toán.
Tiền bán hồ sơ thầu thanh lý ghi vào thu nhập khác phải không?
Không. Khoản thu từ bán hồ sơ thầu liên quan đến hoạt động thanh lý, nhượng bán tài sản cố định ghi Nợ các tài khoản 111, 112, 138 và Có tài khoản 811 Chi phí khác.
Thanh lý xe đưa đón mua bằng quỹ phúc lợi hạch toán thế nào?
Ghi giảm tài sản: Nợ tài khoản 3533 theo giá trị còn lại, Nợ tài khoản 214 theo giá trị hao mòn, Có tài khoản 211. Các khoản chi ghi Nợ tài khoản 3532, các khoản thu ghi Có tài khoản 3532 và tài khoản 3331 nếu có. Nghiệp vụ này không đi qua tài khoản 711 và 811.
Di dời máy sang nhà xưởng mới, giá trị còn lại xử lý ra sao?
Khi tháo dỡ, di dời tài sản cố định, ghi Nợ tài khoản 214 giá trị hao mòn lũy kế, Nợ tài khoản 811 giá trị còn lại, Có các tài khoản 211, 213.
Thanh lý phần mềm kế toán đã hết hạn dùng ghi thế nào?
Hạch toán việc nhượng bán, thanh lý tài sản cố định vô hình thực hiện tương tự tài sản cố định hữu hình, ghi Có tài khoản 213 và ghi Nợ hao mòn ở tài khoản 2143.
Cơ quan thuế loại chi phí thanh lý thì có phải sửa sổ kế toán không?
Không. Các khoản chi phí không được coi là chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp nhưng có đầy đủ hóa đơn chứng từ và đã hạch toán đúng theo Chế độ kế toán thì không được ghi giảm chi phí kế toán, chỉ điều chỉnh trong quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Tài khoản 214, Tài khoản 353, Tài khoản 711 và Tài khoản 811
Xem thêm: Khấu hao tài sản cố định
