Mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa từ 15/09/2026

02/09/2026

Nghị định 302/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/09/2026, thay khung pháp lý cũ về mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Doanh nghiệp đang giao dịch cà phê, cao su, kim loại hay nông sản qua sàn cần nắm ba điểm: mức ký quỹ tối thiểu, nghĩa vụ hạch toán riêng của thành viên kinh doanh, và điều kiện giao dịch với sàn nước ngoài.

Các chủ thể trên thị trường

Tổng tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài tại doanh nghiệp thành lập Sở giao dịch hàng hóa không quá 49% vốn điều lệ. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn được đăng ký làm thành viên của Sở, và doanh nghiệp có vốn nước ngoài cùng người nước ngoài có tài khoản mở tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam được tham gia giao dịch.

Ký quỹ giao dịch

• Sở giao dịch hàng hóa quy định mức ký quỹ ban đầu khi đặt lệnh, nhưng không được thấp hơn 5% trị giá của từng lệnh giao dịch.
• Khi giá biến động, thành viên và khách hàng phải bổ sung tiền ký quỹ trong thời hạn theo Điều lệ hoạt động của Sở.
• Không bổ sung đúng hạn thì Sở giao dịch hàng hóa có quyền tất toán hợp đồng.
• Số dư tài khoản vượt mức ký quỹ quy định thì thành viên, khách hàng có quyền rút lại phần vượt.

Ủy thác mua bán qua Sở

Tổ chức, cá nhân không phải là thành viên kinh doanh được ủy thác cho thành viên kinh doanh thực hiện mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Đây là con đường mà phần lớn doanh nghiệp sản xuất và thương mại tham gia thị trường.

• Ủy thác thực hiện qua hợp đồng ủy thác mua bán hàng hóa bằng văn bản, nêu rõ nội dung ủy thác, quyền và nghĩa vụ các bên, trách nhiệm tài chính, điều kiện xử lý rủi ro.
• Lệnh ủy thác giao dịch lập cho từng lần giao dịch cụ thể trên cơ sở hợp đồng đã ký.
• Lệnh có thể lập bằng văn bản hoặc hình thức điện tử lưu giữ, xác minh được, ghi nhận thời điểm khởi tạo, gửi, nhận, sửa đổi hoặc hủy lệnh.
• Thành viên kinh doanh chỉ được giao dịch cho khách hàng sau khi nhận được lệnh ủy thác hợp lệ.
• Khách hàng yêu cầu bằng văn bản việc điều chỉnh hoặc hủy lệnh thì thành viên phải thực hiện, với điều kiện lệnh đó chưa được khớp.

Thành viên kinh doanh phải lưu giữ đầy đủ và an toàn hợp đồng ủy thác, lệnh ủy thác, các yêu cầu điều chỉnh hoặc hủy lệnh cùng chứng từ liên quan theo thời hạn lưu trữ mà pháp luật quy định. Khách hàng nên giữ bản đối chiếu của mình để phục vụ việc ghi sổ và giải trình khi quyết toán thuế.

Nghĩa vụ của thành viên kinh doanh

• Thực hiện biện pháp bảo đảm tư cách thành viên và ký quỹ giao dịch trước khi giao dịch qua Sở.
• Nộp phí thành viên, phí giao dịch và các loại phí khác theo Điều lệ hoạt động.
• Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro, giám sát và ngăn ngừa xung đột lợi ích.
• Ưu tiên thực hiện lệnh ủy thác của khách hàng trước lệnh giao dịch tự doanh.
• Hạch toán riêng hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở của từng khách hàng và của phần tự doanh.
• Cung cấp đầy đủ, trung thực, kịp thời thông tin cho khách hàng và bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng.

Yêu cầu hạch toán riêng từng khách hàng và tách khỏi phần tự doanh là nội dung có ảnh hưởng trực tiếp tới tổ chức sổ sách của thành viên kinh doanh. Hệ thống tài khoản chi tiết cần được thiết kế ngay từ đầu để đáp ứng, thay vì tách thủ công khi có yêu cầu kiểm tra.

Hàng hóa, thời gian và cách thực hiện hợp đồng

Hàng hóa được phép mua bán qua Sở là hàng hóa không thuộc ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh. Nếu chọn thực hiện hợp đồng bằng giao nhận hàng hóa vật chất mà hàng đó thuộc ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, bên tham gia phải đáp ứng điều kiện kinh doanh của pháp luật chuyên ngành.

Hợp đồng kỳ hạn được thực hiện theo một trong hai cách: thanh toán bù trừ qua Trung tâm thanh toán bù trừ vào ngày hợp đồng được thực hiện, hoặc giao nhận hàng hóa qua thành viên lưu ký, giao nhận hàng hóa, cũng có thể do khách hàng giao nhận trực tiếp với giao dịch khối lượng lớn hoặc sản phẩm chuyên biệt. Hợp đồng quyền chọn thực hiện theo hai cách trên, hoặc không thực hiện quyền chọn.

Sở giao dịch hàng hóa công bố thời gian giao dịch cụ thể, và có thể tạm thời thay đổi khi hệ thống giao dịch gặp sự cố, khi quá nửa số thành viên gặp sự cố hệ thống chuyển lệnh, hoặc khi xảy ra sự kiện bất khả kháng. Nếu không khắc phục được trong phiên, phiên giao dịch được coi là kết thúc vào lần khớp lệnh ngay trước đó.

Giao dịch với sàn nước ngoài

Thương nhân Việt Nam tham gia mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa ở nước ngoài thông qua các Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam đã đăng ký liên thông. Việc thanh toán, chuyển tiền cho các giao dịch này thực hiện qua tổ chức tín dụng được phép hoạt động ngoại hối, trên cơ sở tuân thủ quy định về quản lý ngoại hối.

Sở giao dịch hàng hóa muốn giao dịch hợp đồng do sàn khác niêm yết phải làm thủ tục đăng ký liên thông tại Bộ Công Thương. Doanh nghiệp trước khi giao dịch sản phẩm quốc tế nên hỏi thành viên kinh doanh về tình trạng đăng ký liên thông của sàn trong nước đang phục vụ mình.

Xem thêm: Đại lý đổi ngoại tệ và quy định quản lý ngoại hối

Hiệu lực và chuyển tiếp

• Nghị định 302/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/09/2026.
• Nghị định 158/2006/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa: hết hiệu lực từ 15/09/2026. Nghị định năm 2018 sửa đổi nghị định này cũng hết hiệu lực từ cùng ngày.
• Sở giao dịch hàng hóa đã được cấp phép trước ngày nghị định có hiệu lực có 12 tháng kể từ 15/09/2026 để đáp ứng điều kiện tại Điều 5, và không phải làm lại thủ tục cấp Giấy phép thành lập.
• Quá thời hạn mà chưa đáp ứng điều kiện, Bộ Công Thương yêu cầu tất toán vị thế và xử lý các nghĩa vụ tài chính; kể từ khi nhận văn bản yêu cầu, Sở không được tổ chức hoạt động giao dịch mới.

Hỏi đáp