Bài viết theo Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP, cả ba hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Miễn tiền chậm nộp có hai nhánh: thiên tai và các trường hợp bất khả kháng khác. Hồ sơ khác nhau, nhưng cách tính số được miễn thì cùng một công thức và cùng một trần.
- Nhánh một gồm thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ.
- Nhánh hai là các trường hợp bất khả kháng khác, gồm chiến tranh, bạo loạn, đình công và rủi ro khách quan.
- Số được miễn là tiền chậm nộp còn nợ tại thời điểm xảy ra sự kiện.
- Trần là giá trị vật chất bị thiệt hại, sau khi trừ các khoản được bồi thường và bảo hiểm.
- Hồ sơ thiếu thì cơ quan thuế báo bổ sung trong 03 ngày làm việc.
- Hồ sơ đủ thì trả lời trong 07 ngày làm việc, bằng Quyết định mẫu số 02/MTCN hoặc Thông báo từ chối mẫu số 03/MTCN.
- Tiền chậm nộp phát sinh sau thời điểm xảy ra sự kiện nằm ngoài phạm vi miễn.
Nhánh thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ
- Văn bản đề nghị miễn tiền chậm nộp theo mẫu số 01/MTCN.
- Bản chính hoặc bản sao có chứng thực tài liệu xác nhận về thời gian, địa điểm xảy ra sự kiện, do cơ quan có thẩm quyền cấp.
- Bản chính hoặc bản sao có chứng thực văn bản xác định giá trị thiệt hại vật chất của cơ quan tài chính hoặc cơ quan giám định độc lập.
- Bản sao văn bản quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại của tổ chức, cá nhân nếu có, cùng bản sao các chứng từ liên quan đến việc bồi thường nếu có.
Nhánh bất khả kháng khác
- Văn bản đề nghị miễn tiền chậm nộp theo mẫu số 01/MTCN.
- Với chiến tranh, bạo loạn, đình công phải ngừng hoặc nghỉ sản xuất kinh doanh: bản chính hoặc bản sao có chứng thực văn bản xác định mức độ và giá trị thiệt hại của cơ quan tài chính hoặc cơ quan giám định độc lập.
- Với rủi ro không thuộc nguyên nhân, trách nhiệm chủ quan của mình: bản sao tài liệu chứng minh rủi ro đó, chứng minh không có khả năng nguồn tài chính để nộp ngân sách, kèm bản sao chứng từ bồi thường của cơ quan bảo hiểm nếu có.
Số được miễn tính thế nào
| Yếu tố | Nội dung |
|---|---|
| Gốc để tính | Số tiền chậm nộp còn nợ tại thời điểm xảy ra sự kiện |
| Trần | Không vượt quá giá trị vật chất bị thiệt hại |
| Khoản phải trừ | Các khoản đã được bồi thường và bảo hiểm chi trả theo quy định, nếu có |
| Áp dụng | Cùng một công thức cho cả nhánh thiên tai và nhánh bất khả kháng khác |
Cách đọc công thức này là lấy số nhỏ hơn giữa hai con số: tiền chậm nộp còn nợ tại thời điểm xảy ra sự kiện, và giá trị thiệt hại sau khi trừ bồi thường cùng bảo hiểm. Vì vậy doanh nghiệp có bảo hiểm chi trả gần hết thiệt hại thì phần được miễn sẽ nhỏ, dù tiền chậm nộp đang nợ lớn.
Gốc để tính là số tiền chậm nộp còn nợ tại thời điểm xảy ra sự kiện.
Phần tiền chậm nộp tiếp tục phát sinh sau thời điểm đó theo quy định chung tại Điều 39 Thông tư 89.
Do đó nộp hồ sơ sớm và thu xếp nộp gốc thuế sớm vẫn có lợi, vì phần phát sinh thêm sau sự kiện không được miễn.
Cơ quan thuế xử lý trong 07 ngày làm việc
Hồ sơ chưa đầy đủ thì trong 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, cơ quan thuế thông báo mẫu số 01/TB-BSTT-NNT đề nghị giải trình hoặc bổ sung. Hồ sơ đầy đủ thì trong 07 ngày làm việc, cơ quan thuế ban hành Quyết định miễn tiền chậm nộp mẫu số 02/MTCN cho trường hợp thuộc đối tượng, hoặc Thông báo không chấp thuận mẫu số 03/MTCN cho trường hợp không thuộc đối tượng. Hồ sơ gửi đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc cơ quan thuế quản lý khoản thu ngân sách nhà nước.
Thứ tự việc nên làm khi có sự cố
- Xin ngay tài liệu xác nhận thời gian và địa điểm xảy ra sự kiện của cơ quan có thẩm quyền, vì giấy này khó xin lại khi để lâu.
- Thuê cơ quan giám định độc lập hoặc đề nghị cơ quan tài chính xác định giá trị thiệt hại vật chất.
- Tập hợp hồ sơ bảo hiểm và các văn bản về trách nhiệm bồi thường, vì hai khoản này bị trừ khỏi trần miễn.
- Chốt số tiền chậm nộp còn nợ tại đúng thời điểm xảy ra sự kiện, đối chiếu với thông báo hằng tháng của cơ quan thuế theo mẫu số 01/NVT.
- Gửi hồ sơ và song song thu xếp nộp phần gốc thuế để chặn tiền chậm nộp phát sinh thêm.
Xem thêm: Không tính tiền chậm nộp khi ngân sách chưa thanh toán
Cháy kho hàng thì được miễn toàn bộ tiền chậm nộp đang nợ không?
Chỉ tới mức giá trị vật chất bị thiệt hại sau khi trừ bồi thường và bảo hiểm, và chỉ với số tiền chậm nộp còn nợ tại thời điểm xảy ra hỏa hoạn.
Ai xác định giá trị thiệt hại?
Cơ quan tài chính hoặc cơ quan giám định độc lập, bằng văn bản nộp kèm hồ sơ.
Được bảo hiểm bồi thường rồi có còn được miễn không?
Còn, nhưng phần được bồi thường và bảo hiểm bị trừ ra khỏi giá trị thiệt hại dùng làm trần miễn.
Đình công có được coi là bất khả kháng không?
Có, khi doanh nghiệp phải ngừng hoặc nghỉ sản xuất kinh doanh vì chiến tranh, bạo loạn hay đình công. Hồ sơ cần văn bản xác định mức độ và giá trị thiệt hại.
Bao lâu thì có quyết định miễn?
07 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ đầy đủ.
Tiền chậm nộp phát sinh sau ngày cháy có được miễn không?
Không. Chỉ số tiền chậm nộp còn nợ tại thời điểm xảy ra sự kiện mới nằm trong phạm vi miễn.
Nộp hồ sơ ở đâu?
Cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc cơ quan thuế quản lý khoản thu ngân sách nhà nước.
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15: khoản 21 Điều 4 và khoản 5 Điều 16.
- Nghị định số 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế, hiệu lực từ 01/07/2026: Điều 3.
- Thông tư số 89/2026/TT-BTC, hiệu lực từ 01/07/2026: Điều 39 và Điều 41.
