Bài viết theo Thông tư số 90/2026/TT-BTC quy định về đăng ký thuế, hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Mỗi hình thức tổ chức lại có cách xử lý mã số thuế riêng, và khác biệt lớn nhất nằm giữa chia với tách, giữa sáp nhập với hợp nhất. Bảng dưới trả lời gọn ba việc: mã số thuế nào giữ được, mã nào mất, và bên nào phải xin mã mới.
- Giữ nguyên mã số thuế: tổ chức bị tách, tổ chức nhận sáp nhập, tổ chức sau chuyển đổi loại hình.
- Chấm dứt hiệu lực mã số thuế: tổ chức bị chia, tổ chức bị sáp nhập, các tổ chức bị hợp nhất.
- Cấp mã số thuế mới: tổ chức mới được chia, tổ chức được tách, tổ chức sau hợp nhất.
- Chuyển đơn vị phụ thuộc thành độc lập hoặc ngược lại đều cấp mã mới và đóng mã cũ.
- Thời hạn thông báo thay đổi thông tin là 10 ngày làm việc kể từ ngày được cấp giấy phép hoặc quyết định thành lập.
- Hồ sơ thông báo thay đổi dùng mẫu 08-MST kèm bản sao quyết định tổ chức lại và giấy phép mới.
- Chuyển đổi loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp thì cơ quan thuế tự cập nhật khi nhận dữ liệu từ cơ quan đăng ký kinh doanh.
Bảng tra nhanh
| Hình thức | Bên giữ mã số thuế cũ | Bên bị chấm dứt hiệu lực | Bên được cấp mã mới |
|---|---|---|---|
| Chia tổ chức | Không có | Tổ chức bị chia | Các tổ chức mới được chia |
| Tách tổ chức | Tổ chức bị tách | Không có | Tổ chức được tách |
| Sáp nhập | Tổ chức nhận sáp nhập | Các tổ chức bị sáp nhập | Không có |
| Hợp nhất | Không có | Các tổ chức bị hợp nhất | Tổ chức sau hợp nhất |
| Chuyển đổi loại hình | Tổ chức sau chuyển đổi | Không có | Không có |
| Phụ thuộc thành độc lập hoặc ngược lại | Không có | Đơn vị trước chuyển đổi | Đơn vị sau chuyển đổi |
Cách nhớ: bên nào còn tồn tại sau khi tổ chức lại thì giữ mã số thuế cũ. Chia và hợp nhất làm bên cũ biến mất hoàn toàn nên không ai giữ được mã; tách và sáp nhập thì có một bên tồn tại tiếp nên bên đó giữ mã.
Chia và tách khác nhau ở chỗ nào
Chia tổ chức
Tổ chức bị chia phải làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế với cơ quan thuế quản lý trực tiếp theo Điều 13, và cơ quan thuế xử lý theo Điều 13, Điều 14, Điều 15 Thông tư số 90/2026/TT-BTC. Các tổ chức mới thành lập từ tổ chức bị chia phải đăng ký thuế mới để được cấp mã số thuế.
Tách tổ chức
Tổ chức bị tách vẫn dùng mã số thuế đã được cấp trước đây để tiếp tục thực hiện nghĩa vụ về thuế. Nếu việc tách làm phát sinh thay đổi thông tin đăng ký thuế thì phải thông báo trong 10 ngày làm việc kể từ ngày được cấp giấy phép thành lập và hoạt động, quyết định thành lập hoặc văn bản tương đương.
| Hồ sơ thông báo thay đổi của tổ chức bị tách | Ghi chú |
|---|---|
| Tờ khai điều chỉnh, bổ sung thông tin đăng ký thuế mẫu 08-MST | |
| Bản sao quyết định tách tổ chức hoặc văn bản tương đương | |
| Bản sao giấy phép thành lập và hoạt động, quyết định thành lập hoặc văn bản tương đương khác |
Tổ chức được tách, tức đơn vị mới ra đời, phải đăng ký thuế để được cấp mã số thuế mới.
Sáp nhập và hợp nhất
Khoản 3 Điều 19 nói thẳng: tổ chức nhận sáp nhập được giữ nguyên mã số thuế, các tổ chức bị sáp nhập bị chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
- Tổ chức bị sáp nhập làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo Điều 13.
- Tổ chức nhận sáp nhập, nếu việc sáp nhập làm phát sinh thay đổi thông tin đăng ký thuế, thông báo trong 10 ngày làm việc kể từ ngày được cấp giấy phép, kèm mẫu 08-MST, bản sao hợp đồng sáp nhập hoặc văn bản tương đương, và bản sao giấy phép mới.
Hợp nhất thì khác hẳn: tất cả các tổ chức bị hợp nhất đều phải chấm dứt hiệu lực mã số thuế, và tổ chức sau hợp nhất phải đăng ký thuế mới. Không có bên nào mang mã cũ sang.
Vì tổ chức sau hợp nhất mang mã số thuế hoàn toàn mới, mọi thứ gắn với mã cũ phải xử lý dứt điểm trước: hóa đơn, tờ khai, số thuế nộp thừa, số thuế giá trị gia tăng chưa khấu trừ hết.
Điều 14 buộc hoàn thành nghĩa vụ về hóa đơn và nghĩa vụ khai nộp thuế trước khi chấm dứt hiệu lực, và toàn bộ đơn vị phụ thuộc phải đóng mã trước đơn vị chủ quản. Với một tập đoàn có nhiều chi nhánh, đây là phần tốn thời gian nhất của thương vụ.
Chuyển đổi loại hình
Khoản 5 Điều 19 giữ nguyên mã số thuế cho tổ chức sau khi chuyển đổi loại hình. Tổ chức sau chuyển đổi thông báo thay đổi thông tin đăng ký thuế trong 10 ngày làm việc, hồ sơ gồm mẫu 08-MST, bản sao quyết định chuyển đổi loại hình hoặc văn bản tương đương, và bản sao giấy phép mới.
Có một lối tắt đáng biết: với việc chuyển đổi giữa các loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, hoặc chuyển từ tổ hợp tác thành hợp tác xã theo Luật Hợp tác xã, cơ quan thuế cập nhật thông tin khi nhận được giao dịch đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hợp tác xã từ cơ quan đăng ký kinh doanh truyền sang. Doanh nghiệp làm ở một cửa là xong, không phải nộp thêm hồ sơ cho cơ quan thuế.
Nghĩa là công ty trách nhiệm hữu hạn chuyển thành công ty cổ phần thì khỏi nộp mẫu 08-MST riêng; còn tổ chức không thuộc diện đăng ký kinh doanh khi chuyển đổi loại hình thì vẫn phải làm thủ tục thông báo trực tiếp với cơ quan thuế.
Chuyển đơn vị phụ thuộc thành độc lập hoặc ngược lại
Điều 20 xử lý riêng nhóm này, và cách xử lý nặng hơn nhiều so với chuyển đổi loại hình.
- Đơn vị sau chuyển đổi phải đăng ký thuế để được cấp mã số thuế mới.
- Đơn vị trước chuyển đổi phải làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế với cơ quan thuế quản lý trực tiếp theo Điều 13.
Nghĩa là chi nhánh nâng cấp thành công ty độc lập không mang theo mã 13 số cũ, mà nhận một mã hoàn toàn mới, đồng thời mã cũ phải đóng đúng thủ tục. Điều này cũng khớp với Điều 13, nơi việc đơn vị phụ thuộc chuyển thành độc lập hoặc ngược lại là một trong các trường hợp chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Trình tự nên đi
- Xác định đúng hình thức tổ chức lại theo pháp luật doanh nghiệp trước, vì chia và tách nghe gần nhau nhưng hệ quả về mã số thuế ngược nhau.
- Với bên phải đóng mã, khởi động sớm phần hoàn thành nghĩa vụ hóa đơn và khai nộp thuế, đây là phần dài nhất.
- Đóng mã số thuế của toàn bộ đơn vị phụ thuộc trước khi đóng mã của đơn vị chủ quản.
- Với bên giữ mã, đặt lịch 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận giấy phép mới để nộp mẫu 08-MST.
- Chuẩn bị sẵn bản sao quyết định tổ chức lại hoặc hợp đồng sáp nhập, vì đó là thành phần hồ sơ bắt buộc.
- Với chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, kiểm tra xem cơ quan thuế đã tự cập nhật chưa trước khi nộp thêm hồ sơ.
Công ty nhận sáp nhập có phải đổi mã số thuế không?
Không. Khoản 3 Điều 19 Thông tư số 90/2026/TT-BTC quy định tổ chức nhận sáp nhập được giữ nguyên mã số thuế, các tổ chức bị sáp nhập bị chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Nếu việc sáp nhập làm thay đổi thông tin đăng ký thuế thì thông báo trong 10 ngày làm việc bằng mẫu 08-MST.
Hợp nhất hai công ty thì công ty mới dùng mã của bên nào?
Không dùng mã của bên nào. Tất cả các tổ chức bị hợp nhất phải chấm dứt hiệu lực mã số thuế, còn tổ chức sau hợp nhất phải làm thủ tục đăng ký thuế để được cấp mã số thuế mới.
Tách công ty thì công ty cũ có mất mã số thuế không?
Không. Tổ chức bị tách vẫn sử dụng mã số thuế đã được cấp trước đây để tiếp tục thực hiện nghĩa vụ về thuế. Chỉ tổ chức được tách, tức đơn vị mới, phải đăng ký thuế để được cấp mã mới.
Chuyển công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần có phải nộp hồ sơ cho cơ quan thuế không?
Điểm c khoản 5 Điều 19 quy định với chuyển đổi giữa các loại hình doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, cơ quan thuế cập nhật thông tin thay đổi khi nhận được giao dịch đăng ký doanh nghiệp từ cơ quan đăng ký kinh doanh truyền sang. Mã số thuế giữ nguyên.
Nâng chi nhánh thành công ty độc lập thì mã 13 số có thành mã 10 số không?
Không phải chuyển đổi mã cũ. Điều 20 buộc đơn vị sau chuyển đổi đăng ký thuế để được cấp mã số thuế mới, còn đơn vị trước chuyển đổi phải làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo Điều 13.
Thời hạn thông báo thay đổi khi tổ chức lại tính từ ngày nào?
Từ ngày được cấp giấy phép thành lập và hoạt động, quyết định thành lập hoặc văn bản tương đương khác của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, và thời hạn là 10 ngày làm việc. Mốc này áp cho tổ chức bị tách, tổ chức nhận sáp nhập và tổ chức sau chuyển đổi loại hình.
Đóng mã số thuế của công ty bị sáp nhập cần làm gì trước?
Theo Điều 14, phải hoàn thành nghĩa vụ về hóa đơn, hoàn thành nộp hồ sơ khai thuế và nộp thuế, xử lý số thuế nộp thừa và số thuế giá trị gia tăng chưa được khấu trừ nếu có. Ngoài ra toàn bộ đơn vị phụ thuộc phải hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế trước khi đơn vị chủ quản chấm dứt.
- Thông tư số 90/2026/TT-BTC quy định về đăng ký thuế, Điều 13, Điều 14, Điều 19, Điều 20
- Nghị định số 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế, điểm a khoản 3 Điều 6
