Bài viết theo Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thuế thu nhập cá nhân, hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Nhận cổ tức bằng cổ phiếu thì chưa mất đồng thuế nào. Nhưng đến ngày bán, cổ đông phải nộp hai loại thuế cùng lúc: thuế đầu tư vốn của phần cổ tức đã treo từ trước, và thuế chuyển nhượng chứng khoán của chính giao dịch bán.
- Nhận cổ tức bằng cổ phiếu: chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn.
- Cổ đông hiện hữu nhận cổ phiếu phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu cũng vậy.
- Khi bán, nộp cả hai: thuế đầu tư vốn phần chưa nộp và thuế chuyển nhượng chứng khoán.
- Bán cổ phiếu cùng loại thì nộp thuế đầu tư vốn cho tới khi hết số cổ phiếu nhận thay cổ tức.
- Thu nhập tính thuế lấy theo giá trị cổ tức trên sổ sách hoặc số lượng nhân mệnh giá.
- Giá bán thấp hơn mệnh giá thì tính theo giá thị trường tại thời điểm chuyển nhượng.
- Lợi tức ghi tăng vốn áp dụng cơ chế hoãn tương tự.
- Lãi trả góp trong chuyển nhượng vốn nộp thuế theo diện đầu tư vốn.
Cổ tức bằng cổ phiếu
Cá nhân nhận cổ tức bằng cổ phiếu, và cá nhân là cổ đông hiện hữu nhận cổ phiếu phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu, chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn khi nhận cổ phiếu.
Nghĩa vụ được hoãn tới thời điểm bán. Khi chuyển nhượng số cổ phiếu này, cá nhân phải nộp hai khoản.
| Khoản thuế | Nội dung |
|---|---|
| Thuế đầu tư vốn | Của phần cổ tức bằng cổ phiếu, cổ phiếu phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu mà tại thời điểm nhận cá nhân chưa nộp thuế, thuế suất 5% |
| Thuế chuyển nhượng chứng khoán | Của chính giao dịch bán, theo quy định về chuyển nhượng chứng khoán |
Trường hợp chuyển nhượng cổ phiếu cùng loại, cá nhân phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn cho tới khi hết số cổ phiếu nhận thay cổ tức và cổ phiếu phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu.
Nghĩa là mỗi lần bán, số cổ phiếu bán ra được coi là bán trước phần cổ phiếu đang treo nghĩa vụ thuế đầu tư vốn.
Cổ đông cần theo dõi riêng số cổ phiếu nhận thay cổ tức còn treo thuế, tách khỏi số cổ phiếu mua bằng tiền.
Xác định thu nhập tính thuế
| Tình huống | Thu nhập tính thuế từ đầu tư vốn |
|---|---|
| Thông thường | Giá trị cổ tức ghi trên sổ sách kế toán, hoặc số lượng cổ phiếu thực nhận nhân mệnh giá của cổ phiếu đó |
| Giá chuyển nhượng thấp hơn mệnh giá tại thời điểm chuyển nhượng | Tính theo giá thị trường tại thời điểm chuyển nhượng |
Dòng thứ hai là điểm bảo vệ người nộp thuế: cổ phiếu rớt xuống dưới mệnh giá thì thuế đầu tư vốn tính trên giá thị trường thực tế, thay vì trên mệnh giá cao hơn giá bán.
Lợi tức ghi tăng vốn
Với thu nhập từ lợi tức ghi tăng vốn, cá nhân chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn tại thời điểm ghi tăng vốn. Đây là cơ chế song song với cổ tức bằng cổ phiếu, dành cho công ty trách nhiệm hữu hạn và các loại hình không phát hành cổ phiếu.
- Khi chuyển nhượng vốn, rút vốn, giải thể doanh nghiệp, cá nhân nộp thuế đầu tư vốn cả đối với phần giá trị ghi tăng vốn chưa nộp thuế.
- Đồng thời nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn theo quy định.
- Chuyển nhượng vốn hoặc rút một phần vốn góp thì nộp thuế đầu tư vốn cho tới khi bằng giá trị lợi tức ghi tăng vốn.
Nguyên tắc chung của cả hai cơ chế: phần lợi nhuận được giữ lại trong doanh nghiệp dưới dạng vốn vẫn là thu nhập từ đầu tư vốn, chỉ được hoãn nộp thuế cho tới khi cổ đông hoặc thành viên rút giá trị đó ra.
Chuyển nhượng vốn và lãi trả góp
| Nội dung | Cách tính |
|---|---|
| Chuyển nhượng vốn, xác định được giá mua và chi phí | Thu nhập tính thuế nhân 20% theo từng lần chuyển nhượng, trong đó thu nhập tính thuế bằng giá chuyển nhượng trừ giá mua phần vốn chuyển nhượng và các chi phí hợp lý liên quan |
| Không xác định được giá mua và các chi phí liên quan | Giá chuyển nhượng nhân 2% |
| Hợp đồng thanh toán trả góp, trả chậm | Giá chuyển nhượng không bao gồm lãi trả góp, lãi trả chậm; khoản lãi này nộp thuế theo diện đầu tư vốn |
| Hợp đồng không quy định giá thanh toán, hoặc giá không phù hợp giá giao dịch phổ biến trên thị trường | Cơ quan thuế có quyền kiểm tra và ấn định |
Điểm dễ bỏ sót là dòng thứ ba: bán phần vốn góp trả chậm thì phần lãi tách ra khỏi giá chuyển nhượng và chịu thuế theo mức của đầu tư vốn, không gộp vào thu nhập chuyển nhượng vốn.
Với thu nhập do đầu tư vốn ra nước ngoài dưới mọi hình thức, thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm cá nhân nhận thu nhập.
Đối chiếu với sổ kế toán
Bên nhà đầu tư là tổ chức, Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định khi nhận thêm cổ phiếu do đơn vị nhận đầu tư dùng thặng dư vốn, các quỹ thuộc vốn chủ sở hữu và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối để phát hành, nhà đầu tư chỉ theo dõi số lượng cổ phiếu tăng thêm trên thuyết minh, không ghi nhận giá trị và không ghi doanh thu tài chính.
Hai quy định đi cùng hướng: không có thu nhập được ghi nhận tại thời điểm nhận. Khác biệt là với cá nhân, nghĩa vụ thuế được treo lại và bật ra khi bán.
Việc cần làm
- Lập sổ theo dõi riêng số cổ phiếu nhận thay cổ tức và cổ phiếu phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu.
- Lưu nghị quyết chia cổ tức và giá trị cổ tức ghi trên sổ sách kế toán của công ty, làm căn cứ tính thu nhập.
- Ghi lại mệnh giá và số lượng cổ phiếu thực nhận từng đợt.
- Khi bán, đối chiếu giá bán với mệnh giá để chọn đúng căn cứ tính thuế đầu tư vốn.
- Với thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn, lưu quyết định ghi tăng vốn từ lợi tức và giá trị tương ứng.
- Trong hợp đồng chuyển nhượng vốn trả chậm, ghi tách riêng phần lãi để tính đúng hai loại thuế.
- Giữ đủ chứng từ giá mua và chi phí, vì thiếu chứng từ thì chuyển sang cách tính 2% trên giá chuyển nhượng.
Nhận cổ tức bằng cổ phiếu có phải nộp thuế ngay không?
Không. Cá nhân nhận cổ tức bằng cổ phiếu, cá nhân là cổ đông hiện hữu nhận cổ phiếu phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn khi nhận cổ phiếu.
Khi bán số cổ phiếu đó thì nộp mấy loại thuế?
Hai loại. Thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn của phần mà tại thời điểm nhận chưa nộp thuế, và đồng thời thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán theo quy định.
Bán cổ phiếu cùng loại thì tính theo thứ tự nào?
Phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn cho tới khi hết số cổ phiếu nhận thay cổ tức và cổ phiếu phát hành từ nguồn vốn chủ sở hữu.
Thu nhập tính thuế đầu tư vốn của cổ tức bằng cổ phiếu là bao nhiêu?
Là giá trị cổ tức ghi trên sổ sách kế toán, hoặc số lượng cổ phiếu thực nhận nhân với mệnh giá của cổ phiếu đó.
Cổ phiếu rớt dưới mệnh giá thì vẫn tính thuế theo mệnh giá phải không?
Không. Trường hợp giá chuyển nhượng cổ phiếu thấp hơn mệnh giá tại thời điểm chuyển nhượng thì tính thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động đầu tư vốn theo giá thị trường tại thời điểm chuyển nhượng.
Công ty trách nhiệm hữu hạn ghi tăng vốn từ lợi nhuận thì thành viên nộp thuế lúc nào?
Chưa phải nộp thuế tại thời điểm ghi tăng vốn. Khi chuyển nhượng vốn, rút vốn, giải thể doanh nghiệp, cá nhân nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn cả phần giá trị ghi tăng vốn chưa nộp thuế, đồng thời nộp thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn.
Rút một phần vốn thì tính thuế phần lợi tức ghi tăng vốn ra sao?
Trường hợp cá nhân chuyển nhượng vốn, rút một phần vốn góp thì phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn cho tới khi bằng giá trị lợi tức ghi tăng vốn.
Bán phần vốn góp trả chậm, phần lãi tính thuế thế nào?
Giá chuyển nhượng không bao gồm lãi trả góp, lãi trả chậm theo thời hạn quy định trong hợp đồng. Khoản lãi trả góp, lãi trả chậm nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn.
Không có chứng từ giá mua phần vốn góp thì tính thuế ra sao?
Trường hợp không xác định giá mua và các chi phí liên quan đến việc chuyển nhượng vốn thì thuế thu nhập cá nhân được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 2%.
Đầu tư ra nước ngoài thì tính thu nhập vào thời điểm nào?
Trường hợp cá nhân nhận được thu nhập do việc đầu tư vốn ra nước ngoài dưới mọi hình thức thì thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm cá nhân nhận thu nhập.
- Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Điều 52 và Điều 53
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Tài khoản 121
Xem thêm: Thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn và chuyển nhượng vốn
