Lao động nữ: bảo vệ thai sản và bảo đảm việc làm sau khi nghỉ

Bài viết theo Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, Điều 135 đến Điều 142

Lao động nữ trong thời gian hành kinh được nghỉ mỗi ngày 30 phút, trong thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi được nghỉ mỗi ngày 60 phút. Thời gian nghỉ này vẫn hưởng đủ tiền lương theo hợp đồng lao động.

Bốn trách nhiệm của doanh nghiệp

• Bảo đảm thực hiện bình đẳng giới và các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới trong tuyển dụng, bố trí, sắp xếp việc làm, đào tạo, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, tiền lương và các chế độ khác.
• Tham khảo ý kiến của lao động nữ hoặc đại diện của họ khi quyết định những vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích của phụ nữ.
• Bảo đảm có đủ buồng tắm và buồng vệ sinh phù hợp tại nơi làm việc.
• Giúp đỡ, hỗ trợ xây dựng nhà trẻ, lớp mẫu giáo hoặc một phần chi phí gửi trẻ, mẫu giáo cho người lao động.

Nhà nước cũng có chính sách giảm thuế đối với người sử dụng lao động sử dụng nhiều lao động nữ, theo quy định của pháp luật về thuế.

Bảo vệ thai sản

Cấm sa thải vì lý do gia đình

Người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

• Ngoại lệ: người sử dụng lao động là cá nhân chết, bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc đã chết.
• Ngoại lệ: người sử dụng lao động không phải là cá nhân chấm dứt hoạt động.
• Ngoại lệ: bị cơ quan chuyên môn về đăng ký kinh doanh thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ra thông báo không có người đại diện theo pháp luật, người được ủy quyền.
• Hợp đồng lao động hết hạn trong thời gian lao động nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì được ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới.

Quyền của lao động nữ mang thai

• Có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi thì có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động.
• Phải thông báo cho người sử dụng lao động kèm theo xác nhận đó.
• Tạm hoãn thì thời gian do hai bên thỏa thuận nhưng tối thiểu bằng thời gian cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chỉ định tạm nghỉ; không có chỉ định thì hai bên thỏa thuận.

Bảo đảm việc làm sau thai sản

Người lao động được bảo đảm việc làm cũ khi trở lại làm việc sau khi nghỉ hết thời gian thai sản, mà không bị cắt giảm tiền lương và quyền, lợi ích so với trước khi nghỉ.

Thời gian nghỉ việc khi chăm sóc con dưới 07 tuổi ốm đau, khám thai, sẩy thai, nạo, hút thai, thai chết lưu, phá thai bệnh lý, thực hiện các biện pháp tránh thai, triệt sản thì người lao động được hưởng trợ cấp theo pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Nghề ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản

• Danh mục nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con do Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội ban hành.
• Người sử dụng lao động phải cung cấp đầy đủ thông tin về tính chất nguy hiểm, nguy cơ, yêu cầu của công việc để người lao động lựa chọn.
• Phải bảo đảm điều kiện an toàn, vệ sinh lao động khi sử dụng người lao động làm công việc thuộc danh mục đó.

Việc cần làm

• Đưa mốc tháng thai thứ 07 và tháng thứ 06 vào quy trình phân ca và phân công đi công tác.
• Lập mẫu thông báo mang thai để kích hoạt quyền chuyển việc nhẹ hơn hoặc giảm giờ làm.
• Ghi vào bảng chấm công khoản nghỉ 30 phút và 60 phút mỗi ngày, hưởng đủ lương.
• Rà lại danh sách hợp đồng sắp hết hạn của lao động nữ đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ.
• Khi tái cơ cấu: tách riêng nhóm đang nghỉ thai sản để bảo đảm việc làm và mức lương.
• Kiểm tra buồng tắm, buồng vệ sinh tại nơi làm việc.
• Đối chiếu công việc của lao động nữ với danh mục nghề ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con.
• Tra chính sách giảm thuế nếu doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ.

Xem thêm: Nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai