Lãi cơ bản và lãi suy giảm trên cổ phiếu: cách tính hai chỉ tiêu mã số 70 và 71

02/09/2026

Hai dòng cuối của Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, mã số 70 và 71, chỉ xuất hiện ở công ty cổ phần. Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn cách tính hai chỉ tiêu này, trong đó có một chi tiết nhiều đơn vị bỏ sót: phải trừ số trích quỹ khen thưởng, phúc lợi khỏi tử số.

Lãi cơ bản trên cổ phiếu

Chỉ tiêu này phản ánh lãi cơ bản trên cổ phiếu, chưa tính đến các công cụ được phát hành trong tương lai có khả năng pha loãng giá trị cổ phiếu.

Lãi cơ bản trên cổ phiếu = (Lợi nhuận hoặc lỗ phân bổ cho cổ đông sở hữu cổ phiếu phổ thông trừ Số trích quỹ khen thưởng, phúc lợi) chia cho Số lượng bình quân gia quyền của cổ phiếu phổ thông đang lưu hành trong kỳ.

Công thức trên áp dụng khi quỹ khen thưởng, phúc lợi được trích từ lợi nhuận sau thuế. Việc xác định lợi nhuận hoặc lỗ phân bổ cho cổ đông sở hữu cổ phiếu phổ thông và số lượng bình quân gia quyền của cổ phiếu phổ thông đang lưu hành thực hiện theo thông tư năm 2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn nội dung này cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế nếu có.

Lãi suy giảm trên cổ phiếu

Chỉ tiêu này tính đến tác động của các công cụ trong tương lai có thể chuyển đổi thành cổ phiếu và pha loãng giá trị cổ phiếu.

Lãi suy giảm trên cổ phiếu = (Lợi nhuận hoặc lỗ phân bổ cho cổ đông sở hữu cổ phiếu phổ thông trừ Số trích quỹ khen thưởng, phúc lợi) chia cho (Số bình quân gia quyền của cổ phiếu phổ thông đang lưu hành trong kỳ cộng Số lượng cổ phiếu phổ thông dự kiến được phát hành thêm).

Số lượng cổ phiếu ở mẫu số là số bình quân gia quyền của cổ phiếu phổ thông lưu hành trong kỳ, cộng với số bình quân gia quyền của cổ phiếu phổ thông sẽ được phát hành thêm nếu tất cả cổ phiếu phổ thông tiềm năng có tác động suy giảm đều được chuyển đổi.

Sáu nhóm cổ phiếu phổ thông tiềm năng

• Quyền chọn mua chứng quyền và các công cụ tương đương.
• Công cụ tài chính có thể chuyển đổi.
• Cổ phiếu phổ thông phát hành có điều kiện.
• Hợp đồng được thanh toán bằng cổ phiếu phổ thông hoặc bằng tiền.
• Các quyền chọn đã được mua.
• Quyền chọn bán đã phát hành.

Việc xác định số lượng cổ phiếu phổ thông sẽ được phát hành thêm trong kỳ thực hiện theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 30 về lãi trên cổ phiếu.

Điều chỉnh lợi nhuận ở tử số

Lợi nhuận hoặc lỗ phân bổ cho cổ phiếu phổ thông = Lợi nhuận hoặc lỗ sau thuế thu nhập doanh nghiệp trừ Các khoản điều chỉnh giảm cộng Các khoản điều chỉnh tăng.

Các khoản điều chỉnh giảm

• Cổ tức của cổ phiếu ưu đãi, gồm cổ tức của cổ phiếu ưu đãi không lũy kế được thông báo trong kỳ và cổ tức của cổ phiếu ưu đãi lũy kế phát sinh trong kỳ. Cổ tức này bằng tỷ lệ cổ tức của cổ phiếu ưu đãi nhân với mệnh giá cổ phiếu ưu đãi.
• Khoản chênh lệch lớn hơn giữa giá trị hợp lý của khoản thanh toán cho người sở hữu với giá trị ghi sổ của cổ phiếu ưu đãi khi công ty mua lại cổ phiếu ưu đãi.
• Khoản chênh lệch lớn hơn giữa giá trị hợp lý của cổ phiếu phổ thông hoặc các khoản thanh toán khác theo điều kiện chuyển đổi có lợi tại thời điểm thanh toán, so với giá trị hợp lý của cổ phiếu phổ thông phát hành theo điều kiện chuyển đổi gốc.
• Các khoản cổ tức hoặc khoản khác liên quan tới cổ phiếu phổ thông tiềm năng có tác động suy giảm.
• Các khoản lãi được ghi nhận trong kỳ liên quan tới cổ phiếu phổ thông tiềm năng.

Các khoản điều chỉnh tăng

Là các yếu tố làm tăng lợi nhuận sau thuế nếu cổ phiếu phổ thông tiềm năng có tác động suy giảm được chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông. Ví dụ quen thuộc là trái phiếu chuyển đổi: khi chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông, doanh nghiệp giảm được chi phí lãi vay của trái phiếu đó, kéo theo lợi nhuận sau thuế trong kỳ tăng lên.

Trình bày ở báo cáo nào

Khi công ty trình bày chỉ tiêu trên báo cáo tài chính hợp nhất thì lợi nhuận hoặc lỗ sau thuế lấy theo thông tin hợp nhất. Khi trình bày trên báo cáo tài chính riêng thì lấy lợi nhuận hoặc lỗ sau thuế của riêng công ty.

Xem thêm: Quỹ khen thưởng, phúc lợi và tài sản hình thành từ quỹ

Hỏi đáp