Khoanh nợ và xóa nợ tiền thuế: điều kiện và hệ quả

Bài viết theo Điều 20, Điều 21 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các Điều 34, 35 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ ngày 01/7/2026

Khoanh nợ và xóa nợ là hai việc khác hẳn nhau. Khoanh nợ chỉ tạm dừng tính thêm tiền chậm nộp, khoản nợ vẫn nằm đó. Xóa nợ mới là bỏ hẳn khoản phải nộp.

Sáu trường hợp được khoanh tiền thuế nợ

• Người nộp thuế đã chết, bị Tòa án tuyên bố là đã chết, mất tích hoặc mất năng lực hành vi dân sự.
• Có quyết định giải thể gửi cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan đăng ký kinh doanh đã thông báo đang làm thủ tục giải thể trên hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký kinh doanh, nhưng chưa hoàn thành thủ tục.
• Đã được Tòa án thông báo thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản, hoặc được khoanh nợ theo văn bản đề nghị của Tòa án.
• Không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan quản lý thuế.
• Đã bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký: đăng ký kinh doanh, đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hợp tác xã, đăng ký tổ hợp tác, đăng ký hộ kinh doanh, giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề, đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, đăng ký địa điểm kinh doanh, hoặc giấy phép hoạt động kinh doanh nền tảng thương mại điện tử.
• Bị hạn chế trên thực tế quyền khai thác, sử dụng đất đai, khoáng sản đã được cấp, được giao, do nguyên nhân từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền, dẫn đến nợ nghĩa vụ tài chính về đất, khoáng sản.

Thẩm quyền quyết định khoanh nợ và chấm dứt hiệu lực của quyết định khoanh nợ thuộc thủ trưởng cơ quan quản lý thuế.

Hồ sơ cho trường hợp bị hạn chế quyền khai thác

• Hạn chế quyền về đất đai: cần văn bản của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nêu rõ diện tích đất và giá đất có vướng mắc; tổng diện tích đất trên quyết định, hợp đồng giao đất, cho thuê đất; lý do bị hạn chế và thời điểm bắt đầu bị hạn chế.
• Hạn chế quyền khai thác khoáng sản: cần văn bản nêu rõ số tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước, tiền sử dụng khu vực biển bị hạn chế trên thực tế; lý do và thời điểm bắt đầu bị hạn chế.
• Cơ quan có thẩm quyền ban hành các văn bản này gồm Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc cơ quan chuyên môn thuộc Bộ, và Ủy ban nhân dân các cấp hoặc cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
• Văn bản được gửi cho người nộp thuế đồng thời gửi cơ quan thuế quản lý khoản thu ngay khi ban hành.

Bốn trường hợp được xóa tiền thuế nợ

• Cá nhân đã chết, bị Tòa án tuyên bố là đã chết hoặc mất năng lực hành vi dân sự mà không có tài sản, kể cả tài sản được thừa kế.
• Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị Tòa án tuyên bố phá sản, đã thanh toán các khoản nợ theo pháp luật về phục hồi, phá sản mà không còn tài sản.
• Nợ quá 10 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp, cơ quan quản lý thuế đã áp dụng biện pháp cưỡng chế thu hồi giấy chứng nhận đăng ký, mà vẫn không có khả năng thu hồi.
• Bị ảnh hưởng do thiên tai, thảm họa, dịch bệnh có phạm vi rộng, đã được xem xét miễn tiền chậm nộp và đã được gia hạn nộp thuế nhưng vẫn không có khả năng phục hồi sản xuất, kinh doanh và không có khả năng nộp.

Năm điều kiện của trường hợp thiên tai, dịch bệnh

• Bị thiệt hại trực tiếp do thiên tai, thảm họa, dịch bệnh có phạm vi rộng đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố hoặc xác nhận.
• Khoản nợ đề nghị xóa phát sinh trước hoặc trong thời gian xảy ra sự kiện đó, và đến thời điểm đề nghị xóa nợ người nộp thuế không còn khả năng nộp ngân sách nhà nước.
• Đã được áp dụng các biện pháp gia hạn nộp thuế, miễn tiền chậm nộp nhưng không có khả năng phục hồi sản xuất, kinh doanh.
• Có hồ sơ đề nghị xóa nợ và tài liệu xác nhận giá trị thiệt hại theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Số tiền nợ được xóa không vượt quá giá trị thiệt hại do bị ảnh hưởng trực tiếp.

Xóa nợ về đất đai và khoáng sản

Việc xóa các khoản nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền sử dụng khu vực biển, tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và tiền chậm nộp phát sinh chỉ được thực hiện khi người nộp thuế đã có quyết định thu hồi đất hoặc thu hồi quyền khai thác khoáng sản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bên cạnh việc đáp ứng đủ thủ tục, hồ sơ theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định xóa các khoản nợ này phát sinh trên địa bàn, và báo cáo Hội đồng nhân dân cùng cấp kết quả xóa nợ.

Khoanh nợ và xóa nợ khác nhau ra sao

Việc doanh nghiệp cần nắm

• Đang làm thủ tục giải thể thì gửi quyết định giải thể cho cơ quan đăng ký kinh doanh để có căn cứ khoanh nợ.
• Bị hạn chế quyền khai thác đất đai, khoáng sản thì xin bằng được văn bản của cơ quan có thẩm quyền, vì đó là điều kiện bắt buộc.
• Đóng một chi nhánh mà công ty vẫn hoạt động thì đừng trông chờ nợ của chi nhánh được khoanh.
• Bị thiên tai, dịch bệnh thì làm đủ đường gia hạn nộp thuế và miễn tiền chậm nộp trước, vì đây là điều kiện của bước xóa nợ.
• Giữ tài liệu xác nhận giá trị thiệt hại, số nợ được xóa không vượt quá giá trị đó.
• Cá nhân đã được xóa nợ theo mốc 10 năm thì tính trước khoản phải hoàn trả nếu định lập cơ sở kinh doanh mới.

Theo dõi số nợ thuế theo từng sắc thuế và từng mốc thời gian là cơ sở để biết mình có rơi vào diện được khoanh hay được xóa. Phần mềm kế toán VFRS theo dõi số phải nộp và số đã nộp theo từng kỳ, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.

Xem thêm: Tiền chậm nộp thuế: mức tính, cách tính và trường hợp không bị tính