Bài viết theo Điều 48 và Điều 49 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/7/2026
Cưỡng chế thuế bắt đầu bằng việc phong tỏa tài khoản và ngừng sử dụng hóa đơn, hai biện pháp làm doanh nghiệp dừng bán hàng ngay lập tức. Mốc để rơi vào diện này gần hơn nhiều người nghĩ.
- Nợ quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp là căn cứ cưỡng chế thường gặp nhất.
- Có tám biện pháp, từ trích tiền tài khoản đến thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
- Được nộp dần trong thời hạn không quá 12 tháng nếu có bảo lãnh của tổ chức tín dụng, và trong thời gian đó chưa bị cưỡng chế.
- Nộp đủ số nợ bị cưỡng chế là quyết định cưỡng chế chấm dứt hiệu lực.
Năm trường hợp bị cưỡng chế
- Có tiền thuế nợ quá 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp theo quy định.
- Có tiền thuế nợ khi hết thời hạn gia hạn nộp tiền thuế.
- Có tiền thuế nợ nhưng không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, hoặc có hành vi phát tán tài sản.
- Không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế theo thời hạn ghi trên quyết định, trừ trường hợp được hoãn hoặc tạm đình chỉ thi hành.
- Đã bị xử phạt hành chính về hành vi không chấp hành quyết định kiểm tra thuế nhưng vẫn tiếp tục không chấp hành.
Thủ trưởng cơ quan quản lý thuế căn cứ tình hình thực tế để quyết định trường hợp nào thực hiện cưỡng chế.
Tám biện pháp cưỡng chế
| Biện pháp | Ảnh hưởng trực tiếp |
|---|---|
| Trích tiền từ tài khoản tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; phong tỏa tài khoản | Mất khả năng thanh toán ngay |
| Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập | Áp với cá nhân có thu nhập |
| Dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu | Hàng nằm cửa khẩu |
| Ngừng sử dụng hóa đơn | Không xuất được hóa đơn cho khách |
| Thu tiền, tài sản khác do cơ quan, tổ chức, cá nhân khác đang nắm giữ | Khách hàng, đối tác bị yêu cầu trả tiền cho cơ quan thuế |
| Kê biên tài sản, bán đấu giá tài sản kê biên | Mất tài sản |
| Nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản | Doanh nghiệp vào thủ tục phá sản |
| Thu hồi giấy chứng nhận đăng ký, giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề | Chấm dứt tư cách hoạt động |
Nhóm giấy tờ bị thu hồi gồm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hợp tác xã, đăng ký tổ hợp tác, đăng ký hộ kinh doanh, giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề, đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, đăng ký địa điểm kinh doanh, và đăng ký hoặc giấy phép hoạt động kinh doanh nền tảng thương mại điện tử.
Biện pháp thu tiền, tài sản do bên khác đang nắm giữ nghĩa là khách hàng đang nợ tiền doanh nghiệp bị yêu cầu chuyển thẳng cho cơ quan thuế.
Việc này lộ tình trạng nợ thuế ra với đối tác, ảnh hưởng tới quan hệ làm ăn ngoài phần thiệt hại về tiền.
Khi nào chưa bị cưỡng chế
- Khoản nợ được cơ quan quản lý thuế không tính tiền chậm nộp theo quy định.
- Khoản nợ được nộp dần trong thời hạn không quá 12 tháng kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản chấp nhận, và trong thời gian thư bảo lãnh còn hiệu lực. Việc nộp dần do thủ trưởng cơ quan quản lý thuế xem xét trên cơ sở đề nghị của người nộp thuế và phải có bảo lãnh của tổ chức tín dụng.
- Nợ phí hải quan và lệ phí hàng hóa, phương tiện vận tải quá cảnh: không thực hiện biện pháp cưỡng chế.
- Số tiền thuế nợ đang được bù trừ qua hoàn thuế mà cơ quan thuế đang làm thủ tục bù trừ.
Đường nộp dần có bảo lãnh là lối ra thực tế nhất cho doanh nghiệp gặp khó về dòng tiền, nhưng phải xin trước khi bị cưỡng chế và phải có ngân hàng đứng ra bảo lãnh.
Chấm dứt hiệu lực quyết định cưỡng chế
- Số tiền thuế nợ bị cưỡng chế đã được nộp đủ vào ngân sách nhà nước.
- Cơ quan quản lý thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản miễn, giảm, không thu, nộp dần, gia hạn, không tính tiền chậm nộp.
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản đề nghị chấm dứt hiệu lực của quyết định cưỡng chế.
- Người nộp thuế đã chấp hành quyết định kiểm tra thuế, với trường hợp bị cưỡng chế do không chấp hành quyết định kiểm tra.
Cách gửi quyết định cưỡng chế
Quyết định cưỡng chế được gửi cho người nộp thuế bị cưỡng chế và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Nơi có đủ hạ tầng điện tử thì quyết định được gửi bằng phương thức điện tử đến người nộp thuế và các bên liên quan để tổ chức thi hành.
Cơ quan quản lý thuế khi nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với người nộp thuế thuộc diện bị cưỡng chế không phải nộp lệ phí phá sản và tạm ứng chi phí phá sản.
Việc nên làm trước khi tới mốc 90 ngày
- Đặt cảnh báo cho từng khoản nợ thuế theo ngày hết hạn nộp, đếm ngược tới mốc 90 ngày.
- Dòng tiền căng thì làm hồ sơ xin nộp dần sớm, kèm bảo lãnh ngân hàng, đừng chờ tới lúc có quyết định cưỡng chế.
- Thực hiện đúng thời hạn ghi trên quyết định xử phạt vi phạm hành chính, vì không chấp hành cũng là một căn cứ cưỡng chế riêng.
- Đổi trụ sở thì cập nhật đăng ký thuế ngay, tránh rơi vào nhóm không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
- Chấp hành quyết định kiểm tra thuế, vì tái phạm sau khi đã bị xử phạt là căn cứ cưỡng chế.
- Đang chờ hoàn thuế thì theo dõi thủ tục bù trừ, đây là trường hợp cơ quan thuế không cưỡng chế.
Biết chính xác từng khoản nợ đang ở ngày thứ bao nhiêu là điều kiện để xử lý trước mốc 90 ngày. Phần mềm kế toán VFRS theo dõi nghĩa vụ thuế theo từng kỳ và từng sắc thuế, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.
Xem thêm: Khoanh nợ và xóa nợ tiền thuế: điều kiện và hệ quả
Nợ thuế bao lâu thì bị cưỡng chế?
Quá 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp theo quy định, theo khoản 1 Điều 48 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15. Ngoài ra còn bốn căn cứ khác như hết thời hạn gia hạn, không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, phát tán tài sản, và không chấp hành quyết định xử phạt hoặc quyết định kiểm tra thuế.
Cưỡng chế thuế gồm những biện pháp nào?
Tám biện pháp: trích tiền từ tài khoản và phong tỏa tài khoản; khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập; dừng làm thủ tục hải quan; ngừng sử dụng hóa đơn; thu tiền, tài sản do bên thứ ba nắm giữ; kê biên và bán đấu giá tài sản; nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản; thu hồi giấy chứng nhận đăng ký và giấy phép.
Nợ thuế mà chưa trả hết có được nộp dần không?
Được, trong thời hạn không quá 12 tháng kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản chấp nhận, với điều kiện có bảo lãnh của tổ chức tín dụng. Trong thời gian thư bảo lãnh còn hiệu lực thì chưa bị cưỡng chế.
Nộp đủ tiền rồi thì quyết định cưỡng chế có hết hiệu lực không?
Có. Biện pháp cưỡng chế chấm dứt hiệu lực kể từ khi số tiền thuế nợ bị cưỡng chế đã được nộp đủ vào ngân sách nhà nước.
Đang chờ hoàn thuế mà còn nợ thì có bị cưỡng chế không?
Cơ quan thuế không thực hiện biện pháp cưỡng chế đối với số tiền thuế nợ được bù trừ qua hoàn thuế mà cơ quan thuế đang làm thủ tục bù trừ cho người nộp thuế.
Quyết định cưỡng chế gửi cho những ai?
Gửi cho người nộp thuế bị cưỡng chế và các tổ chức, cá nhân có liên quan, bằng phương thức điện tử nếu có đủ cơ sở hạ tầng điện tử phục vụ truyền nhận.
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Điều 48 và Điều 49, hiệu lực từ ngày 01/7/2026
- Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế, hiệu lực từ ngày 01/7/2026
[…] Xem thêm: Cưỡng chế nợ thuế: khi nào bị áp và tám biện pháp […]