Bài viết theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Việc điều chỉnh giá giao dịch liên kết chỉ đi một chiều: không làm giảm thu nhập chịu thuế, không làm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp. Nằm ngoài khoảng thì phải kéo về, nhưng kéo về phía nào là đã định sẵn.
- Nằm trong khoảng giá trị giao dịch độc lập: không phải điều chỉnh.
- Nằm ngoài: điều chỉnh về giá trị tương đồng cao nhất trong khoảng.
- Mọi điều chỉnh không được làm giảm thu nhập chịu thuế và nghĩa vụ thuế.
- Chỉ loại trừ được hầu hết khác biệt trọng yếu: phải chọn tối thiểu 05 đối tượng.
- Và áp dụng khoảng giá trị giao dịch độc lập chuẩn theo Phụ lục V.
- Giao dịch đặc thù không tìm được đối tượng so sánh: được mở rộng phạm vi.
- Mở rộng theo ngành, thị trường địa lý, thời gian.
- Trong nước trước: phân ngành kinh tế thống kê tương đồng cao nhất, cùng địa phương.
- Mở rộng thời gian: không quá một năm tài chính khi dùng phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận.
Khi nào phải điều chỉnh
| Tình huống dữ liệu | Vị trí của doanh nghiệp | Xử lý |
|---|---|---|
| Loại trừ được tất cả khác biệt trọng yếu | Thuộc khoảng giá trị giao dịch độc lập | Không phải điều chỉnh |
| Loại trừ được tất cả khác biệt trọng yếu | Không thuộc khoảng | Xác định giá trị thuộc khoảng phản ánh mức độ tương đồng cao nhất để điều chỉnh |
| Chỉ loại trừ được hầu hết khác biệt trọng yếu | Thuộc khoảng giá trị giao dịch độc lập chuẩn | Không phải điều chỉnh |
| Chỉ loại trừ được hầu hết khác biệt trọng yếu | Không thuộc khoảng chuẩn | Xác định giá trị thuộc khoảng chuẩn tương đồng cao nhất để điều chỉnh và xác định lại thu nhập chịu thuế, số thuế phải nộp |
Cả hai trường hợp phải điều chỉnh đều kèm điều kiện: việc điều chỉnh không làm giảm thu nhập chịu thuế, không làm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp ngân sách nhà nước.
Nghĩa là khi kết quả tính ra có lợi cho doanh nghiệp thì phần lợi đó không được ghi nhận.
Vì vậy việc chọn đúng đối tượng so sánh ngay từ đầu quan trọng hơn việc điều chỉnh về sau.
Mốc 05 đối tượng so sánh
- Áp dụng khi chỉ có thông tin dữ liệu làm cơ sở để loại trừ hầu hết các khác biệt trọng yếu.
- Phải lựa chọn tối thiểu 05 đối tượng so sánh độc lập.
- Và áp dụng khoảng giá trị giao dịch độc lập chuẩn theo hướng dẫn tại Phụ lục V của Nghị định.
Mở rộng phạm vi phân tích, so sánh
Áp dụng với giao dịch liên kết mang tính đặc thù mà không tìm kiếm được đối tượng so sánh độc lập. Khi đó được mở rộng phạm vi về ngành, thị trường địa lý và thời gian so sánh.
- Bước một: chọn đối tượng so sánh độc lập theo phân ngành kinh tế thống kê có tính tương đồng cao nhất với phân ngành hoạt động của doanh nghiệp, trong cùng thị trường địa bàn, cùng địa phương, trong nước.
- Bước hai: mở rộng địa bàn so sánh sang các nước trong khu vực có điều kiện ngành và trình độ phát triển kinh tế tương đồng.
Mở rộng thì phải làm thêm gì
- Phân tích tính tương đồng và các khác biệt trọng yếu định tính và định lượng.
- Hoặc sử dụng số liệu, dữ liệu của các đối tượng so sánh độc lập trong niên độ trước và điều chỉnh các khác biệt trọng yếu do yếu tố thời gian nếu có.
Thời gian mở rộng thu thập số liệu, dữ liệu của đối tượng so sánh độc lập không quá một năm tài chính so với năm tài chính của doanh nghiệp.
Giới hạn này áp dụng khi sử dụng phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận.
Lấy dữ liệu cũ hơn một năm là vượt ngoài phạm vi cho phép.
Việc cần làm
- Xác định trước dữ liệu của mình cho phép loại trừ tất cả hay chỉ hầu hết khác biệt trọng yếu.
- Chỉ loại trừ được hầu hết: gom đủ tối thiểu 05 đối tượng so sánh độc lập.
- Áp dụng khoảng giá trị giao dịch độc lập chuẩn theo đúng hướng dẫn của phụ lục.
- So kết quả của mình với khoảng, ghi rõ nằm trong hay ngoài và ở vị trí nào.
- Phải điều chỉnh: chọn giá trị tương đồng cao nhất và ghi lý do chọn.
- Kiểm tra kết quả điều chỉnh có làm giảm thu nhập chịu thuế hay không trước khi ghi sổ.
- Giao dịch đặc thù: tìm trong nước theo phân ngành kinh tế thống kê trước, rồi mới ra khu vực.
- Mở rộng địa bàn: chuẩn bị phần phân tích tương đồng và điều chỉnh khác biệt.
- Dùng dữ liệu niên độ trước: kiểm tra không lùi quá một năm tài chính.
Khi nào doanh nghiệp không phải điều chỉnh giá giao dịch liên kết?
Khi mức giá, tỷ suất lợi nhuận hoặc tỷ lệ phân bổ lợi nhuận thuộc khoảng giá trị giao dịch độc lập, hoặc thuộc khoảng giá trị giao dịch độc lập chuẩn của các đối tượng so sánh độc lập tương đồng.
Nằm ngoài khoảng thì điều chỉnh về đâu?
Về giá trị thuộc khoảng giao dịch độc lập, hoặc khoảng chuẩn, phản ánh mức độ tương đồng cao nhất với giao dịch liên kết.
Điều chỉnh có được làm giảm số thuế phải nộp không?
Không. Việc điều chỉnh không làm giảm thu nhập chịu thuế và không làm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp ngân sách nhà nước.
Khi nào phải chọn tối thiểu 05 đối tượng so sánh?
Khi chỉ có thông tin dữ liệu làm cơ sở để loại trừ hầu hết các khác biệt trọng yếu của đối tượng so sánh độc lập. Khi đó phải chọn tối thiểu 05 đối tượng và áp dụng khoảng giá trị giao dịch độc lập chuẩn theo Phụ lục V.
Không tìm được đối tượng so sánh thì làm sao?
Với giao dịch liên kết mang tính đặc thù, được mở rộng phạm vi phân tích, so sánh về ngành, thị trường địa lý và thời gian so sánh.
Mở rộng phạm vi theo thứ tự nào?
Trước hết chọn đối tượng theo phân ngành kinh tế thống kê tương đồng cao nhất trong cùng thị trường địa bàn, cùng địa phương, trong nước; sau đó mở rộng sang các nước trong khu vực có điều kiện ngành và trình độ phát triển kinh tế tương đồng.
Được lấy dữ liệu của năm nào?
Có thể dùng số liệu của đối tượng so sánh độc lập trong niên độ trước kèm điều chỉnh khác biệt do yếu tố thời gian. Thời gian mở rộng thu thập dữ liệu không quá một năm tài chính so với năm tài chính của người nộp thuế khi dùng phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận.
Mở rộng địa bàn so sánh cần làm thêm gì?
Phải phân tích tính tương đồng và các khác biệt trọng yếu định tính và định lượng, hoặc dùng dữ liệu niên độ trước kèm điều chỉnh khác biệt do yếu tố thời gian.
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết của những doanh nghiệp có quan hệ liên kết, Điều 8 và Điều 9
