Hệ thống trí tuệ nhân tạo có rủi ro cao

02/09/2026

Quyết định 33/2026/QĐ-TTg ban hành danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo có rủi ro cao, hiệu lực từ 15/08/2026. Doanh nghiệp đang cung cấp hoặc triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo cần đối chiếu danh mục này, vì hệ thống thuộc danh mục phải hoàn thành nghĩa vụ tuân thủ theo lộ trình có mốc cụ thể.

Nắm nhanh

Danh mục trải trên sáu lĩnh vực: giáo dục, dân tộc và tôn giáo, y tế, ngân hàng, tố tụng, giao thông vận tải.
Mỗi mục trong danh mục đều kèm điều kiện áp dụng, nên không phải mọi hệ thống trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực đó đều là rủi ro cao.
Hệ thống đã hoạt động trước 15/08/2026 phải hoàn thành nghĩa vụ tuân thủ trước 01/09/2027 với y tế, giáo dục, tài chính và trước 01/03/2027 với các lĩnh vực còn lại.
Hệ thống đưa vào hoạt động trong 06 tháng kể từ 15/08/2026 phải hoàn thành nghĩa vụ trước 01/03/2027.
Trong thời hạn chuyển tiếp, hệ thống vẫn được hoạt động, trừ khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu tạm dừng hoặc chấm dứt.

Tiêu chí xác định rủi ro cao

Hệ thống có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, an ninh quốc gia theo Điều 9 Luật Trí tuệ nhân tạo và khoản 1 Điều 8 Nghị định 142/2026/NĐ-CP.
Hệ thống không thuộc các trường hợp được loại trừ theo khoản 2 Điều 8 Nghị định 142/2026/NĐ-CP.

Quyết định cũng nhắc lại các nguyên tắc chung: hệ thống trí tuệ nhân tạo phải đáp ứng nguyên tắc hoạt động cơ bản theo pháp luật về trí tuệ nhân tạo; việc sử dụng hệ thống không làm thay đổi, chuyển giao hay loại trừ thẩm quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền; phải bảo đảm sự giám sát, kiểm soát và khả năng can thiệp của con người trong quá trình vận hành.

Sáu lĩnh vực trong danh mục

Lĩnh vực	Nhóm hệ thống được nêu
Giáo dục	Cung cấp nội dung tự học từ nguồn dữ liệu không kiểm soát; tự động kiểm tra, đánh giá, xếp hạng người học; giám sát, phân tích hành vi người học
Dân tộc và tôn giáo	Tự động chấm điểm, phân loại, xếp hạng hồ sơ để xác định đối tượng, địa bàn thụ hưởng chính sách dân tộc
Y tế	Hỗ trợ phẫu thuật và rô bốt phẫu thuật, gồm cả rô bốt trực tiếp thực thi tác động điều trị theo y lệnh
Ngân hàng	Tự động thực hiện giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng; tự động quyết định cấp tín dụng
Tố tụng	Nhận dạng sinh trắc học diện rộng phục vụ giải quyết vụ án
Giao thông vận tải	Điều khiển tự hành cấp độ cao trên phương tiện; điều khiển tín hiệu và điều độ giao thông đường bộ, đường sắt; điều hành, kiểm soát vận hành công trình giao thông và hạ tầng kỹ thuật trọng yếu

Đọc kỹ phần điều kiện

Mỗi dòng trong danh mục đều mở đầu bằng cụm chỉ áp dụng khi hệ thống đáp ứng các điều kiện cụ thể. Ví dụ với hệ thống tự động quyết định cấp tín dụng, ba điều kiện đi kèm là hệ thống đưa ra quyết định cuối cùng, quyết định được dùng trực tiếp để cấp tín dụng hoặc giải ngân mà không có phê duyệt độc lập của cán bộ tín dụng, và khoản vay có mức giá trị theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Thiếu một điều kiện thì hệ thống nằm ngoài danh mục.

Lộ trình tuân thủ

Trường hợp	Hạn hoàn thành nghĩa vụ tuân thủ
Hệ thống đã đưa vào hoạt động trước 15/08/2026, thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính	Trước 01/09/2027
Hệ thống đã đưa vào hoạt động trước 15/08/2026, thuộc các lĩnh vực còn lại trong danh mục	Trước 01/03/2027
Hệ thống đưa vào hoạt động trong 06 tháng kể từ 15/08/2026	Trước 01/03/2027

Trong thời hạn chuyển tiếp, các hệ thống nêu trên được phép tiếp tục hoạt động. Ngoại lệ là trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định hệ thống có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng và yêu cầu tạm dừng hoặc chấm dứt hoạt động theo khoản 2 Điều 35 Luật Trí tuệ nhân tạo.

Nghĩa vụ tuân thủ đặt lên cả nhà cung cấp và bên triển khai hệ thống. Doanh nghiệp mua hệ thống trí tuệ nhân tạo từ đối tác cần làm rõ trong hợp đồng ai chịu phần công việc nào để kịp mốc thời gian.

Xem thêm: Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo

Hỏi đáp

Phần mềm chấm điểm tín dụng có bị coi là rủi ro cao không?

Chỉ khi đáp ứng đủ ba điều kiện: hệ thống đưa ra quyết định cuối cùng về phê duyệt hoặc từ chối cấp tín dụng, quyết định được dùng trực tiếp để cấp tín dụng hoặc giải ngân mà không có phê duyệt độc lập của cán bộ tín dụng, và khoản vay có mức giá trị theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Hệ thống đang chạy từ trước có phải dừng lại không?

Không phải dừng. Hệ thống thuộc danh mục đã hoạt động trước 15/08/2026 được tiếp tục hoạt động trong thời hạn chuyển tiếp, trừ khi cơ quan có thẩm quyền xác định có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng và yêu cầu tạm dừng hoặc chấm dứt.

Hạn hoàn thành nghĩa vụ tuân thủ là khi nào?

Trước 01/09/2027 với hệ thống thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính đã hoạt động trước 15/08/2026. Trước 01/03/2027 với các lĩnh vực còn lại, và cũng là mốc cho hệ thống đưa vào hoạt động trong 06 tháng kể từ ngày quyết định có hiệu lực.

Ai chịu trách nhiệm hoàn thành nghĩa vụ tuân thủ?

Nhà cung cấp và bên triển khai hệ thống. Doanh nghiệp sử dụng hệ thống mua từ bên ngoài nên phân định rõ trách nhiệm này trong hợp đồng.

Hệ thống chấm bài tự động ở trường học có thuộc danh mục không?

Thuộc nhóm được nêu ở lĩnh vực giáo dục khi kết quả do hệ thống tạo ra được dùng làm căn cứ chính thức để đánh giá kết quả học tập, đánh giá năng lực hoặc xếp hạng người học, và việc đánh giá thực hiện trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Quyết định 33/2026/QĐ-TTg ban hành Danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo có rủi ro cao, hiệu lực từ 15/08/2026
Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15: Điều 9, Điều 13, Điều 35
Nghị định 142/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo: Điều 8

Chia sẻ bài viếtFacebook Zalo X