Bài viết theo Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Điều 4 khoản 23, Điều 67 và Điều 167
Giám đốc cho công ty vay tiền, hoặc công ty mua nhà của vợ giám đốc. Những giao dịch này không bị cấm, nhưng phải qua đúng cấp duyệt. Ký sai cấp thì hợp đồng có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu và người ký phải hoàn trả khoản lợi đã thu.
- Người có liên quan gồm bảy nhóm, trong đó có danh sách thân nhân rất rộng.
- Công ty trách nhiệm hữu hạn: Hội đồng thành viên chấp thuận, quyết định trong 15 ngày.
- Công ty cổ phần: Hội đồng quản trị duyệt giao dịch dưới 35% tổng giá trị tài sản.
- Từ 35% trở lên thuộc thẩm quyền Đại hội đồng cổ đông.
- Vay, cho vay, bán tài sản trên 10% tổng tài sản với cổ đông từ 51% quyền biểu quyết cũng phải qua Đại hội đồng cổ đông.
- Người có lợi ích liên quan không được biểu quyết.
- Ký sai quy định thì hợp đồng bị vô hiệu theo quyết định của Tòa án.
- Người ký và người có liên quan phải bồi thường và hoàn trả khoản lợi đã thu.
Ai là người có liên quan
Khoản 23 Điều 4 Luật Doanh nghiệp định nghĩa người có liên quan là cá nhân, tổ chức có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với doanh nghiệp trong bảy trường hợp.
- Công ty mẹ, người quản lý và người đại diện theo pháp luật của công ty mẹ, và người có thẩm quyền bổ nhiệm người quản lý của công ty mẹ.
- Công ty con, người quản lý và người đại diện theo pháp luật của công ty con.
- Cá nhân, tổ chức hoặc nhóm cá nhân, tổ chức có khả năng chi phối hoạt động của doanh nghiệp thông qua sở hữu, thâu tóm cổ phần, phần vốn góp hoặc thông qua việc ra quyết định của công ty.
- Người quản lý doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, Kiểm soát viên.
- Thân nhân của người quản lý công ty, người đại diện theo pháp luật, Kiểm soát viên, thành viên và cổ đông sở hữu phần vốn góp hay cổ phần chi phối.
- Cá nhân là người đại diện theo ủy quyền của công ty, tổ chức thuộc ba nhóm đầu.
- Doanh nghiệp trong đó các cá nhân, công ty, tổ chức nêu trên có sở hữu đến mức chi phối việc ra quyết định.
Nhóm thân nhân gồm: vợ, chồng, bố đẻ, mẹ đẻ, bố nuôi, mẹ nuôi, bố chồng, mẹ chồng, bố vợ, mẹ vợ, con đẻ, con nuôi, con rể, con dâu, anh ruột, chị ruột, em ruột, anh rể, em rể, chị dâu, em dâu.
Danh sách này áp cho người quản lý công ty, người đại diện theo pháp luật, Kiểm soát viên, thành viên và cổ đông sở hữu phần vốn góp hay cổ phần chi phối.
Mua bán với công ty của em rể giám đốc là giao dịch với người có liên quan, dù hai bên không cùng họ.
Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên
Hợp đồng, giao dịch giữa công ty với bốn nhóm đối tượng sau phải được Hội đồng thành viên chấp thuận.
- Thành viên, người đại diện theo ủy quyền của thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật của công ty.
- Người có liên quan của những người trên.
- Người quản lý công ty mẹ, người có thẩm quyền bổ nhiệm người quản lý công ty mẹ.
- Người có liên quan của những người ở nhóm ba.
| Bước | Yêu cầu |
|---|---|
| Thông báo | Người nhân danh công ty ký kết phải thông báo cho các thành viên Hội đồng thành viên, Kiểm soát viên về các đối tượng có liên quan và lợi ích có liên quan, kèm dự thảo hợp đồng hoặc nội dung chủ yếu của giao dịch |
| Quyết định | Hội đồng thành viên quyết định chấp thuận hoặc không chấp thuận trong 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo, trừ trường hợp Điều lệ công ty quy định khác |
| Biểu quyết | Thành viên Hội đồng thành viên có liên quan đến các bên trong hợp đồng, giao dịch không được tính vào việc biểu quyết |
Công ty cổ phần
Ba nhóm người có liên quan mà giao dịch với họ phải được chấp thuận:
- Cổ đông, người đại diện theo ủy quyền của cổ đông là tổ chức sở hữu trên 10% tổng số cổ phần phổ thông của công ty, và người có liên quan của họ.
- Thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người có liên quan của họ.
- Doanh nghiệp mà thành viên Hội đồng quản trị, Kiểm soát viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý khác của công ty phải kê khai theo quy định.
Ai duyệt
| Cấp duyệt | Phạm vi |
|---|---|
| Hội đồng quản trị | Giao dịch có giá trị nhỏ hơn 35% tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp ghi trong báo cáo tài chính gần nhất, hoặc một tỷ lệ hay giá trị khác nhỏ hơn theo Điều lệ công ty |
| Đại hội đồng cổ đông | Các hợp đồng, giao dịch khác ngoài phạm vi trên |
| Đại hội đồng cổ đông | Hợp đồng vay, cho vay, bán tài sản có giá trị lớn hơn 10% tổng giá trị tài sản ghi trong báo cáo tài chính gần nhất, giữa công ty và cổ đông sở hữu từ 51% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên hoặc người có liên quan của cổ đông đó |
Ngưỡng chung là 35%: dưới mức đó Hội đồng quản trị duyệt, từ mức đó trở lên Đại hội đồng cổ đông duyệt.
Nhưng với vay, cho vay, bán tài sản mà đối tác là cổ đông chi phối từ 51% quyền biểu quyết hoặc người có liên quan của họ, ngưỡng hạ xuống còn 10%.
Điều lệ công ty chỉ được đặt tỷ lệ hoặc giá trị nhỏ hơn 35%, tức chặt hơn mức luật định.
Với giao dịch thuộc thẩm quyền Hội đồng quản trị, quyết định trong 15 ngày kể từ ngày nhận thông báo, trừ trường hợp Điều lệ quy định thời hạn khác. Thành viên Hội đồng quản trị có lợi ích liên quan không có quyền biểu quyết.
Với giao dịch thuộc thẩm quyền Đại hội đồng cổ đông, người đại diện công ty ký hợp đồng phải thông báo cho Hội đồng quản trị và Kiểm soát viên, gửi kèm dự thảo hợp đồng hoặc nội dung chủ yếu. Hội đồng quản trị trình tại cuộc họp hoặc lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản; cổ đông có lợi ích liên quan không có quyền biểu quyết.
Hậu quả khi ký sai
Hợp đồng, giao dịch bị vô hiệu theo quyết định của Tòa án và xử lý theo quy định của pháp luật, khi được ký kết không đúng quy định về đối tượng và về thủ tục thông báo, chấp thuận.
Người ký kết hợp đồng, giao dịch, thành viên có liên quan và người có liên quan của thành viên đó tham gia hợp đồng phải bồi thường thiệt hại phát sinh.
Đồng thời phải hoàn trả cho công ty các khoản lợi thu được từ việc thực hiện hợp đồng, giao dịch đó.
Việc cần làm
- Lập danh sách người có liên quan của doanh nghiệp và cập nhật khi có thay đổi nhân sự quản lý.
- Thu bản kê khai thân nhân của người quản lý, người đại diện theo pháp luật, Kiểm soát viên và cổ đông chi phối.
- Đưa vào quy trình ký hợp đồng một bước đối chiếu đối tác với danh sách người có liên quan.
- Tính giá trị giao dịch theo tổng giá trị tài sản trên báo cáo tài chính gần nhất để xác định cấp duyệt.
- Với giao dịch vay, cho vay, bán tài sản, kiểm tra riêng ngưỡng 10% và tỷ lệ sở hữu 51%.
- Lưu thông báo về lợi ích có liên quan gửi Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị và Kiểm soát viên.
- Ghi vào biên bản họp việc người có lợi ích liên quan không tham gia biểu quyết.
- Rà lại Điều lệ xem đã đặt ngưỡng chặt hơn hay giữ mức luật định.
Công ty mua hàng của công ty do em rể giám đốc làm chủ có phải xin duyệt không?
Có. Em rể nằm trong danh sách thân nhân của người quản lý công ty tại khoản 23 Điều 4, và doanh nghiệp mà người đó sở hữu đến mức chi phối việc ra quyết định cũng là người có liên quan.
Ai duyệt giao dịch với người có liên quan ở công ty trách nhiệm hữu hạn?
Hội đồng thành viên. Hội đồng thành viên quyết định chấp thuận hoặc không chấp thuận trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo, trừ trường hợp Điều lệ công ty quy định khác.
Công ty cổ phần thì Hội đồng quản trị duyệt đến mức nào?
Giao dịch có giá trị nhỏ hơn 35% tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp ghi trong báo cáo tài chính gần nhất, hoặc một tỷ lệ hoặc giá trị khác nhỏ hơn theo quy định tại Điều lệ công ty.
Cổ đông lớn cho công ty vay tiền thì ai duyệt?
Đại hội đồng cổ đông, nếu là hợp đồng vay, cho vay, bán tài sản có giá trị lớn hơn 10% tổng giá trị tài sản ghi trong báo cáo tài chính gần nhất, giữa công ty và cổ đông sở hữu từ 51% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên hoặc người có liên quan của cổ đông đó.
Người có lợi ích liên quan có được biểu quyết không?
Không. Thành viên Hội đồng thành viên có liên quan đến các bên trong hợp đồng không được tính vào việc biểu quyết; thành viên Hội đồng quản trị có lợi ích liên quan không có quyền biểu quyết; cổ đông có lợi ích liên quan cũng không có quyền biểu quyết.
Ký hợp đồng mà không xin chấp thuận thì sao?
Hợp đồng, giao dịch bị vô hiệu theo quyết định của Tòa án và xử lý theo quy định của pháp luật. Người ký kết, thành viên có liên quan và người có liên quan của thành viên đó phải bồi thường thiệt hại phát sinh và hoàn trả cho công ty các khoản lợi thu được.
Điều lệ có được nâng ngưỡng 35% lên cao hơn không?
Không. Luật chỉ cho phép Điều lệ quy định một tỷ lệ hoặc giá trị khác nhỏ hơn 35%, tức chặt hơn mức luật định.
Cổ đông sở hữu bao nhiêu thì giao dịch với họ phải xin duyệt?
Cổ đông, người đại diện theo ủy quyền của cổ đông là tổ chức sở hữu trên 10% tổng số cổ phần phổ thông của công ty và người có liên quan của họ thuộc nhóm phải xin chấp thuận.
Người ký hợp đồng phải thông báo những gì?
Thông báo cho các thành viên Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị và Kiểm soát viên về các đối tượng có liên quan và lợi ích có liên quan đối với hợp đồng, giao dịch đó, kèm theo dự thảo hợp đồng hoặc nội dung chủ yếu của giao dịch dự định tiến hành.
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, khoản 23 Điều 4, Điều 67 và Điều 167
