Bài viết theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 số 48/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025
Thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt gây mất kép: vừa mất quyền khấu trừ, vừa mất luôn phần chi phí khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây là điểm nặng nhất trong Điều 14.
Vì sao gọi là mất kép
- Thuế đầu vào khỏi được khấu trừ thì thông thường vẫn được tính vào chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp, hoặc tính vào nguyên giá tài sản cố định.
- Riêng thuế của hàng hóa, dịch vụ mua vào khỏi có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì khỏi được tính vào chi phí.
- Nghĩa là khoản thuế đó biến mất khỏi cả hai cửa, doanh nghiệp gánh trọn.
- Đây là lý do quy trình thanh toán cần bám sát quy trình kế toán.
Ba lớp điều kiện khấu trừ
| Lớp | Yêu cầu |
|---|---|
| Chứng từ gốc | Có hóa đơn giá trị gia tăng mua hàng, hoặc chứng từ nộp thuế ở khâu nhập khẩu, hoặc chứng từ nộp thuế thay cho phía nước ngoài |
| Thanh toán | Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ một số trường hợp đặc thù theo quy định của Chính phủ |
| Riêng hàng xuất khẩu | Thêm hợp đồng ký với bên nước ngoài; hóa đơn bán hàng; chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt; tờ khai hải quan; phiếu đóng gói, vận đơn, chứng từ bảo hiểm hàng hóa nếu có |
Bốn trường hợp khấu trừ toàn bộ
- Hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh hàng chịu thuế.
- Thuế đầu vào khỏi được bồi thường của hàng chịu thuế bị tổn thất.
- Hàng hao hụt tự nhiên do tính chất lý hóa trong quá trình vận chuyển.
- Hàng bán cho tổ chức, cá nhân sử dụng vốn viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại, và hàng dùng cho tìm kiếm thăm dò, phát triển mỏ dầu khí.
Dùng chung cho hai loại hoạt động
Hàng dùng đồng thời cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế thì chỉ khấu trừ phần dùng cho hoạt động chịu thuế. Cơ sở kinh doanh phải hạch toán riêng. Khỏi hạch toán riêng được thì tính theo tỷ lệ doanh thu hàng chịu thuế trên tổng doanh thu bán ra.
Sai sót làm tăng số thuế phải nộp hoặc giảm số thuế được hoàn: khai bổ sung vào chính tháng, quý phát sinh, nộp đủ phần tăng thêm hoặc bị thu hồi, kèm tiền chậm nộp.
Sai sót làm giảm số thuế phải nộp, hoặc chỉ làm tăng giảm số còn được khấu trừ chuyển sang kỳ sau: khai vào tháng, quý phát hiện sai sót.
Cả hai hướng chỉ làm được trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra thuế.
Xác định nhầm hướng là khai sai kỳ, dẫn tới phải làm lại.
Khi nào mất quyền khấu trừ
Cơ sở kinh doanh khỏi đáp ứng quy định về khấu trừ, hoặc dùng hóa đơn, chứng từ được lập từ các hành vi bị nghiêm cấm trong Luật, thì khỏi được khấu trừ thuế giá trị gia tăng.
Việc cần làm
- Gắn chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt vào từng hóa đơn đầu vào ngay khi thanh toán.
- Rà lại các khoản đã trả tiền mặt, vì đó là nhóm mất kép.
- Mở sổ hạch toán riêng thuế đầu vào được khấu trừ và không được khấu trừ.
- Doanh nghiệp có cả hoạt động chịu thuế và không chịu thuế thì theo dõi tỷ lệ doanh thu để phân bổ.
- Bộ hồ sơ hàng xuất khẩu chuẩn bị đủ năm loại giấy, đừng thiếu tờ khai hải quan.
- Phát hiện sai sót thì xác định đúng hướng khai bổ sung trước khi làm.
- Khai bổ sung trước khi có quyết định kiểm tra, thanh tra.
- Kiểm tra nguồn gốc hóa đơn đầu vào, vì hóa đơn từ hành vi bị cấm là mất khấu trừ.
Trả tiền mặt có được khấu trừ thuế đầu vào không?
Điều kiện khấu trừ đòi có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ một số trường hợp đặc thù theo quy định của Chính phủ.
Thuế không được khấu trừ có được tính vào chi phí không?
Được tính vào chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc vào nguyên giá tài sản cố định, trừ số thuế của hàng hóa, dịch vụ mua vào không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Hàng bị tổn thất có được khấu trừ không?
Thuế đầu vào không được bồi thường của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế bị tổn thất được khấu trừ toàn bộ.
Hàng hao hụt tự nhiên thì sao?
Hàng hóa bị hao hụt tự nhiên do tính chất lý hóa trong quá trình vận chuyển được khấu trừ toàn bộ.
Dùng chung cho hàng chịu thuế và không chịu thuế thì tính thế nào?
Chỉ khấu trừ phần dùng cho hoạt động chịu thuế, phải hạch toán riêng. Không hạch toán riêng được thì tính theo tỷ lệ doanh thu hàng chịu thuế trên tổng doanh thu bán ra.
Hàng xuất khẩu cần thêm giấy tờ gì?
Hợp đồng ký với bên nước ngoài, hóa đơn bán hàng, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, tờ khai hải quan, cùng phiếu đóng gói, vận đơn và chứng từ bảo hiểm hàng hóa nếu có.
Khai sót thuế đầu vào thì khai vào kỳ nào?
Nếu làm tăng số thuế phải nộp hoặc giảm số được hoàn thì khai bổ sung vào tháng, quý phát sinh sai sót. Nếu làm giảm số thuế phải nộp hoặc chỉ ảnh hưởng số còn được khấu trừ chuyển kỳ sau thì khai vào tháng, quý phát hiện sai sót.
Khai bổ sung tới lúc nào thì hết được?
Trước khi cơ quan thuế, cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định kiểm tra thuế, thanh tra thuế.
Thuế đầu vào chưa khấu trừ hết thì xử lý ra sao?
Được khấu trừ vào tháng, quý tiếp theo.
- Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 số 48/2024/QH15, Điều 14
