Bài viết theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2026
Khoản chi trả cho bên liên kết chịu hai lớp soi. Lớp thứ nhất hỏi bên nhận tiền có làm gì thật hay không. Lớp thứ hai hỏi dịch vụ có tạo giá trị cho chính doanh nghiệp trả tiền hay không.
Lớp thứ nhất: bên nhận tiền là ai
| Bên liên kết nhận tiền | Khoản chi |
|---|---|
| Khỏi thực hiện bất kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh nào liên quan đến ngành nghề của doanh nghiệp, khỏi có quyền lợi và trách nhiệm đối với tài sản, hàng hóa, dịch vụ cung cấp | Khỏi được trừ |
| Có hoạt động sản xuất kinh doanh, nhưng quy mô tài sản, số lượng nhân viên và chức năng khỏi tương xứng với giá trị giao dịch nhận được | Khỏi được trừ |
| Là đối tượng cư trú của nước hoặc vùng lãnh thổ khỏi thu thuế thu nhập doanh nghiệp, và khoản chi khỏi góp phần tạo ra doanh thu, giá trị gia tăng | Khỏi được trừ |
Điểm chung của ba trường hợp là chi phí khỏi phù hợp bản chất giao dịch độc lập, hoặc khỏi góp phần tạo ra doanh thu, thu nhập cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Lớp thứ hai: điều kiện để chi phí dịch vụ được trừ
- Dịch vụ có giá trị thương mại, tài chính, kinh tế và phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
- Dịch vụ được xác định đã cung cấp trong điều kiện hoàn cảnh tương tự mà các bên độc lập chi trả cho dịch vụ đó.
- Phí dịch vụ thanh toán trên cơ sở nguyên tắc giao dịch độc lập, theo phương pháp tính giá giao dịch liên kết.
- Phương pháp tính hoặc cách phân bổ mức phí phải áp dụng thống nhất trong toàn tập đoàn đối với loại hình dịch vụ tương tự.
- Doanh nghiệp phải cung cấp hợp đồng, chứng từ, hóa đơn và thông tin về phương pháp tính, yếu tố phân bổ, chính sách giá của tập đoàn.
Năm loại chi phí dịch vụ bị loại
- Dịch vụ cung cấp chỉ nhằm phục vụ lợi ích hoặc tạo giá trị cho các bên liên kết khác.
- Dịch vụ phục vụ lợi ích cổ đông của bên liên kết.
- Dịch vụ tính phí trùng lặp do nhiều bên liên kết cùng cung cấp cho một loại dịch vụ, khỏi xác định được giá trị gia tăng cho doanh nghiệp.
- Dịch vụ về bản chất là lợi ích nhận được do là thành viên của một tập đoàn.
- Phần chi phí mà bên liên kết cộng thêm đối với dịch vụ do bên thứ ba cung cấp thông qua trung gian là bên liên kết, khi trung gian đó khỏi đóng góp thêm giá trị.
Trung tâm chuyên môn hóa của tập đoàn
Trường hợp khoản chi liên quan đến các trung tâm thực hiện chức năng chuyên môn hóa và hợp lực tạo giá trị tăng thêm của tập đoàn, doanh nghiệp phải xác định tổng giá trị tạo ra từ các chức năng này. Sau đó xác định mức phân bổ lợi nhuận phù hợp với giá trị đóng góp của các bên liên kết, tính sau khi đã trừ mức phí dịch vụ tương ứng cho bên liên kết thực hiện chức năng điều phối và cung cấp dịch vụ, theo giao dịch độc lập có tính chất tương đồng.
Hợp đồng dịch vụ mô tả rõ nội dung công việc và sản phẩm giao, tránh mô tả chung chung theo kiểu phí quản lý.
Bằng chứng dịch vụ đã thực sự cung cấp: báo cáo, biên bản, thư từ trao đổi, kết quả bàn giao.
Tài liệu về yếu tố phân bổ và cách áp dụng thống nhất cho các đơn vị khác trong tập đoàn.
Bản mô tả giá trị mà doanh nghiệp thu được từ dịch vụ, để trả lời câu hỏi phục vụ lợi ích ai.
Việc cần làm
- Rà soát danh sách khoản chi trả cho bên liên kết trong kỳ, tách riêng phí dịch vụ.
- Kiểm tra quy mô tài sản, nhân sự và chức năng của bên nhận tiền, đối chiếu với giá trị giao dịch.
- Xác định nước cư trú của bên nhận tiền có thu thuế thu nhập doanh nghiệp hay không.
- Xin chính sách giá và tài liệu phương pháp phân bổ của tập đoàn, lưu bản tiếng Việt.
- Loại bỏ khỏi chi phí được trừ các khoản trùng lặp và khoản chỉ phục vụ lợi ích cổ đông.
- Tách phần cộng thêm của trung gian đối với dịch vụ do bên thứ ba cung cấp.
Chi trả cho công ty liên kết khỏi có hoạt động gì thì có được trừ không?
Không. Chi phí thanh toán cho bên liên kết không thực hiện bất kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh nào liên quan đến ngành nghề của doanh nghiệp, và không có quyền lợi, trách nhiệm đối với tài sản, hàng hóa, dịch vụ cung cấp, thì khỏi được tính vào chi phí được trừ.
Bên liên kết có hoạt động nhưng rất nhỏ thì sao?
Nếu quy mô tài sản, số lượng nhân viên và chức năng sản xuất kinh doanh khỏi tương xứng với giá trị giao dịch nhận được, thì khoản chi đó khỏi được trừ.
Phí quản lý trả cho công ty mẹ có được trừ không?
Được trừ nếu dịch vụ có giá trị thương mại, tài chính, kinh tế, phục vụ trực tiếp hoạt động của doanh nghiệp, phí tính theo nguyên tắc giao dịch độc lập, phương pháp phân bổ áp dụng thống nhất trong tập đoàn, và có đủ hợp đồng, chứng từ, hóa đơn cùng tài liệu về phương pháp tính và chính sách giá.
Dịch vụ phục vụ lợi ích cổ đông có được trừ không?
Không. Dịch vụ phục vụ lợi ích cổ đông của bên liên kết nằm trong nhóm chi phí dịch vụ không được trừ.
Hai công ty trong tập đoàn cùng thu phí một loại dịch vụ thì tính sao?
Đó là dịch vụ tính phí trùng lặp. Nếu không xác định được giá trị gia tăng cho doanh nghiệp thì khoản phí đó khỏi được trừ.
Bên liên kết mua dịch vụ từ bên thứ ba rồi bán lại có cộng thêm phí được không?
Phần cộng thêm khỏi được trừ nếu bên liên kết trung gian không đóng góp thêm giá trị cho dịch vụ.
Chi trả cho bên liên kết ở nước không thu thuế thu nhập doanh nghiệp thì sao?
Khoản chi đó khỏi được trừ khi không góp phần tạo ra doanh thu, giá trị gia tăng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết, khoản 1 và khoản 2 Điều 16
Xem thêm: Ba mươi phần trăm và năm năm chuyển tiếp
