Bài viết theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 số 67/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/10/2025
Nhiều doanh nghiệp nghĩ chỉ cần thuộc ngành nghề hoặc địa bàn ưu đãi là được hưởng. Điều 18 đặt thêm bốn lớp điều kiện, và thiếu lớp nào cũng dẫn tới truy thu kèm xử phạt.
Lớp thứ nhất, cách nộp thuế
Ưu đãi chỉ áp dụng với doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo phương pháp kê khai. Doanh nghiệp nộp theo cách khác nằm ngoài diện ngay từ đầu.
Lớp thứ hai, phải là dự án mới thật
- Ưu đãi theo diện dự án đầu tư mới khỏi áp dụng cho các trường hợp sáp nhập, hợp nhất, chia, tách.
- Cũng khỏi áp dụng cho chuyển đổi chủ sở hữu và chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
- Và các trường hợp khác do Chính phủ quy định.
- Nghĩa là tái cơ cấu rồi gọi phần mới là dự án đầu tư mới để xin ưu đãi là hướng bị chặn.
Lớp thứ ba, hạch toán riêng
- Phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động được ưu đãi với thu nhập từ hoạt động khỏi được ưu đãi.
- Khỏi hạch toán riêng được thì thu nhập ưu đãi xác định theo tỷ lệ giữa doanh thu hoặc chi phí của hoạt động được ưu đãi trên tổng doanh thu hoặc tổng chi phí.
- Cách phân bổ theo tỷ lệ thường cho ra con số thấp hơn thực tế, nên tách sổ ngay từ đầu là việc đáng làm.
Lớp thứ tư, loại thu nhập bị loại trừ
| Nhóm | Thu nhập bị loại khỏi ưu đãi |
|---|---|
| Chuyển nhượng | Chuyển nhượng vốn, quyền góp vốn; chuyển nhượng bất động sản, trừ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; chuyển nhượng dự án đầu tư, trừ dự án chế biến khoáng sản; chuyển nhượng quyền tham gia dự án; chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản |
| Ngoài Việt Nam | Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở ngoài Việt Nam |
| Tài nguyên | Tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí, tài nguyên quý hiếm khác; thăm dò, khai thác khoáng sản |
| Ngành hạn chế | Trò chơi điện tử trên mạng; hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, trừ dự án sản xuất, lắp ráp ô tô, máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền, lọc hóa dầu |
Thuế suất 15% và 17% khỏi áp dụng với doanh nghiệp là công ty con hoặc công ty có quan hệ liên kết.
Điều kiện loại trừ là doanh nghiệp trong quan hệ liên kết đó khỏi đáp ứng điều kiện áp dụng thuế suất 15% hoặc 17%.
Quy định này chặn việc tách nhỏ doanh nghiệp để mỗi công ty con lọt ngưỡng doanh thu thấp.
Doanh nghiệp trong nhóm liên kết cần rà cả nhóm trước khi kê khai theo thuế suất ưu đãi.
Hậu quả khi thiếu điều kiện
Doanh nghiệp khỏi đáp ứng điều kiện ưu đãi thì cơ quan có thẩm quyền truy thu thuế và xử phạt vi phạm. Thủ tục và hồ sơ để được hưởng ưu đãi do Bộ Tài chính quy định.
Việc cần làm
- Xác nhận doanh nghiệp đang nộp thuế theo phương pháp kê khai.
- Kiểm tra dự án có phải dự án đầu tư mới thật hay hình thành từ tái cơ cấu.
- Mở sổ hạch toán riêng doanh thu và chi phí của hoạt động được ưu đãi ngay từ ngày đầu.
- Lọc riêng các khoản thu nhập thuộc bốn nhóm bị loại trừ, khỏi gộp vào phần ưu đãi.
- Doanh nghiệp bất động sản tách riêng phần nhà ở xã hội, vì phần này vẫn được ưu đãi.
- Doanh nghiệp trong nhóm liên kết rà điều kiện của cả nhóm trước khi áp thuế suất 15% hoặc 17%.
- Chuẩn bị hồ sơ hưởng ưu đãi theo quy định của Bộ Tài chính.
- Lưu hồ sơ chứng minh điều kiện suốt thời gian hưởng ưu đãi, vì truy thu tính ngược lại.
Doanh nghiệp nào được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp?
Doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo phương pháp kê khai.
Sáp nhập rồi có được coi là dự án đầu tư mới không?
Không. Ưu đãi theo diện dự án đầu tư mới không áp dụng đối với sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp và trường hợp khác do Chính phủ quy định.
Không hạch toán riêng được thì tính thế nào?
Thu nhập được ưu đãi xác định theo tỷ lệ giữa doanh thu hoặc chi phí của hoạt động được ưu đãi trên tổng doanh thu hoặc tổng chi phí của doanh nghiệp.
Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản có được ưu đãi không?
Không, trừ thu nhập từ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.
Chuyển nhượng dự án đầu tư thì sao?
Bị loại khỏi diện ưu đãi, trừ chuyển nhượng dự án chế biến khoáng sản.
Hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt có được ưu đãi không?
Không, trừ dự án sản xuất, lắp ráp ô tô, máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền và lọc hóa dầu.
Công ty con có được áp thuế suất 15% hoặc 17% không?
Không, khi doanh nghiệp trong quan hệ liên kết đó không đáp ứng điều kiện áp dụng thuế suất này.
Không đủ điều kiện ưu đãi thì hậu quả ra sao?
Cơ quan có thẩm quyền thực hiện truy thu thuế và xử phạt vi phạm theo quy định của pháp luật.
Hồ sơ hưởng ưu đãi do ai quy định?
Bộ Tài chính quy định thủ tục, hồ sơ được hưởng ưu đãi thuế.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 số 67/2025/QH15, Điều 18
Xem thêm: Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp
[…] Xem thêm: Bốn lớp điều kiện trước khi được hưởng ưu đãi […]