Bài viết theo Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, khoản 1 và khoản 2 Điều 148 được sửa đổi bởi Luật số 03/2022/QH15
Công ty cổ phần được chọn một trong hai mô hình quản lý. Chọn mô hình thứ nhất mà công ty nhỏ thì có thể bỏ Ban kiểm soát; chọn mô hình thứ hai thì phải có thành viên Hội đồng quản trị độc lập và Ủy ban kiểm toán.
- Hai mô hình: có Ban kiểm soát, hoặc có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị.
- Dưới 11 cổ đông và cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% thì không bắt buộc có Ban kiểm soát.
- Mô hình thứ hai cần ít nhất 20% thành viên Hội đồng quản trị là thành viên độc lập.
- Điều lệ chưa quy định thì Chủ tịch Hội đồng quản trị là người đại diện theo pháp luật.
- Đại hội đồng cổ đông họp thường niên trong 04 tháng, gia hạn tối đa 06 tháng.
- Địa điểm họp là nơi chủ tọa tham dự họp và phải ở trên lãnh thổ Việt Nam.
- Điều kiện tiến hành họp: lần một trên 50%, lần hai từ 33%, lần ba không phụ thuộc số phiếu.
- Nghị quyết thông qua ở mức 65% hoặc trên 50% tùy nội dung.
Hai mô hình quản lý
| Mô hình | Cơ cấu | Điều kiện riêng |
|---|---|---|
| Mô hình a | Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc | Công ty có dưới 11 cổ đông và các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần thì không bắt buộc phải có Ban kiểm soát |
| Mô hình b | Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc | Ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị |
Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban kiểm toán quy định tại Điều lệ công ty hoặc quy chế hoạt động của Ủy ban kiểm toán do Hội đồng quản trị ban hành.
Vế một: công ty có dưới 11 cổ đông.
Vế hai: các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty.
Thiếu một vế thì vẫn phải có Ban kiểm soát. Công ty có 8 cổ đông nhưng một quỹ đầu tư nắm 60% thì không được miễn.
Cả hai mô hình chỉ áp dụng trừ trường hợp pháp luật về chứng khoán có quy định khác. Công ty đại chúng còn chịu thêm ràng buộc của pháp luật chứng khoán.
Ai là người đại diện theo pháp luật
| Tình huống | Người đại diện theo pháp luật |
|---|---|
| Công ty chỉ có một người đại diện | Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Giám đốc, Tổng giám đốc, theo Điều lệ |
| Điều lệ chưa có quy định | Chủ tịch Hội đồng quản trị |
| Công ty có hơn một người đại diện | Chủ tịch Hội đồng quản trị và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc đương nhiên là người đại diện theo pháp luật |
Đại hội đồng cổ đông
Đại hội đồng cổ đông gồm tất cả cổ đông có quyền biểu quyết, là cơ quan quyết định cao nhất của công ty cổ phần. Một số quyền đáng chú ý:
- Quyết định đầu tư hoặc bán số tài sản có giá trị từ 35% tổng giá trị tài sản trở lên ghi trong báo cáo tài chính gần nhất, trừ trường hợp Điều lệ quy định một tỷ lệ hoặc giá trị khác.
- Quyết định mua lại trên 10% tổng số cổ phần đã bán của mỗi loại.
- Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm thành viên Hội đồng quản trị, Kiểm soát viên.
- Thông qua báo cáo tài chính hằng năm.
- Quyết định ngân sách hoặc tổng mức thù lao, thưởng và lợi ích khác cho Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát.
- Phê duyệt quy chế quản trị nội bộ; quy chế hoạt động Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát.
- Phê duyệt danh sách công ty kiểm toán độc lập; quyết định công ty kiểm toán độc lập thực hiện kiểm tra hoạt động của công ty, bãi miễn kiểm toán viên độc lập khi xét thấy cần thiết.
- Xem xét, xử lý vi phạm của thành viên Hội đồng quản trị, Kiểm soát viên gây thiệt hại cho công ty và cổ đông.
Họp thường niên
Đại hội đồng cổ đông họp thường niên mỗi năm một lần, trong thời hạn 04 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính. Trừ trường hợp Điều lệ có quy định khác, Hội đồng quản trị quyết định gia hạn trong trường hợp cần thiết, nhưng không quá 06 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
Địa điểm họp được xác định là nơi chủ tọa tham dự họp, và phải ở trên lãnh thổ Việt Nam. Quy định này quan trọng với công ty có chủ tọa thường xuyên ở nước ngoài, kể cả khi họp trực tuyến.
Điều kiện tiến hành họp
| Lần họp | Tỷ lệ tối thiểu | Thời hạn gửi thông báo mời họp |
|---|---|---|
| Lần thứ nhất | Cổ đông dự họp đại diện trên 50% tổng số phiếu biểu quyết | |
| Lần thứ hai | Từ 33% trở lên | Trong 30 ngày kể từ ngày dự định họp lần thứ nhất |
| Lần thứ ba | Không phụ thuộc vào tổng số phiếu biểu quyết của cổ đông dự họp | Trong 20 ngày kể từ ngày dự định họp lần thứ hai |
Tỷ lệ cụ thể do Điều lệ công ty quy định, và các thời hạn gửi thông báo cũng áp dụng nếu Điều lệ không quy định khác.
Một quy tắc thường bị bỏ qua: chỉ có Đại hội đồng cổ đông mới có quyền quyết định thay đổi chương trình họp đã được gửi kèm theo thông báo mời họp. Chủ tọa hay Hội đồng quản trị không tự đổi được.
Tỷ lệ thông qua nghị quyết
| Mức | Nội dung |
|---|---|
| Từ 65% tổng số phiếu biểu quyết của tất cả cổ đông tham dự và biểu quyết tại cuộc họp | Loại cổ phần và tổng số cổ phần của từng loại; thay đổi ngành, nghề và lĩnh vực kinh doanh; thay đổi cơ cấu tổ chức quản lý công ty; dự án đầu tư hoặc bán tài sản từ 35% tổng giá trị tài sản trở lên; tổ chức lại, giải thể công ty; vấn đề khác do Điều lệ quy định |
| Trên 50% tổng số phiếu biểu quyết của tất cả cổ đông tham dự và biểu quyết tại cuộc họp | Các nghị quyết còn lại |
Luật số 03/2022 sửa hai khoản đầu Điều 148, đổi mẫu số từ tất cả cổ đông dự họp thành tất cả cổ đông tham dự và biểu quyết tại cuộc họp.
Nghĩa là cổ đông có mặt nhưng không biểu quyết hoặc phiếu không hợp lệ thì không tính vào mẫu số.
Thay đổi này làm cho nghị quyết dễ đạt tỷ lệ hơn so với cách tính trước đây, và biên bản họp phải ghi rõ số phiếu tham dự biểu quyết để chứng minh.
Tỷ lệ cụ thể do Điều lệ công ty quy định. Điều lệ có thể đặt mức cao hơn để bảo vệ cổ đông thiểu số.
Việc cần làm
- Xác định công ty đang theo mô hình nào và ghi rõ trong Điều lệ.
- Nếu bỏ Ban kiểm soát, kiểm tra cả hai điều kiện: dưới 11 cổ đông và cổ đông tổ chức dưới 50%.
- Nếu theo mô hình thứ hai, bảo đảm ít nhất 20% thành viên Hội đồng quản trị độc lập và ban hành quy chế Ủy ban kiểm toán.
- Ghi rõ trong Điều lệ ai là người đại diện theo pháp luật, tránh mặc định rơi vào Chủ tịch Hội đồng quản trị.
- Lên lịch họp thường niên trong 04 tháng sau khi kết thúc năm tài chính.
- Bảo đảm chủ tọa tham dự họp trên lãnh thổ Việt Nam, kể cả với họp trực tuyến.
- Ghi trong biên bản họp số phiếu tham dự và biểu quyết, vì đây là mẫu số tính tỷ lệ thông qua.
- Không tự thay đổi chương trình họp đã gửi kèm thông báo mời họp.
Công ty cổ phần có bắt buộc phải có Ban kiểm soát không?
Không, nếu chọn mô hình có Ủy ban kiểm toán, hoặc nếu theo mô hình có Ban kiểm soát nhưng công ty có dưới 11 cổ đông và các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty.
Mô hình không có Ban kiểm soát cần điều kiện gì?
Ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị.
Điều lệ không ghi ai là người đại diện thì sao?
Trường hợp công ty chỉ có một người đại diện theo pháp luật mà Điều lệ chưa có quy định thì Chủ tịch Hội đồng quản trị là người đại diện theo pháp luật của công ty.
Đại hội đồng cổ đông thường niên phải họp trong bao lâu?
Trong thời hạn 04 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính. Hội đồng quản trị có thể quyết định gia hạn trong trường hợp cần thiết nhưng không quá 06 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính, trừ trường hợp Điều lệ có quy định khác.
Họp Đại hội đồng cổ đông ở nước ngoài được không?
Không. Địa điểm họp Đại hội đồng cổ đông được xác định là nơi chủ tọa tham dự họp và phải ở trên lãnh thổ Việt Nam.
Họp lần đầu không đủ số cổ đông thì làm sao?
Thông báo mời họp lần thứ hai phải được gửi trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày dự định họp lần thứ nhất. Cuộc họp lần thứ hai được tiến hành khi có số cổ đông dự họp đại diện từ 33% tổng số phiếu biểu quyết trở lên.
Họp lần thứ ba cần bao nhiêu phần trăm?
Không phụ thuộc vào tổng số phiếu biểu quyết của các cổ đông dự họp. Thông báo mời họp lần thứ ba phải được gửi trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày dự định họp lần thứ hai.
Nghị quyết đổi ngành nghề cần bao nhiêu phần trăm?
Từ 65% tổng số phiếu biểu quyết trở lên của tất cả cổ đông tham dự và biểu quyết tại cuộc họp tán thành, tỷ lệ cụ thể do Điều lệ công ty quy định.
Cổ đông dự họp nhưng không bỏ phiếu có tính vào mẫu số không?
Không. Luật số 03/2022 sửa khoản 1 và khoản 2 Điều 148 thành tính trên tổng số phiếu biểu quyết của tất cả cổ đông tham dự và biểu quyết tại cuộc họp.
Ai được thay đổi chương trình họp đã gửi?
Chỉ có Đại hội đồng cổ đông mới có quyền quyết định thay đổi chương trình họp đã được gửi kèm theo thông báo mời họp.
Bán tài sản giá trị bao nhiêu thì phải qua Đại hội đồng cổ đông?
Từ 35% tổng giá trị tài sản trở lên được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của công ty, trừ trường hợp Điều lệ công ty quy định một tỷ lệ hoặc một giá trị khác.
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Điều 137, Điều 138, Điều 139, Điều 145 và Điều 148
- Luật số 03/2022/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp, sửa khoản 1 và khoản 2 Điều 148
Xem thêm: Quyền của cổ đông phổ thông
[…] Xem thêm: Cơ cấu tổ chức quản lý công ty cổ phần […]