Bài viết theo Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, điểm a khoản 1 Điều 52 được sửa đổi bởi Luật số 76/2025/QH15 hiệu lực từ ngày 01/07/2025
Bán phần vốn góp cho người ngoài mà chưa chào bán nội bộ và chưa chờ đủ 30 ngày là làm sai trình tự. Ở công ty cổ phần thì ngược lại: cổ phần tự do chuyển nhượng, trừ hai ngoại lệ.
- Công ty trách nhiệm hữu hạn: phải chào bán cho thành viên còn lại trước, theo tỷ lệ và cùng điều kiện.
- Chỉ được bán ra ngoài nếu thành viên còn lại không mua hoặc không mua hết trong 30 ngày.
- Người bán vẫn giữ quyền và nghĩa vụ cho tới khi thông tin người mua được ghi vào sổ đăng ký thành viên.
- Chuyển nhượng làm chỉ còn một thành viên thì phải chuyển loại hình trong 15 ngày.
- Công ty cổ phần: cổ phần được tự do chuyển nhượng, trừ hai trường hợp.
- Hạn chế trong Điều lệ chỉ có hiệu lực khi được nêu rõ trong cổ phiếu.
- Cổ đông sáng lập bị hạn chế trong 03 năm đầu, với hai ngoại lệ.
- Công ty phải đăng ký thay đổi cổ đông trong sổ trong 24 giờ kể từ khi nhận yêu cầu.
Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên
Thành viên có quyền chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ phần vốn góp cho người khác, nhưng phải theo đúng hai bước.
| Bước | Nội dung |
|---|---|
| 1. Chào bán nội bộ | Chào bán phần vốn góp đó cho thành viên còn lại theo tỷ lệ tương ứng với phần vốn góp của thành viên còn lại trong công ty, với cùng điều kiện chào bán |
| 2. Bán ra ngoài | Chuyển nhượng với cùng điều kiện chào bán đối với thành viên còn lại, cho người không phải là thành viên, nếu các thành viên còn lại không mua hoặc không mua hết trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày chào bán |
Cụm với cùng điều kiện chào bán xuất hiện ở cả hai bước. Nghĩa là giá và điều kiện bán cho người ngoài không được ưu đãi hơn mức đã chào cho thành viên còn lại.
Bán ra ngoài với giá thấp hơn giá đã chào nội bộ là vi phạm trình tự, và thành viên còn lại có căn cứ khiếu nại.
Luật số 76/2025 làm rõ điểm a: tỷ lệ chào bán tính theo phần vốn góp của thành viên còn lại, tức loại phần vốn của chính người đang bán ra khỏi mẫu số.
Thành viên chuyển nhượng vẫn có các quyền và nghĩa vụ đối với công ty tương ứng với phần vốn góp có liên quan, cho đến khi thông tin về người mua được ghi đầy đủ vào sổ đăng ký thành viên. Ký hợp đồng và nhận tiền chưa đủ để thoát khỏi trách nhiệm.
Trường hợp chuyển nhượng dẫn đến công ty chỉ còn một thành viên, công ty phải tổ chức quản lý theo loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp trong 15 ngày kể từ ngày hoàn thành việc chuyển nhượng.
Công ty cổ phần
Nguyên tắc ngược lại: cổ phần được tự do chuyển nhượng, trừ hai trường hợp.
- Hạn chế với cổ phần phổ thông của cổ đông sáng lập trong ba năm đầu.
- Điều lệ công ty có quy định hạn chế chuyển nhượng cổ phần.
Trường hợp Điều lệ công ty có quy định hạn chế về chuyển nhượng cổ phần, thì các quy định này chỉ có hiệu lực khi được nêu rõ trong cổ phiếu của cổ phần tương ứng.
Điều lệ ghi hạn chế mà cổ phiếu không ghi thì hạn chế đó không có hiệu lực với giao dịch chuyển nhượng.
Doanh nghiệp muốn ràng buộc cổ đông phải làm hai việc: đưa vào Điều lệ, và in nội dung hạn chế lên cổ phiếu.
Cách chuyển nhượng
Việc chuyển nhượng thực hiện bằng hợp đồng hoặc giao dịch trên thị trường chứng khoán. Chuyển nhượng bằng hợp đồng thì giấy tờ chuyển nhượng phải được bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng hoặc người đại diện theo ủy quyền của họ ký.
Cổ đông còn có quyền tặng cho một phần hoặc toàn bộ cổ phần của mình cho cá nhân, tổ chức khác, và sử dụng cổ phần để trả nợ. Người được tặng cho hoặc nhận trả nợ bằng cổ phần sẽ trở thành cổ đông của công ty.
Người nhận cổ phần chỉ trở thành cổ đông từ thời điểm thông tin của họ được ghi đầy đủ vào sổ đăng ký cổ đông. Công ty phải đăng ký thay đổi cổ đông trong sổ đăng ký cổ đông theo yêu cầu của cổ đông có liên quan trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu.
Cổ đông sáng lập
Công ty cổ phần mới thành lập phải có ít nhất 03 cổ đông sáng lập, và các cổ đông sáng lập phải cùng nhau đăng ký mua ít nhất 20% tổng số cổ phần phổ thông được quyền chào bán khi đăng ký thành lập doanh nghiệp.
| Chuyển nhượng cho ai | Trong 03 năm đầu |
|---|---|
| Cổ đông sáng lập khác | Tự do chuyển nhượng |
| Người không phải cổ đông sáng lập | Chỉ được chuyển nhượng nếu được sự chấp thuận của Đại hội đồng cổ đông |
Trong trường hợp thứ hai, cổ đông sáng lập dự định chuyển nhượng không có quyền biểu quyết về việc chuyển nhượng cổ phần đó.
Hạn chế ba năm không áp dụng với hai loại cổ phần phổ thông: cổ phần mà cổ đông sáng lập có thêm sau khi đăng ký thành lập doanh nghiệp, và cổ phần đã được chuyển nhượng cho người khác không phải là cổ đông sáng lập.
Công ty cổ phần được chuyển đổi từ doanh nghiệp nhà nước, từ công ty trách nhiệm hữu hạn, hoặc được chia, tách, hợp nhất, sáp nhập từ công ty cổ phần khác không nhất thiết phải có cổ đông sáng lập.
Việc cần làm
- Với công ty trách nhiệm hữu hạn, lập văn bản chào bán nội bộ có ghi ngày, giá và điều kiện, gửi cho từng thành viên còn lại.
- Chờ đủ 30 ngày kể từ ngày chào bán trước khi ký hợp đồng với người ngoài.
- Bảo đảm giá và điều kiện bán ra ngoài không ưu đãi hơn mức đã chào nội bộ.
- Cập nhật sổ đăng ký thành viên hoặc sổ đăng ký cổ đông ngay khi hoàn tất, vì đây là mốc chuyển quyền.
- Nếu chỉ còn một thành viên, làm hồ sơ chuyển loại hình trong 15 ngày.
- Với công ty cổ phần, kiểm tra hạn chế trong Điều lệ đã được ghi rõ trên cổ phiếu hay chưa.
- Với cổ đông sáng lập trong ba năm đầu, chuẩn bị nghị quyết Đại hội đồng cổ đông chấp thuận.
- Đáp ứng yêu cầu ghi sổ đăng ký cổ đông trong 24 giờ.
Bán phần vốn góp cho người ngoài có phải hỏi thành viên khác không?
Có. Phải chào bán phần vốn góp đó cho thành viên còn lại theo tỷ lệ tương ứng với phần vốn góp của thành viên còn lại trong công ty, với cùng điều kiện chào bán, trước khi bán ra ngoài.
Chờ bao lâu thì được bán ra ngoài?
30 ngày. Chỉ được chuyển nhượng cho người không phải là thành viên nếu các thành viên còn lại không mua hoặc không mua hết trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày chào bán.
Bán ra ngoài có được để giá khác không?
Phải với cùng điều kiện chào bán đối với các thành viên còn lại. Bán ra ngoài với điều kiện ưu đãi hơn là vi phạm trình tự chuyển nhượng.
Ký hợp đồng chuyển nhượng xong đã hết trách nhiệm chưa?
Chưa. Thành viên chuyển nhượng vẫn có các quyền và nghĩa vụ đối với công ty tương ứng với phần vốn góp có liên quan cho đến khi thông tin về người mua được ghi đầy đủ vào sổ đăng ký thành viên.
Chuyển nhượng làm công ty chỉ còn một thành viên thì sao?
Công ty phải tổ chức quản lý theo loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và thực hiện đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hoàn thành việc chuyển nhượng.
Cổ phần công ty cổ phần có tự do chuyển nhượng không?
Có, trừ hạn chế đối với cổ phần phổ thông của cổ đông sáng lập trong ba năm đầu và trường hợp Điều lệ công ty có quy định hạn chế chuyển nhượng cổ phần.
Điều lệ hạn chế chuyển nhượng có hiệu lực luôn không?
Không. Các quy định hạn chế trong Điều lệ chỉ có hiệu lực khi được nêu rõ trong cổ phiếu của cổ phần tương ứng.
Cổ đông sáng lập bán cổ phần cho người ngoài trong 3 năm đầu được không?
Chỉ được nếu có sự chấp thuận của Đại hội đồng cổ đông. Trong trường hợp này, cổ đông sáng lập dự định chuyển nhượng không có quyền biểu quyết về việc chuyển nhượng cổ phần đó.
Cổ phần mua thêm sau khi thành lập có bị hạn chế 3 năm không?
Không. Hạn chế không áp dụng đối với cổ phần mà cổ đông sáng lập có thêm sau khi đăng ký thành lập doanh nghiệp, và cổ phần đã được chuyển nhượng cho người khác không phải là cổ đông sáng lập.
Công ty phải ghi sổ đăng ký cổ đông trong bao lâu?
Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cổ đông có liên quan, theo quy định tại Điều lệ công ty.
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, Điều 52, Điều 120 và Điều 127
- Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp, khoản 15 sửa điểm a khoản 1 Điều 52
