Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025 và việc phải làm khi chuyển đổi

Bài viết theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hiệu lực từ ngày 01/01/2026

Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, ghi sổ và lập báo cáo tài chính, áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực và mọi thành phần kinh tế. Tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài đi theo hướng dẫn riêng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Hệ thống báo cáo tài chính

Điều 17 nêu bốn báo cáo, và tên gọi của báo cáo đầu tiên là điểm đáng chú ý nhất khi đọc lần đầu.

Báo cáo tài chính giữa niên độ có hai dạng. Dạng đầy đủ dùng mẫu B 01a, B 02a, B 03a và B 09a. Dạng tóm lược dùng mẫu B 01b, B 02b, B 03b và vẫn dùng B 09a cho phần thuyết minh chọn lọc. Toàn bộ biểu mẫu nằm ở Phụ lục IV của thông tư.

Chỉ tiêu nào không có số liệu thì được miễn trình bày. Doanh nghiệp chủ động đánh lại số thứ tự theo nguyên tắc liên tục trong mỗi phần, nhưng không được đánh lại mã số chỉ tiêu.

Chuyển đổi số dư khi bắt đầu áp dụng

Đây là phần việc thật sự tốn thời gian, nằm ở Điều 29. Năm nhóm số dư phải được chuyển sang tài khoản mới cho khớp với hệ thống tài khoản tại Phụ lục II.

Khoản 2 Điều 29 chốt thêm một câu quét hết phần còn lại: các nội dung đang phản ánh chi tiết trên những tài khoản liên quan mà khác với thông tư này thì phải điều chỉnh lại theo quy định của thông tư.

Thay đổi chính sách kế toán: hồi tố hay không

Điều 30 chia ba tình huống, và hệ quả khác hẳn nhau.

• Thay đổi do áp dụng lần đầu quy định của pháp luật, chuẩn mực kế toán Việt Nam hoặc chế độ kế toán, mà văn bản đó không yêu cầu điều chỉnh hồi tố hay hồi tố đơn giản: được áp dụng phương pháp phi hồi tố.
• Doanh nghiệp tự nguyện thay đổi chính sách kế toán: phải áp dụng hồi tố.
• Trường hợp phải điều chỉnh: ảnh hưởng được đưa vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hoặc các khoản mục khác trong vốn chủ sở hữu, tại ngày đầu tiên của kỳ kế toán áp dụng chính sách kế toán mới.

Đơn vị tiền tệ trong kế toán

Đơn vị tiền tệ trong kế toán mặc định là Đồng Việt Nam. Thông tư dành hẳn ba điều cho nhóm này: Điều 4 quy định chung, Điều 5 nguyên tắc khi thay đổi đơn vị tiền tệ, và Điều 6 hướng dẫn công tác kế toán khi doanh nghiệp chọn đơn vị tiền tệ khác Đồng Việt Nam. Doanh nghiệp có phần lớn giao dịch bằng ngoại tệ nên đọc kỹ ba điều này trước khi quyết định.

Hạn nộp và nơi nhận báo cáo tài chính

Điều 25 đặt hạn nộp báo cáo tài chính năm cho cơ quan có thẩm quyền là chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm. Kỳ kế toán năm trùng năm dương lịch thì hạn rơi vào ngày 31/3 của năm sau.

Công ty mẹ và tổng công ty tự quy định thời hạn nộp báo cáo của công ty con và đơn vị trực thuộc để kịp hợp nhất, miễn là phù hợp với pháp luật hiện hành. Doanh nghiệp thuộc diện pháp luật chuyên ngành yêu cầu nộp báo cáo quý hoặc bán niên thì theo hạn của pháp luật đó.

Việc nên làm trong năm 2026

• Dựng bảng đối chiếu hệ thống tài khoản đang dùng với Phụ lục II của Thông tư 99/2025/TT-BTC, đánh dấu tài khoản phải đổi.
• Lập bảng chuyển đổi số dư theo đúng năm nhóm ở Điều 29, lưu lại làm hồ sơ giải trình.
• Cập nhật phần mềm kế toán sang hệ thống tài khoản và biểu mẫu báo cáo mới.
• Rà quy chế kế toán nội bộ và mẫu chứng từ, thay mọi viện dẫn Thông tư 200/2014/TT-BTC đã hết hiệu lực.
• Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, xác định rõ mình đang theo Thông tư 99/2025/TT-BTC hay Thông tư 133/2016/TT-BTC, rồi giữ nhất quán cả năm.
• Xác định sớm việc thay đổi chính sách kế toán thuộc diện hồi tố hay phi hồi tố, vì hai đường cho ra hai bộ số so sánh khác nhau.

Việc chuyển đổi số dư cho hàng chục bộ sổ khách hàng cùng lúc là phần nặng nhất của năm 2026 với văn phòng kế toán dịch vụ. Phần mềm kế toán VFRS dựng sẵn theo hệ thống tài khoản của Thông tư 99/2025 và có bảng đối chiếu chuyển đổi, xem tại <a href=”https://app.vfrs.vn” target=”_blank” rel=”noopener”>app.vfrs.vn.

Xem thêm: Lịch khai và nộp thuế: kỳ tính thuế và hạn nộp hồ sơ theo quy định mới