Bài viết theo Luật Đầu tư 2025 số 143/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/03/2026
Nhà nước không được bắt doanh nghiệp ưu tiên mua hàng trong nước, đạt tỷ lệ nội địa hóa, tự cân đối ngoại tệ hay đặt trụ sở ở nơi được chỉ định. Bảy yêu cầu này bị loại bỏ ngay trong luật.
Bảy điều Nhà nước không bắt buộc
- Ưu tiên mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ trong nước, hoặc phải mua từ nhà sản xuất, cung ứng dịch vụ trong nước.
- Xuất khẩu đạt một tỷ lệ nhất định, hoặc bị hạn chế số lượng, giá trị, loại hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu, sản xuất, cung ứng trong nước.
- Nhập khẩu tương ứng với xuất khẩu, hoặc phải tự cân đối ngoại tệ từ nguồn xuất khẩu để đáp ứng nhu cầu nhập khẩu.
- Đạt tỷ lệ nội địa hóa đối với hàng hóa sản xuất trong nước.
- Đạt một mức độ hoặc giá trị nhất định trong hoạt động nghiên cứu và phát triển ở trong nước.
- Cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại một địa điểm cụ thể ở trong nước hoặc nước ngoài.
- Đặt trụ sở chính tại địa điểm theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Bảy nội dung trên là những điều Nhà nước không bắt buộc nhà đầu tư phải thực hiện.
Doanh nghiệp gặp yêu cầu thuộc nhóm này trong quá trình xin phép hay triển khai dự án có thể nêu thẳng Điều 10 Luật Đầu tư 2025.
Quy định phù hợp với cam kết quốc tế về loại bỏ các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại.
Doanh nghiệp có vốn nước ngoài nên lưu ý nhóm về tự cân đối ngoại tệ và tỷ lệ nội địa hóa.
Tài sản không bị quốc hữu hóa
- Tài sản hợp pháp của nhà đầu tư không bị quốc hữu hóa hoặc bị tịch thu bằng biện pháp hành chính.
- Nhà nước trưng mua, trưng dụng tài sản vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng chống thiên tai thì nhà đầu tư được thanh toán, bồi thường.
- Việc thanh toán, bồi thường theo pháp luật về trưng mua, trưng dụng tài sản và pháp luật khác có liên quan.
Chuyển tài sản ra nước ngoài
Sau khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài được chuyển ra nước ngoài ba loại tài sản:
- Vốn đầu tư và các khoản thanh lý đầu tư.
- Thu nhập từ hoạt động đầu tư kinh doanh.
- Tiền và tài sản khác thuộc sở hữu hợp pháp của nhà đầu tư.
Tranh chấp giải quyết ở đâu
| Loại tranh chấp | Nơi giải quyết |
|---|---|
| Bước đầu, mọi tranh chấp | Thương lượng, hòa giải |
| Giữa nhà đầu tư trong nước, tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài, hoặc giữa họ với cơ quan nhà nước | Trọng tài Việt Nam hoặc Tòa án Việt Nam |
| Giữa các nhà đầu tư mà có ít nhất một bên là nhà đầu tư nước ngoài | Tòa án Việt Nam, Trọng tài Việt Nam, Trọng tài nước ngoài, Trọng tài quốc tế, hoặc Trọng tài do các bên thỏa thuận thành lập |
| Giữa nhà đầu tư nước ngoài với cơ quan nhà nước | Trọng tài Việt Nam hoặc Tòa án Việt Nam, trừ khi có thỏa thuận khác theo hợp đồng hoặc điều ước quốc tế |
Danh sách năm cơ quan giải quyết áp dụng cho tranh chấp giữa các nhà đầu tư có yếu tố nước ngoài.
Tranh chấp với cơ quan nhà nước thì chỉ Trọng tài Việt Nam hoặc Tòa án Việt Nam.
Ngoại lệ duy nhất là có thỏa thuận khác theo hợp đồng hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Vì thế điều khoản giải quyết tranh chấp trong hợp đồng cần soạn khớp với loại quan hệ thực tế.
Việc cần làm
- Ghi nhớ bảy yêu cầu Nhà nước không được bắt buộc để dùng khi cần.
- Rà lại hợp đồng, giấy phép xem có cam kết nào thuộc nhóm bảy yêu cầu đó.
- Nhà đầu tư nước ngoài: hoàn tất nghĩa vụ tài chính trước khi chuyển tài sản ra nước ngoài.
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của tiền và tài sản chuyển đi.
- Soạn điều khoản giải quyết tranh chấp phù hợp với loại quan hệ trong hợp đồng.
- Tranh chấp có bên nước ngoài: cân nhắc trong năm lựa chọn được luật cho phép.
- Tranh chấp với cơ quan nhà nước: xác định rõ chỉ có Trọng tài hoặc Tòa án Việt Nam.
- Ưu tiên thương lượng, hòa giải trước, và lưu biên bản làm việc.
- Bị trưng mua, trưng dụng tài sản: lập hồ sơ đề nghị thanh toán, bồi thường.
Nhà nước có được bắt doanh nghiệp mua hàng trong nước không?
Không. Nhà nước không bắt buộc nhà đầu tư ưu tiên mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ trong nước hoặc phải mua từ nhà sản xuất, cung ứng dịch vụ trong nước.
Có bị buộc đạt tỷ lệ nội địa hóa không?
Không. Đạt tỷ lệ nội địa hóa đối với hàng hóa sản xuất trong nước nằm trong bảy yêu cầu mà Nhà nước không bắt buộc.
Doanh nghiệp có phải tự cân đối ngoại tệ không?
Không. Việc nhập khẩu tương ứng giá trị xuất khẩu hoặc tự cân đối ngoại tệ từ nguồn xuất khẩu thuộc nhóm Nhà nước không bắt buộc.
Tài sản của nhà đầu tư có bị quốc hữu hóa không?
Tài sản hợp pháp của nhà đầu tư không bị quốc hữu hóa hoặc bị tịch thu bằng biện pháp hành chính.
Bị trưng mua, trưng dụng tài sản thì sao?
Nhà đầu tư được thanh toán, bồi thường theo quy định của pháp luật về trưng mua, trưng dụng tài sản và quy định của pháp luật khác có liên quan.
Nhà đầu tư nước ngoài được chuyển gì ra nước ngoài?
Vốn đầu tư và các khoản thanh lý đầu tư, thu nhập từ hoạt động đầu tư kinh doanh, cùng tiền và tài sản khác thuộc sở hữu hợp pháp, sau khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước Việt Nam.
Tranh chấp đầu tư giải quyết theo trình tự nào?
Trước hết thông qua thương lượng, hòa giải. Không thương lượng, hòa giải được thì giải quyết tại Trọng tài hoặc Tòa án theo từng loại tranh chấp.
Tranh chấp có nhà đầu tư nước ngoài giải quyết ở đâu?
Tòa án Việt Nam, Trọng tài Việt Nam, Trọng tài nước ngoài, Trọng tài quốc tế, hoặc Trọng tài do các bên tranh chấp thỏa thuận thành lập.
Tranh chấp với cơ quan nhà nước thì sao?
Giải quyết thông qua Trọng tài Việt Nam hoặc Tòa án Việt Nam, trừ trường hợp có thỏa thuận khác theo hợp đồng hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
- Luật Đầu tư 2025 số 143/2025/QH15, Điều 9, Điều 10, Điều 11, Điều 13 và Điều 20
