Bài viết theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
- Tài sản không được ghi nhận cao hơn giá trị có thể thu hồi.
- Nợ phải trả không được ghi nhận thấp hơn nghĩa vụ phải thanh toán.
Hai câu ngắn ở khoản 3 Điều 20 là ranh giới cuối cùng của mọi ước tính kế toán. Bên trên hai cái trần đó, Thông tư còn đặt ra bộ yêu cầu về chất lượng thông tin, và một quy tắc bù trừ chặt tay.
Ba thành phần của thông tin trung thực, hợp lý
| Yêu cầu | Nội dung |
|---|---|
| Đầy đủ | Bao gồm tất cả thông tin cần thiết để người sử dụng hiểu được bản chất, hình thức và rủi ro của các giao dịch và sự kiện. Một số khoản mục còn phải mô tả thêm thông tin về chất lượng, các yếu tố và tình huống có thể ảnh hưởng tới chất lượng, bản chất của khoản mục |
| Khách quan | Trình bày không thiên vị, bảo đảm tính trung lập, đúng với thực tế, không bị xuyên tạc, bóp méo, cũng không làm thay đổi mức độ ảnh hưởng của thông tin theo hướng có lợi hoặc bất lợi cho người sử dụng |
| Không có sai sót | Không có sự bỏ sót, nhầm lẫn, gian lận khi mô tả hiện tượng, lựa chọn, áp dụng và cung cấp thông tin báo cáo |
Thông tư nói thẳng: không có sai sót không có nghĩa là hoàn toàn chính xác trong tất cả các khía cạnh.
Một ước tính được coi là không có sai sót nếu bản chất và các hạn chế của quá trình ước tính được giải thích, mô tả rõ ràng.
Kèm theo đó, việc lựa chọn số liệu phù hợp trong quá trình ước tính phải không có sai sót.
Nghĩa là thuyết minh cách ước tính chính là thứ bảo vệ số liệu ước tính của doanh nghiệp.
Bốn yêu cầu còn lại
- Thích hợp để giúp người sử dụng dự đoán, phân tích và đưa ra các quyết định kinh tế.
- Trọng yếu: trình bày đầy đủ trên mọi khía cạnh trọng yếu. Mức độ trọng yếu phụ thuộc vào quy mô hoặc tính chất hoặc cả hai, đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể.
- Kiểm chứng được, kịp thời và dễ hiểu.
- Nhất quán, có thể so sánh giữa các kỳ kế toán và giữa các doanh nghiệp với nhau.
Bù trừ tài sản với nợ phải trả
Tài sản và nợ phải trả phải được trình bày riêng biệt. Doanh nghiệp chỉ được bù trừ khi hội đủ bốn dấu hiệu.
- Liên quan đến cùng một đối tượng.
- Có vòng quay nhanh.
- Thời gian đáo hạn ngắn.
- Phát sinh từ các giao dịch và sự kiện cùng loại.
Ba nguyên tắc dễ bỏ quên
- Bản chất hơn hình thức: báo cáo phản ánh đúng bản chất kinh tế của giao dịch và sự kiện, đặt trên hình thức pháp lý của chúng.
- Sai sót trọng yếu kỳ trước phải được điều chỉnh hồi tố theo quy định.
- Đơn vị trực thuộc: báo cáo của doanh nghiệp phải tổng hợp cả trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc, loại trừ số dư các khoản mục nội bộ cùng doanh thu, chi phí, lãi, lỗ chưa thực hiện từ giao dịch nội bộ.
Khi đổi nguyên tắc lập báo cáo
Doanh nghiệp chuyển từ đáp ứng giả định hoạt động liên tục sang không đáp ứng, hoặc theo chiều ngược lại, phải trình bày trên thuyết minh về tính chất, số liệu và lý do của việc phân loại lại số liệu so sánh, trừ khi việc này không thể thực hiện được.
Việc cần làm
- Soát lại các khoản mục để bảo đảm tài sản nằm dưới giá trị có thể thu hồi.
- Soát nợ phải trả để bảo đảm ghi nhận đủ nghĩa vụ phải thanh toán.
- Với mỗi ước tính, viết rõ bản chất và hạn chế của cách ước tính vào thuyết minh.
- Rà các khoản đang bù trừ, giữ lại phần hội đủ bốn dấu hiệu, tách riêng phần còn lại.
- Đối chiếu bản chất kinh tế với hình thức pháp lý ở các giao dịch phức tạp.
- Phát hiện sai sót trọng yếu kỳ trước thì điều chỉnh hồi tố.
- Loại trừ toàn bộ giao dịch nội bộ giữa trụ sở chính và đơn vị trực thuộc.
- Đổi nguyên tắc lập báo cáo thì thuyết minh tính chất, số liệu và lý do phân loại lại.
Ghi tài sản cao hơn giá trị có thể thu hồi được không?
Không. Tài sản không được ghi nhận cao hơn giá trị có thể thu hồi.
Nợ phải trả có được ghi thấp hơn nghĩa vụ thanh toán không?
Không. Nợ phải trả không được ghi nhận thấp hơn nghĩa vụ phải thanh toán.
Thông tin thế nào là đầy đủ?
Khi báo cáo tài chính bao gồm tất cả thông tin cần thiết để người sử dụng hiểu được bản chất, hình thức và rủi ro của các giao dịch và sự kiện.
Ước tính kế toán có bị coi là sai sót không?
Việc trình bày một ước tính được coi là không có sai sót nếu bản chất và các hạn chế của quá trình ước tính được giải thích, mô tả rõ ràng và không có sai sót trong việc lựa chọn số liệu phù hợp.
Mức trọng yếu xác định theo gì?
Phụ thuộc vào quy mô hoặc tính chất hoặc cả quy mô và tính chất của các bỏ sót hoặc sai sót, đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể.
Khi nào được bù trừ tài sản với nợ phải trả?
Khi tài sản và nợ phải trả liên quan đến cùng một đối tượng, có vòng quay nhanh, thời gian đáo hạn ngắn và phát sinh từ các giao dịch, sự kiện cùng loại.
Phát hiện sai sót trọng yếu của năm trước thì làm gì?
Phải điều chỉnh hồi tố theo quy định.
Chi nhánh có phải lập báo cáo riêng để gộp không?
Báo cáo tài chính của doanh nghiệp phải tổng hợp cả thông tin của trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc, đồng thời loại trừ số dư nội bộ và các khoản lãi, lỗ chưa thực hiện từ giao dịch nội bộ.
Chuyển sang lập báo cáo theo cơ sở không hoạt động liên tục thì thuyết minh gì?
Trình bày tính chất, số liệu và lý do của việc phân loại lại số liệu so sánh, trừ khi việc này không thể thực hiện được.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Điều 19 và Điều 20
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 21 – Trình bày Báo cáo tài chính
