Bài viết theo Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
Nhiều người quen lấy mốc 12 tháng làm thước duy nhất. Thực ra đó chỉ là một trong bốn tiêu chí, và có nhóm nợ phải trả xếp ngắn hạn ngay cả khi trả sau 12 tháng. Các chỉ tiêu trên Báo cáo tình hình tài chính sắp xếp theo tính thanh khoản giảm dần.
Bốn tiêu chí của tài sản ngắn hạn
- Doanh nghiệp dự kiến thu hồi được tài sản hoặc dự tính bán hay sử dụng tài sản đó trong một chu kỳ kinh doanh thông thường.
- Doanh nghiệp nắm giữ tài sản đó chủ yếu cho mục đích thương mại.
- Doanh nghiệp dự kiến thu hồi tài sản trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán.
- Tài sản là tiền hoặc tương đương tiền, trừ khi bị cấm trao đổi hoặc không được sử dụng để thanh toán cho một nghĩa vụ nợ phải trả trên 12 tháng.
- Thỏa một trong bốn là ngắn hạn. Phần còn lại xếp vào tài sản dài hạn.
Bốn tiêu chí của nợ ngắn hạn
- Doanh nghiệp dự kiến thanh toán khoản nợ trong một chu kỳ kinh doanh thông thường.
- Doanh nghiệp nắm giữ khoản nợ chủ yếu vì mục đích kinh doanh.
- Khoản nợ đến hạn thanh toán trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán.
- Doanh nghiệp không có quyền từ chối nghĩa vụ thanh toán tại bất kỳ thời điểm nào trong 12 tháng, gồm các khoản vay, mượn tiền, nợ thuê tài chính đến hạn trả, kể cả khoản sẽ thanh toán bằng cách phát hành công cụ vốn theo quyền chọn của bên đối tác.
Các khoản nợ phải trả là một phần của vốn lưu động dùng trong chu kỳ kinh doanh thông thường phải xếp ngắn hạn.
Thông tư nêu ví dụ: phải trả cho nhà cung cấp, chi phí phải trả nhân viên và chi phí phải trả khác cho hoạt động kinh doanh.
Quy tắc này giữ nguyên ngay cả khi doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán các khoản đó sau 12 tháng.
Đây là chỗ đẩy nhầm sang dài hạn khiến hệ số thanh toán hiện hành đẹp lên một cách sai lệch.
Ba sự kiện sau ngày khóa sổ khỏi phải điều chỉnh
| Sự kiện xảy ra trước ngày phát hành báo cáo | Cách xử lý |
|---|---|
| Thỏa thuận gia hạn khoản nợ phải trả ngắn hạn thành dài hạn | Giữ nguyên phân loại ngắn hạn, thuyết minh sự kiện |
| Khắc phục vi phạm trong thỏa thuận đối với nợ phải trả dài hạn | Giữ nguyên phân loại ngắn hạn, thuyết minh sự kiện |
| Chủ nợ cho phép ân hạn để khắc phục vi phạm ít nhất 12 tháng sau ngày kết thúc kỳ kế toán | Giữ nguyên phân loại ngắn hạn, thuyết minh sự kiện |
Chọn phân loại theo chu kỳ kinh doanh
- Chọn cách này thì phải thuyết minh giá trị dự kiến thu hồi hoặc thanh toán từ 12 tháng trở xuống và trên 12 tháng, cho từng dòng chỉ tiêu.
- Chu kỳ kinh doanh thông thường áp dụng cho tài sản và cho nợ phải trả phải như nhau.
- Doanh nghiệp có chu kỳ kinh doanh không thể xác định rõ ràng thì chu kỳ được coi là 12 tháng.
Việc cần làm
- Xác định chu kỳ kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, dùng chung cho cả tài sản và nợ.
- Soát từng khoản mục theo bốn tiêu chí, thỏa một tiêu chí là đủ.
- Xếp toàn bộ nợ vốn lưu động vào ngắn hạn, kể cả khoản trả sau 12 tháng.
- Kiểm tra tiền và tương đương tiền có bị cấm trao đổi hoặc bị ràng buộc cho nghĩa vụ dài hạn hay chưa.
- Rà các sự kiện sau ngày khóa sổ, giữ nguyên phân loại và thuyết minh.
- Tái phân loại tài sản và nợ dài hạn của kỳ trước thành ngắn hạn kỳ này khi đã đủ điều kiện.
- Sắp xếp các chỉ tiêu theo tính thanh khoản giảm dần.
- Chọn phân loại theo chu kỳ kinh doanh thì chuẩn bị số liệu tách hai mốc cho từng dòng chỉ tiêu.
Chỉ cần thỏa mấy tiêu chí là ngắn hạn?
Thỏa một trong các trường hợp quy định là đủ.
Tiền gửi bị phong tỏa xếp vào đâu?
Tiền và tương đương tiền là tài sản ngắn hạn, trừ khi bị cấm trao đổi hoặc không được sử dụng để thanh toán cho một nghĩa vụ nợ phải trả trên 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán.
Phải trả nhà cung cấp thanh toán sau 15 tháng thì xếp dài hạn phải không?
Vẫn xếp ngắn hạn. Các khoản nợ phải trả là một phần của vốn lưu động dùng trong chu kỳ kinh doanh thông thường được phân loại là nợ ngắn hạn ngay cả khi nghĩa vụ thanh toán trên 12 tháng.
Sau ngày khóa sổ mới ký gia hạn nợ thì có chuyển sang dài hạn không?
Đây là sự kiện phát sinh sau không cần điều chỉnh. Khoản nợ giữ nguyên phân loại ngắn hạn, doanh nghiệp thuyết minh sự kiện đó.
Chủ nợ cho ân hạn thì sao?
Chủ nợ cho phép ân hạn để khắc phục vi phạm đối với nợ dài hạn ít nhất 12 tháng sau ngày kết thúc kỳ kế toán cũng là sự kiện phát sinh sau không cần điều chỉnh.
Chu kỳ kinh doanh khó xác định thì lấy bao lâu?
Chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp đó vẫn được coi là 12 tháng.
Chu kỳ áp cho tài sản và cho nợ có được khác nhau không?
Chu kỳ hoạt động kinh doanh thông thường được áp dụng để phân loại tài sản và nợ phải trả là như nhau.
Nợ dài hạn kỳ trước nay đến hạn thì xử lý ra sao?
Khi lập báo cáo tài chính, doanh nghiệp phải tái phân loại tài sản và nợ phải trả dài hạn của kỳ trước thành ngắn hạn kỳ này nếu đã thỏa mãn điều kiện, trừ những trường hợp không được tái phân loại.
Các chỉ tiêu sắp xếp theo thứ tự nào?
Theo tính thanh khoản giảm dần.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, Điều 20 khoản 4
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 21 – Trình bày Báo cáo tài chính
Xem thêm: Bảng tra ký hiệu mẫu báo cáo tài chính
[…] Xem thêm: Ngắn hạn hay dài hạn, mốc 12 tháng chưa đủ […]