Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ ngày 01/01/2026) và Luật Kế toán số 88/2015/QH13, một số điều được sửa đổi bởi Điều 2 Luật số 56/2024/QH15
Số liệu khớp sổ vẫn có thể là báo cáo chưa đạt. Điều 19 Thông tư 99 đặt năm yêu cầu về chất lượng thông tin, và ba trong số đó có định nghĩa riêng ngay trong điều luật.
- Thông tin phải trung thực, hợp lý, đầy đủ, khách quan và không có sai sót.
- Không có sai sót không có nghĩa là hoàn toàn chính xác trong tất cả các khía cạnh.
- Ước tính kế toán được coi là không có sai sót nếu bản chất và hạn chế của quá trình ước tính được giải thích rõ.
- Thông tin phải thích hợp để người đọc dự đoán, phân tích và ra quyết định kinh tế.
- Ngưỡng trọng yếu phụ thuộc vào quy mô hoặc tính chất hoặc cả hai, đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể.
- Thông tin phải kiểm chứng được, kịp thời, dễ hiểu, nhất quán và so sánh được giữa các kỳ cùng giữa các doanh nghiệp.
Năm yêu cầu tại Điều 19
| Yêu cầu | Nội dung |
|---|---|
| Trung thực và hợp lý | Phản ánh đúng tình hình tài chính, kết quả kinh doanh, dòng tiền và các thông tin tài chính khác, bảo đảm đầy đủ, khách quan, không có sai sót |
| Thích hợp | Giúp người sử dụng dự đoán, phân tích và đưa ra các quyết định kinh tế |
| Trọng yếu | Trình bày đầy đủ trên mọi khía cạnh trọng yếu |
| Kiểm chứng, kịp thời, dễ hiểu | Ba tính chất đi kèm nhau tại khoản 4 |
| Nhất quán và so sánh được | So sánh được giữa các kỳ kế toán và giữa các doanh nghiệp với nhau |
Ba chữ có định nghĩa riêng trong luật
Khoản 1 Điều 19 tự giải nghĩa ba khái niệm, nên khi bị hỏi thì đây là chỗ dẫn.
Đầy đủ
Báo cáo bao gồm tất cả thông tin cần thiết để người đọc hiểu được bản chất, hình thức và rủi ro của các giao dịch và sự kiện. Với một số khoản mục, trình bày đầy đủ còn phải mô tả thêm thông tin về chất lượng, các yếu tố và tình huống có thể ảnh hưởng tới chất lượng và bản chất của khoản mục.
Khách quan
Thông tin trình bày không thiên vị, bảo đảm trung lập, đúng thực tế, không bị xuyên tạc, không bị bóp méo, và không làm thay đổi mức độ ảnh hưởng của thông tin tài chính theo hướng có lợi hoặc không có lợi cho người sử dụng.
Không có sai sót
Báo cáo không có sự bỏ sót, nhầm lẫn, gian lận khi mô tả hiện tượng, lựa chọn, áp dụng và cung cấp các thông tin báo cáo. Điều luật nói rõ rằng không có sai sót không có nghĩa là hoàn toàn chính xác trong tất cả các khía cạnh. Một ước tính vẫn được coi là không có sai sót nếu bản chất và các hạn chế của quá trình ước tính được giải thích, mô tả rõ ràng, và số liệu dùng cho ước tính được lựa chọn phù hợp.
Trọng yếu đo bằng gì
Thông tin được coi là trọng yếu nếu việc bỏ sót hoặc sai sót thông tin đó có thể làm sai lệch đáng kể báo cáo tài chính, ảnh hưởng đến quyết định kinh tế của người sử dụng. Mức độ trọng yếu phụ thuộc vào quy mô hoặc tính chất hoặc cả quy mô và tính chất của các bỏ sót, sai sót, đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể. Thông tư 99 không đưa ra một tỷ lệ phần trăm cố định.
Khi doanh nghiệp chuyển từ đáp ứng giả định hoạt động liên tục sang không đáp ứng, hoặc theo chiều ngược lại, phải trình bày trên Thuyết minh Báo cáo tài chính về tính chất, số liệu và lý do phân loại lại số liệu so sánh.
Mục đích là giữ khả năng so sánh với kỳ hiện tại, trừ khi việc phân loại lại không thể thực hiện được.
Chỗ hay bị vướng khi kiểm tra
Phần lớn ý kiến loại trừ trong biên bản kiểm tra rơi vào yêu cầu đầy đủ và yêu cầu nhất quán. Doanh nghiệp có số liệu đúng nhưng thuyết minh sơ sài về rủi ro của khoản mục, hoặc năm nay trình bày một chỉ tiêu theo cách khác năm trước mà không giải thích. Hai chỗ này đều thuộc Điều 19 và đều sửa được bằng phần thuyết minh.
Xem thêm: Nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính theo Thông tư 99
Thông tư 99 có ấn định tỷ lệ để xác định trọng yếu không?
Không. Khoản 3 Điều 19 chỉ nói mức độ trọng yếu phụ thuộc vào quy mô hoặc tính chất hoặc cả hai, đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể.
Số liệu ước tính có bị coi là sai sót không?
Không, nếu bản chất và các hạn chế của quá trình ước tính được giải thích, mô tả rõ ràng và không có sai sót trong việc lựa chọn số liệu phù hợp.
Năm nay đổi cách trình bày một chỉ tiêu thì phải làm gì?
Trình bày phải nhất quán và so sánh được giữa các kỳ. Khi khác đi thì thuyết minh rõ lý do, theo khoản 5 Điều 19 Thông tư 99 và điểm c khoản 2 Điều 29 Luật Kế toán.
Yêu cầu so sánh được có áp dụng giữa các doanh nghiệp khác nhau không?
Có. Khoản 5 Điều 19 nêu rõ thông tin phải so sánh được giữa các kỳ kế toán và giữa các doanh nghiệp với nhau.
- Luật Kế toán số 88/2015/QH13, một số điều được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 2 Luật số 56/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025: khoản 2 Điều 29.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026: Điều 19.
