Bài viết theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ ngày 01/01/2026), Phụ lục IV Mục 1, và Luật Kế toán số 88/2015/QH13, một số điều được sửa đổi bởi Điều 2 Luật số 56/2024/QH15
Doanh nghiệp chuẩn bị giải thể, phá sản hay thu hẹp đáng kể quy mô vẫn phải lập đủ bốn báo cáo tài chính. Chỉ khác là dùng bộ mẫu ký hiệu DNKLT, và bản thuyết minh mang mã B 09 – DNKLT với một số phần viết riêng.
Bốn mẫu dành cho trường hợp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục
| Báo cáo | Mẫu số |
|---|---|
| Báo cáo tình hình tài chính | B 01 – DNKLT, trình bày theo mẫu riêng |
| Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh | B 02 – DNKLT, trình bày theo mẫu chung như doanh nghiệp hoạt động liên tục |
| Báo cáo lưu chuyển tiền tệ | B 03 – DNKLT, trình bày theo mẫu chung như doanh nghiệp hoạt động liên tục |
| Bản thuyết minh Báo cáo tài chính | B 09 – DNKLT, trình bày theo mẫu riêng |
Khi nào bị coi là không đáp ứng giả định hoạt động liên tục
Khoản 1 Điều 24 Thông tư 99 đặt mốc: doanh nghiệp dự kiến bị giải thể hoặc phá sản hoặc ngừng sản xuất kinh doanh hoặc thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động theo quy định, trong thời hạn từ 12 tháng trở xuống kể từ thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Ba trường hợp dưới đây vẫn được coi là hoạt động liên tục.
- Chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, kể cả cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần.
- Bị chia, tách, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp.
- Chuyển một công ty con thành chi nhánh hoặc theo chiều ngược lại.
Bản thuyết minh khai thêm những gì
- Lý do không đáp ứng giả định hoạt động, ghi rõ tên cơ quan và số quyết định nếu do cơ quan có thẩm quyền quyết định, hoặc số và ngày văn bản nếu do Ban giám đốc dự định.
- Tuyên bố về khả năng so sánh của thông tin trên báo cáo tài chính, nêu rõ có so sánh được hay không.
- Có tái phân loại tài sản dài hạn và nợ phải trả dài hạn thành ngắn hạn hay không.
- Nguyên tắc xác định giá trị từng loại tài sản và nợ phải trả, theo giá trị thuần có thể thực hiện được, giá trị có thể thu hồi, giá trị hợp lý, giá trị hiện tại hay giá hiện hành.
- Nguyên tắc xử lý tài chính đối với các khoản dự phòng, chênh lệch đánh giá lại tài sản và chênh lệch tỷ giá còn đang phản ánh trên Báo cáo tình hình tài chính.
Mẫu B 09 – DNKLT ghi dòng tiêu đề là kỳ kế toán từ ngày nào đến ngày nào.
Mẫu B 09 – DN dành cho doanh nghiệp hoạt động liên tục thì ghi theo năm.
Đánh giá lại tài sản và nợ phải trả
Khi giả định hoạt động liên tục không còn phù hợp tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, doanh nghiệp phải tái phân loại tài sản và nợ phải trả dài hạn thành ngắn hạn, đồng thời đánh giá lại toàn bộ tài sản và nợ phải trả rồi ghi nhận vào sổ theo giá đánh giá lại trước khi lập Báo cáo tình hình tài chính. Ngoại lệ là khi có bên thứ ba kế thừa quyền đối với tài sản hoặc nghĩa vụ đối với nợ phải trả theo giá trị sổ sách.
Hướng đánh giá lại tài sản
- Hàng tồn kho, tài sản sinh học, chi phí sản xuất kinh doanh dở dang dài hạn, thiết bị vật tư phụ tùng thay thế dài hạn: ghi theo giá thấp hơn giữa giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được.
- Tài sản cố định hữu hình, tài sản cố định vô hình, bất động sản đầu tư, chi phí xây dựng cơ bản dở dang: ghi theo giá thấp hơn giữa giá trị còn lại và giá trị có thể thu hồi, tức giá thanh lý trừ chi phí thanh lý ước tính.
- Chứng khoán kinh doanh: ghi theo giá trị hợp lý.
- Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn, các khoản phải thu, đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh liên kết và đơn vị khác: ghi theo giá thấp hơn giữa giá trị ghi sổ và giá trị có thể thu hồi.
Hướng đánh giá lại nợ phải trả
- Có thỏa thuận bằng văn bản giữa các bên về số phải trả thì đánh giá lại theo số thỏa thuận.
- Nợ bằng tiền: ghi theo giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ và giá trị khoản nợ trả trước thời hạn theo hợp đồng.
- Nợ bằng tài sản tài chính: ghi theo giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ và giá trị hợp lý của tài sản tài chính đó.
- Nợ bằng hàng tồn kho: ghi theo giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ và giá mua cộng chi phí liên quan trực tiếp, hoặc giá thành sản xuất.
- Nợ bằng tài sản cố định: ghi theo giá cao hơn giữa giá trị ghi sổ và giá mua cộng chi phí liên quan trực tiếp, hoặc giá trị còn lại.
Khai khả năng trả nợ theo thứ tự ưu tiên
Khoản 9 Điều 24 buộc thuyết minh chi tiết về khả năng tạo tiền và thanh toán nợ phải trả cùng vốn chủ sở hữu cho cổ đông. Nội dung gồm số tiền có khả năng thu hồi từ thanh lý nhượng bán tài sản và thu hồi nợ phải thu, khả năng thanh toán nợ theo thứ tự ưu tiên như nợ ngân sách nhà nước, nợ người lao động, nợ vay, nợ nhà cung cấp, khả năng thanh toán cho chủ sở hữu, với công ty cổ phần thì công bố rõ mỗi cổ phiếu sẽ nhận được bao nhiêu tiền, cùng thời gian tiến hành thanh toán.
Xem thêm: Nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính theo Thông tư 99
Doanh nghiệp giải thể có được miễn lập báo cáo tài chính không?
Không. Khoản 3 Điều 24 buộc lập đầy đủ bốn báo cáo, chỉ đổi sang bộ mẫu ký hiệu DNKLT.
Doanh nghiệp chuyển đổi loại hình có phải dùng mẫu DNKLT không?
Không. Chuyển đổi loại hình, kể cả cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, vẫn được coi là hoạt động liên tục theo khoản 2 Điều 24.
Có phải trích lập dự phòng như bình thường không?
Không. Khoản 7 Điều 24 cho ghi giảm trực tiếp vào giá trị ghi sổ của tài sản, không dùng Tài khoản 229 để trích lập dự phòng và không dùng Tài khoản 214 để phản ánh hao mòn lũy kế.
Bên thứ ba bảo lãnh thu hồi tài sản theo giá sổ sách thì có phải đánh giá lại không?
Không, nếu việc thu hồi diễn ra trước thời điểm đơn vị chính thức ngừng hoạt động, theo khoản 5 Điều 24.
Chênh lệch đánh giá lại tài sản lũy kế trong vốn chủ sở hữu xử lý ra sao?
Kết chuyển vào thu nhập khác nếu lãi hoặc chi phí khác nếu lỗ, theo khoản 8 Điều 24.
- Luật Kế toán số 88/2015/QH13, một số điều được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 2 Luật số 56/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025: Điều 29.
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026: Điều 17, Điều 24 và Phụ lục IV Mục 1, Mẫu số B 09 – DNKLT.
