Bài viết theo khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 và Điều 3 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ ngày 01/07/2025
Danh sách người phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc rất dài, nên phần loại trừ thường bị bỏ qua. Bốn nhóm dưới đây là chỗ doanh nghiệp hay đóng thừa hoặc đóng nhầm.
Hợp đồng thử việc
Khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025 nói rõ người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc theo quy định của pháp luật lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đây là hợp đồng thử việc riêng, khác với trường hợp nội dung thử việc được ghi thẳng trong hợp đồng lao động.
Nếu hai bên thỏa thuận nội dung thử việc ngay trong hợp đồng lao động thì quan hệ đã là hợp đồng lao động, thuộc điểm a khoản 1 Điều 2, phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Chỉ hợp đồng thử việc lập riêng mới nằm ngoài diện đóng.
Lương không trọn thời gian dưới mức thấp nhất
Người làm việc không trọn thời gian chỉ vào diện đóng khi tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất. Tiền lương trong tháng được quy về tháng theo khoản 2 Điều 7 Nghị định 158/2025, tức lấy lương theo giờ, theo ngày hoặc theo tuần nhân với số giờ, số ngày, số tuần làm việc thỏa thuận trong hợp đồng.
Giúp việc gia đình và người đang hưởng lương hưu
| Nhóm | Căn cứ loại trừ |
|---|---|
| Lao động là người giúp việc gia đình | Điểm b khoản 7 Điều 2 |
| Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng | Điểm a khoản 7 Điều 2 và khoản 4 Điều 3 Nghị định 158/2025 |
| Chủ hộ kinh doanh, người quản lý không hưởng lương đã đủ tuổi nghỉ hưu | Điểm c khoản 7 Điều 2 |
Nhóm đang hưởng trợ cấp hằng tháng được khoản 4 Điều 3 Nghị định 158/2025 liệt kê cụ thể, gồm người hưởng trợ cấp mất sức lao động hằng tháng, người hưởng trợ cấp theo các quyết định về chế độ với quân nhân và cán bộ xã trước đây, và người hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội.
Một ngoại lệ ngược chiều
Chủ hộ kinh doanh và người quản lý không hưởng lương đã đủ tuổi nghỉ hưu vẫn được đóng tiếp nếu thời gian đóng còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu, theo khoản 7 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội.
Xem thêm: Đóng tiếp một lần cho tháng còn thiếu để hưởng lương hưu
Thử việc có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Người làm việc theo hợp đồng thử việc không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025.
Thử việc ghi trong hợp đồng lao động thì sao?
Khi đó quan hệ là hợp đồng lao động, thuộc điểm a khoản 1 Điều 2 và phải đóng.
Người giúp việc gia đình có đóng không?
Không, theo điểm b khoản 7 Điều 2.
Đang hưởng lương hưu mà đi làm lại thì có đóng không?
Không, theo điểm a khoản 7 Điều 2.
Làm bán thời gian lương thấp có phải đóng không?
Chỉ đóng khi tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất.
Người quản lý không hưởng lương đã nghỉ hưu có được đóng tiếp không?
Được, nếu còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu theo khoản 7 Điều 33.
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, hiệu lực từ 01/07/2025.
- Nghị định số 158/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc, hiệu lực từ 01/07/2025.
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14: khoản 2 Điều 169.
